شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۲۷۸۳) حکم ترک نماز جمعه به‌خاطر منع کارفرما در محل کار

(۲۷۸۳) سوال: ما هفت نفر هستیم که در مزرعه‌‌ای تحت سرپرستی یکی از شهروندان این کشور کار می‌‌کنیم و در روز جمعه دوست داریم به خاطر فضیلت آن نماز جمعه را با جماعت در مسجد بخوانیم اما سرپرست ما صاحب مزرعه این درخواست را رد می‌‌کند با دانستن این مطلب که نبودن همه‌‌ی ما در هنگام نماز هیچ تأثیری نداشته و ضرری به بار نمی‌‌آید اما مانع می‌‌شود و می‌‌گوید: نماز در مزرعه همانند نماز در مسجد است و تلاش نموده که در هر جمعه برخی نماز بخوانند و برخی دیگر باقی بمانند اما باز هم بر آن موافقت نشده است و یکبار ما را در حال رفتن به مسجد برای نماز جمعه دید و از دست ما عصبانی شد و از حقوق ما کم نمود، آیا این کار بر او جایز است؟ آیا با ترک نمودن همیشگی نماز جمعه دچار گناه می‌‌شویم هر چند که بر خلاف میل ما است؟

جواب:

این سؤال برای پاسخ به نیازمند دو چیز است:

اول: به نسبت سرپرست بر او شایسته است که یاری‌‌گر شما بر عبادت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باشد و یاری نمودن شما بر عبادت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باعث جلب خیر و برکت در کار می‌‌شود. اگر به شما برای نماز جمعه اجازه داد تا همراه با مسلمانان مشارکت داشته باشید و چه بسا برای او دعایی نموده که به او در دنیا و آخرت سود برساند، این کار برای او خیر و اجر بیشتری دارد اما فضیلت به دست الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است که به هر کس بخواهد عطا نموده و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ صاحب فضلت بزرگ است.

دوم: آن چه بدان در پاسخ نیاز داریم نماز جمعه به نسبت شما است که اگر از شهر دور هستید و اذان و اقامه را نمی‌‌شنوید جمعه بر شما واجب نیست زیرا معذور هستید و اگر نزدیک شهر هستید و صدای اذان را می‌‌شنوید در این صورت جمعه را می‌‌خوانید به دلیل فرموده‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِن يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ}[جمعه: ۹](ای کسانی که ایمان آورده‌‌اید! هنگامی که در روز جمعه برای نماز اذان گفته شد به سوی (نماز و) ذکر الله بشتابید و خرید و فروش را رها کنید) و شما الحمدلله از مؤمنین هستید و داخل این خطاب وارد می‌‌شوید، لذا بر شما واجب است که نماز جمعه را بخوانید اما اگر به اجبار منع شدید گناه بر گردن کسی است که شما را منع می‌کند و بر سرپرست شما شایسته نیست که شما را منع کند به خصوص که شما در سؤالتان ذکر نمودید که اگر به نماز جمعه بروید بر کار هیچ تأثیری ندارد.

امیدوارم که این سرپرست به شما اجازه‌‌ی نماز جمعه را همراه مسلمانان بدهد و با گردش الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ جز خیر و برکت به او نمی‌‌رسد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل مصري يعمل بالمملكة يقول: نحن سبعة أفراد، ونعمل في مزرعة تحت كفالة أحد مواطني هذا البلد، ومحافظون على صلواتنا دائما، وحينما يكون يوم الجمعة نريد صلاتها مع الجماعة في المسجد لفضلها، لكن كفيلنا صاحب المزرعة يرفض ذلك بتاتا، علما أن غيابنا جميعا في وقت الصلاة لا يؤثر بشيء ولا ينتج عنه ضرر، ولكنه يمانع ويقول: الصلاة في المزرعة كالصلاة في المسجد، وقد حاولنا أن يصلي في كل جمعة بعضنا ويبقى آخرون، فلم يوافق عليه، وحصل ذات مرة أن وجدنا ذاهبين إلى المسجد لصلاة الجمعة، فغضب منا وخصم من رواتبنا فهل يجوز له هذا التصرف؟ وهل يلحقنا إثم بتركنا صلاة الجمعة في المسجد دائما، وإن كان ذلك رغما عنا؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: هذا السؤال يحتاج في الإجابة عليه إلى أمرين: الأمر الأول: بالنسبة للكفيل، فإنه ينبغي له أن يكون معينًا لكم على طاعة الله، وإعانته لكم على طاعة الله مما يجلب له الخير والبركة فيما تعملون فيه، فلو أذن لكم بالصلاة في يوم الجمعة لتشاركوا المسلمين، وربما تدعون له دعوة تنفعه في دنياه وأخراه، لكان ذلك خيرًا له وأعظم أجرا، ولكن الفضل بيد الله يؤتيه من يشاء، والله ذو الفضل العظيم.

:الأمر الثاني مما نحتاج إليه في هذا الجواب: فهو صلاة الجمعة، بالنسبة إليكم إذا كنتم بعيدين عن البلد لا تسمعون الأذان فإن الجمعة لا تجب عليكم؛ لأنكم معذورون في ذلك، وإن كنتم قريبين من البلد وتسمعون النداء فإنكم تُصَلُّونَ ،جمعة، لقوله تعالى: ﴿ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نُودِيَ لِلصَّلَاةِ مِن يَوْمِ الْجُمُعَةِ فَاسْعَوْا إِلَى ذِكْرِ اللَّهِ وَذَرُوا الْبَيْعَ [الجمعة: 9]، وأنتم والحمد الله من المؤمنين الداخلين في هذا الخطاب، فعليكم أن تُصَلُّوا صلاة الجمعة، ولكن إذا منعتم من ذلك قهرا فإن الإثم يكون على من منعكم، ولا ينبغي لكفيلكم أن يمنعكم، خصوصا وأنكم ذكرتم في سؤالكم أنكم إذا ذهبتم إلى الجمعة لا يؤثر ذلك شيئًا على العمل.

فالذي أرجوه من هذا الكفيل أن يأذن لكم بالصلاة مع المسلمين في الجمعة، وبحول الله لن يجد إلا الخير والبركة.

مطالب مرتبط:

(۲۷۶۹) حکم ترک جماعت به جهت اختلافات

نمازی را که قبل از وقت آن می‌‌خوانند: اگر در تخلف تو از آن‌‌ها شر و فتنه است، همراه آنان نماز بخوان و نیت نافله را بکن و هنگامی که وقت داخل شد، در خانه‌‌ات نماز بخوان و اشکالی ندارد....

ادامه مطلب …

(۲۷۸۴) حکم ترک نماز جمعه به‌سبب دوری راه و عدم همکاری کارفرما

بر تو واجب است که هر جمعه نماز ظهر را بخوانی، زیرا صاحب مؤرعه امكان اين امر را به تو نمی‌‌دهد و چون تو از مکان مسجد دور هستی و وسیله‌‌ای نداری که تو را به آن جا برساند، لذا امر معلوم است و اشکالی ندارد که همان جا نماز ظهر را بخوانی.....

ادامه مطلب …

(۲۷۵۹) حکم اجابت اذان با وجود بلندگوها و دشواری رسیدن به مسجد در مناطق ناهموار

اگر راه مسجد ناهموار باشد و نمی‌‌توانند به مسجد برسند مگر با سختی زیاد یا اینکه نمی‌‌توانند به مسجد برسند مگر بعد از اینکه نماز جماعت تمام شود، در این حالت بر آن‌‌ها لازم نیست و نماز جماعت را در مکان خود بخوانند...

ادامه مطلب …

(۲۷۸۵) حکم ترک نماز جمعه به‌ سبب پرستاری از فرزند بیمار در مدت طولانی

مادامی که پسرت نیازمند وجودت همراهش بوده چیزی بر تو نیست چون نیاز مریض به پرستار از جمله چیزهایی است که وجوب نماز جمعه و جماعات را از پرستار ساقط می‌‌کند اما اگر امکان این وجود دارد که کسی در مدت رفتنت به نماز پرستاری او را بکند در این حالت نماز از تو ساقط نمی‌‌شود....

ادامه مطلب …

(۲۷۶۸) حکم نماز صبح در سفر

آنچه برخی گمان می‌‌‌‌کنند که مسافر در مسجد نماز نمی‌‌خواند، زیرا قصر می‌‌خواند، اشتباه است و نماز جماعت بر مسافر و بر مقیم واجب است، بنابراین بر مسافر واجب است که به مسجد برود و همراه مسلمانان نماز بخواند، مگر اینکه مسجد دور باشد و رسیدن به مسجد برای او سخت باشد، در این صورت همراه با دوستانش به صورت جماعت می‌‌خواند....

ادامه مطلب …

(۲۷۸۱) حکم ترک نماز جمعه به دلیل اجبار و عدم اختیار شخص

اگر مکانت از مساجد دور است و اطرافت مسجدی نیست که بتوانی در آن نماز جمعه بخوانی در این صورت نماز جمعه بر تو واجب نیست. زیرا به خاطر دوری و سختی در صورت ترک آن معذور هستی...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه