(۲۴۱۶) سوال: بعضی از عوام مخصوصا زنان هنگامی که نماز می‌خوانند به رکوع نمی‌روند و در نماز طمأنینه ندارند آیا نمازشان در این حالت باطل است؟

جواب:

رکوع رکن نماز است و باید انجام شود و کسی که در نمازش رکوع نکند نماز باطل است و همچنین طمأنینه در انجام رکن‌ها رکن است و باید صورت پذیرد و کسی که در نمازش طمأنینه نداشته باشد نمازش باطل است زیرا: «أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَدَخَلَ رَجُلٌ فَصَلَّى، فَسَلَّمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ، فَرَدَّ وَقَالَ : ” ارْجِعْ فَصَلِّ ؛ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ “. فَرَجَعَ يُصَلِّي كَمَا صَلَّى، ثُمَّ جَاءَ فَسَلَّمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ، فَقَالَ : ” ارْجِعْ فَصَلِّ ؛ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ “. – ثَلَاثًا – فَقَالَ : وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ، مَا أُحْسِنُ غَيْرَهُ فَعَلِّمْنِي، فَقَالَ : ” إِذَا قُمْتَ إِلَى الصَّلَاةِ فَكَبِّرْ، ثُمَّ اقْرَأْ مَا تَيَسَّرَ مَعَكَ مِنَ الْقُرْآنِ، ثُمَّ ارْكَعْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ رَاكِعًا، ثُمَّ ارْفَعْ حَتَّى تَعْتَدِلَ قَائِمًا، ثُمَّ اسْجُدْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ سَاجِدًا، ثُمَّ ارْفَعْ حَتَّى تَطْمَئِنَّ جَالِسًا، وَافْعَلْ ذَلِكَ فِي صَلَاتِكَ كُلِّهَا»[۱]: (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد مسجد شد. بعد از ايشان، شخص ديگری آمد و نماز خواند و آنگاه آمد و به رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سلام كرد. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به او فرمود: بازگرد و نماز بخوان که تو نماز نخواندی؛ آن شخص برگشت و همانطور كه نماز خوانده بود، نماز خواند. دوباره آمد و به رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سلام كرد که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم [دوباره] به او فرمود: بازگرد و نماز بخوان که تو نماز نخواندی بار سوم نيز چنين كرد؛ آنگاه گفت: سوگند به ذاتی كه تو را به حق فرستاده است، من بهتر از اين نمی دانم چگونه نماز بخوانم. به من [درست نماز خواندن را] بیاموز. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: هرگاه خواستی نماز بخوانی، نخست تكبير بگو. سپس آنچه از قرآن برايت ميسر است بخوان. سپس ركوع كن، در رکوع آرام بگیر و پس از برداشتن سر از ركوع، کاملا راست بايست و اندكی مكث كن. سرانجام سجده كن و در سجده آرام بگیر. پس از برداشتن سر از سجده، اندكی بنشين. و همين شيوه را در تمام نمازهايت رعايت كن): بنابراین کسی که رکوع یا سجود یا طمأنینه در نماز را ترک کند نماز ندارد.

[۱] رواه البخاری (۷۵۷) و مسلم (۳۹۷).