(۲۸۲۸) سوال: اگر مأموم از امامش در نماز سبقت گرفت حکم آن چیست؟

جواب:

اگر مأموم از امامش در نماز سبقت گرفت در صورتی که سبقتش در تکبیرة الاحرام باشد نماز مأموم بسته نمی­شود و بر او واجب است که نماز را اعاده کند و دلیل آن فرموده­ی پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «إنما جعل الإمام لیؤتم به، فلا تختلفوا علیه، فإذا کبر فکبروا»[۱](اما قرار داده شده تا اینکه به وی اقتدا شود لذا با او مخالفت نکنید، هرگاه تکبیر گفت تکبیر بگویید) لذا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «إذا کبر فکبروا»[۲](هرگاه تکبیر گفت تکبیر بگویید) و به تکبیر بعد از تکبیر امام امر نمود لذا اگر مأموم تکبیرة الاحرام را قبل از تکبیر امام گفت مرتکب فعلی شده که امر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر آن نیست و از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است که می­فرماید: «من عمل عملا لیس علیه أمرنا فهو رد»[۳](هر کسی عملی را انجام دهد که خلاف امر ما باشد عمل وی مردود است).

اما اگر مأموم از امامش در غیر از تکبیرة الاحرام سبقت گرفت مثل اینکه در رکوع سبقت بگیرد به او می­گوییم: بر تو لازم است که برگردی و بعد از امامت رکوع کنی یعنی بعد از اینکه رکوع کرد. اگر انجام نداد و برنگشت: اگر نمی­داند که سبقت از امام در رکن حرام است نمازش درست است اما اگر می­داند علما در صحت نمازش اختلاف نموده­اند. برخی می­گویند: نمازش درست نیست و این قول صحیح است زیرا مرتکب امر حرامی در نمازش شده لذا باطل است مانند سایر محرمات در عبادت هنگامی که انسان مرتکب شود. اما کسی که می­گوید نمازش درست است، گناه­کار است ولی لازم نیست نماز را دوباره بخواند.

اما اگر در رکنی سبقت گرفت به این صورت که از امام در رکنی سبقت گرفت و قبل از اینکه امام به آن برسد رکن را به اتمام رساند به عنوان مثال: اینکه رکوع کند و بلند شود قبل از اینکه امامش رکوع کند، اگر از روی عمد باشد نمازش باطل ولی اگر از روی جهل یا فراموشی باشد نمازش باطل نمی­شود اما فقها رَحِمَهُمُ‌الله ذکر نموده که بر او لازم است که آن رکعت را بعد از امامش دوباره بخواند این زمانی که سبقت در رکن رکوع باشد اما در رکن غیر از رکوع حکم سبقت در رکن رکوع بر آن ثابت نمی­شود مگر اینکه سبقت در دو رکن باشد، این آن چیزی است که فقها رَحِمَهُمُ‌الله در این مساله ذکر نموده­اند.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

[۳] تخریج آن گذشت.