شنبه 22 ذیقعده 1447
۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵
9 می 2026

(۲۴۰۴) حکم قطع شدن نماز با عبور حیوانات

(۲۴۰۴) سوال: در چه مسافتی نماز قطع می‌شود اگر از جلوی نماز‌گزار الاغ یا سگ سیاهی عبور کند؟ و آیا اندازه‌ی آن به مقیاس یک یا دو متر است؟ و آیا اگر نماز با رد شدن آن‌ها قطع شد نماز جدید اعاده می‌شود؟

جواب:

چیزی که نماز را قطع می‌کند سه چیز است: الاغ و سگ سیاه و زن همانطور که در صحیح مسلم از ابوذر ثابت است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «إِذَا قَامَ أَحَدُكُمْ يُصَلِّي، فَإِنَّهُ يَسْتُرُهُ إِذَا كَانَ بَيْنَ يَدَيْهِ مِثْلُ آخِرَةِ الرَّحْلِ ، فَإِذَا لَمْ يَكُنْ بَيْنَ يَدَيْهِ مِثْلُ آخِرَةِ الرَّحْلِ، فَإِنَّهُ يَقْطَعُ صَلَاتَهُ الْحِمَارُ وَالْمَرْأَةُ وَالْكَلْبُ الْأَسْوَدُ»[۱]: (هرگاه يکی از شما به نماز ايستاد و جلويش چيزی به اندازه ی چوب پايانی پالان شتر قرار داشت، آن چيز برای وی ستره بشمار می رود. اما اگر جلويش چيزی مانند چوب پايانی پالان شتر قرار نداشت، (عبور) الاغ، زن و سگ سياه باعث قطع شدن نمازش می شود): و برای همین می‌گوییم: اگر انسان ستره‌ای قرار داده باشد سپس اینها از پشت ستره عبور کنند نماز را قطع نمی‌کنند و چیزی را از آن کم نیز نمی‌کنند حتی اگر ستره نزدیک موضع سجود قرار داشته باشد و بین ستره و پاهای نماز‌گزار کمتر ۳ ذرع نیز نباشد بنابراین نماز در این حالت صحیح است مادامی که از پشت ستره عبور کنند.

اما اگر ستره‌ای قرار نداده‌اند و از جلوی او رد شوند نمازش را قطع می‌کنند و اگر الاغ یا سگ سیاه یا زن بالغی از جلوی رد شود نماز را قطع می‌کند و واجب است که نماز را از اول بخواند.

اما مراد از جلوی او چه مقدار است؟ بسیاری از علما می‌گویند: مراد مسافت ۳ ذرع یعنی تقریبا یک متر و نصف از پاها می‌باشد.

و بعضی از علما می‌گویند: مراد از جلوی او تا موضع سجود نماز‌گزار می‌باشد یعنی جایی که پیشانی‌اش را بر زمین می‌گذارد و در پشت آن دیگر حقی ندارد زیرا انسان به مقداری از زمین حق دارد که برای نماز خواندن در آن نیاز داشته باشد و بیشتر از تا مکان سجودش نماز ندارد و این صحیح‌تر در نزد من می‌باشد و آن این که اگر انسانی ستره‌ قرار نداده بود مکانی که عبور از آن حرام است تا نهایت جایی است که سجده می‌کند یعنی پشت آن مکانی که بر آن سجده می‌کند دیگر حقی در آن ندارد و کسی که از آنجا عبور کند ضرری به او نمی‌رساند.

بنابراین جواب واضح گردید و آن: اگر زن بالغ، الاغرو سگ سیاه از بین ستره‌اش عبور کند نمازش را باطل می‌کند و واجب است که نماز را از اول بخواند و اگر ستره‌ای ندارد عبور آنها از بین او تا موضع سجودش نمازش را باطل می‌کند و بر او واجب است که نماز را از اول بخواند.


[۱] رواه مسلم (۵۱۰).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما المسافة التي تقطع الصلاة فيها إذا مر أمام المصلي حمار أو كلب أسود؟ وهل تقاس بالمتر أو مترين؟ وهل تعاد الصلاة من جديد إذا قطعت الصلاة بعد ذلك أم لا؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الذي يقطع الصلاة ثلاثة: الحمار والكلب الأسود والمرأة، كما ثبت ذلك في صحيح مسلم من حديث أبي ذر رضي ىالله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلم: «إذا قام أحدكم يصلي، فإنه يَسْتُرُهُ إذا كان بين يديه مثل آخِرَةِ الرحل، فإذا لم يكن بين يديه مثل آخِرَة الرَّحْلِ، فإنه يقطع صلاته الحمار، والمرأة، والكلب الأسود»، وعلى هذا فنقول: إذا كان للإنسان سترة ثم مَرَّ هؤلاء من ورائها فإنهم لا يقطعون الصلاة ولا ينقصونها، حتى لو كانت السترة قريبة من موضع سجوده، ولم يكن بينهم وبين قدميه إلا أقل من ثلاثة أذرع، فإن الصلاة صحيحة ما داموا من وراء السترة.

أما إذا لم يكن له سترة ومروا بين يديه فإنهم يقطعون صلاته، فإذا مرَّ الحمار بين يديه قطع صلاته ووجب عليه أن يعيدها من جديد، وإذا مر الكلب الأسود بين يديه قطع صلاته ووجب عليه أن يعيدها من جديد، وإذا مرت المرأة البالغة من بين يديه فإنها تقطع صلاته، فيجب عليه أن يُعيد الصلاة من جديد.

ولكن ما المراد بما بين يديه ؟ كثير من العلماء يقولون: إن المراد بما بين يديه مسافة ثلاثة أذرع، أي: متر ونصف المتر تقريبا من قدميه.

وبعض العلماء يقول: ما بين يديه هو منتهى سجوده، بمعنی: موضع جبهته، وما وراء ذلك فإنه لا حق له فيه؛ لأن الإنسان يستحق من الأرض ما يحتاج إليه في صلاته، وهو لا يحتاج في صلاته إلى أكثر من مكان سجوده. وهذا القول هو الأصح عندي وهو أن الإنسان إذا لم يكن له سترة فإن منتهى المكان المحترم له هو موضع سجوده، أي: إن ما وراء مكان جبهته من السجود لا حق له فيه، ولا يضره من مر من ورائه.

وبهذا تبين الجواب، وهو أن المرأة البالغة والحمار، والكلب الأسود، إذا مرت هذه الثلاثة بين المصلي وبين سترته بطلت صلاته ووجب عليه إعادتها من جديد، وإذا لم يكن له سترة ومروا من بينه وبين موضع سجوده بطلت صلاته ووجب عليه إعادتها من جديد.

مطالب مرتبط:

(۲۳۹۴) ارتقاع ستره چقدر باید باشد؟

افضل این است که ستره به حالت ایستاده باشد حال نیزه یا عصای ایستاده یا چوب یا سنگی یا مانند آن قرار دهد  و اگر پیدا نشد خطی بکشد کفایت می‌کند.....

ادامه مطلب …

(۲۴۰۲) مسافتی که حق نماز‌گزار است و ما اجازه‌ی رد شدن از جلویش را نداریم

مسافتی که انسان را از رد شدن جلوی نماز‌گزار منع می‌کند اگر ستره گذاشته باشد فاصله‌ی بین نماز تا ستره است که رد شدن از بین آن حرام است....

ادامه مطلب …

(۲۴۰۰) حکم عبور از جلوی نمازگزار در مساجد شلوغ

دو وجه در این سوال وجود دارد: وجه اول: حکم عبور از جلوی نماز‌گزار که حرام می‌باشد زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «لَوْ يَعْلَمُ الْمَارُّ بَيْنَ يَدَيِ الْمُصَلِّي مَاذَا عَلَيْهِ لَكَانَ أَنْ يَقِفَ أَرْبَعِينَ خَيْرًا لَهُ مِنْ أَنْ يَمُرَّ بَيْنَ يَدَيْهِ» : (اگر کسی که از جلوی نمازگزار می گذرد، می دانست با اين کار چقدر گناه کار می شود، چنانچه چهل- روز يا ماه يا سال- توقف می کرد، برايش بهتر از آن بود که از جلوی نمازگزار عبور کند): که چهل نیز به چهل سال تفسیر شده است ولی در صورتی که نماز‌گزار تعدی کردی باشد این‌گونه نیست از این جهت در مکانی نماز می‌خواند که مانع مردم شده است مانند کسانی که در صحن طواف نماز می‌خوانند در حالی که مردم در حال طواف هستند که در این صورت ایشان حقی ندارند و عبور از جلوی ایشان جایز است زیرا آنها در این مکانی که خاص طواف کنندگان است حقی ندارند. و همچنین کسی که در جایی نماز می‌خواند که جای عبور و مرور مردم است و مردم باید از آنجا عبور کنند مانند کسانی که جلوی درهای مسجد نماز می‌خوانند که در این صورت نیز عبور از جلوی ایشان اشکالی ندارد مگر این راه در روی باشد که در این حالت این کار را انجام نده. وجه دوم: به نسبت نماز‌گزار آیا مردم می‌توانند از جلوی او رد شوند؟ جواب: اگر برای خود ستره قرار داده است هیچ کس اجازه‌ی عبور از آن را ندارد (یعنی از بین او و ستره‌اش) زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود است: «إذا صلَّى أَحَدُكُم إلى شيء يَسْتُرُهُ مِنَ النَّاس، فأَرَاد أحَد أن يَجْتَازَ بين يديه، فَلْيَدْفَعْهُ، فإن أبى فَلْيُقَاتِلْهُ؛ فإنما هو شيطان» : (هرگاه يكی از شما چيزی را بين خود و مردم ستره قرار داد و نماز خواند و شخصی خواست از جلويش بگذرد، او را دفع نموده و بازدارد. و اگر نپذيرفت، با وی بجنگد زيرا او شيطان است): و اگر ستره قرار نداده است پس حق او تا موضع سجده‌اش است لذا کسی که از این مکان می‌خواست عبور کند را رد می‌کند اما کسی از پشت آن عبور کند دیگر حقی در آن ندارد....

ادامه مطلب …

(۲۳۹۳) حکم گذاشتن ستره در هنگام تنهایی

قول راجح این است که حتی اگر عبور کسی ترس نداشته باشد نیز گذاشتن ستره سنت است زیرا از فوائد گذاشتن جلوگیری از نگاه به راست و چپ است و افضل این است که ستره به اندازه‌ی پایانه‌ی پالان شتر باشد....

ادامه مطلب …

(۲۴۰۱) حکم عبور از وسط نماز‌گزاران در صف‌های آخر

شکی نیست که از فروتنی و اخلاق نیک این است هنگامی که زود بلند شدی با آرامش و اجازه گرفتن از میان مردمی در صف‌ها نشسته‌اند و تسبیح می‌کنند رد شوی و آنها را اذیت نکنی...

ادامه مطلب …

(۲۴۰۷) احکام بازی کودکان در حین نماز و موارد قطع شدن نماز

بدون شک نماز خواندنت پیش فرزندانت که بازی می‌کنند و تو را در مخاطب قرار می‌دهند اشتباه است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه