یکشنبه 3 شوال 1447
۲ فروردین ۱۴۰۵
22 مارس 2026

(۲۳۹۱) حکم ستره چیست؟

(۲۳۹۱) سوال: حکم ستره چیست؟ و آیا نماز بر سجاده از گذاشتن ستره مستغنی می‌سازد؟

جواب:

قرار دادن ستره یعنی گذاشتن چیزی بین خود و مردم که سنت مؤکد می‌باشد و ترک آن شایسته نیست مگر این که مأموم باشد که ستره‌ی امام برای او نیز می‌باشد و کناره‌ی سجاده برای ستره کفایت نمی‌کند ولی سجاده از این کسی از بالای آن عبور کند حفاظت می‌کند زیرا حلال نیست که کسی از بین ستره ‌و شخص نماز عبور کند اگر که ستره‌ای برایش باشد یا بین او و نهایت فرش اگر که فرشی برای نماز خواندن قرار داده است یا بین او و موضع سجده‌اش هر چند فرشی یا ستره‌ی برای او نباشد و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «لَوْ يَعْلَمُ الْمَارُّ بَيْنَ يَدَيِ الْمُصَلِّي مَاذَا عَلَيْهِ لَكَانَ أَنْ يَقِفَ أَرْبَعِينَ خَيْرًا لَهُ مِنْ أَنْ يَمُرَّ بَيْنَ يَدَيْهِ»[۱] : (اگر کسی که از جلوی نمازگزار می گذرد، می دانست با اين کار چقدر گناه کار می شود، چنانچه چهل- روز يا ماه يا سال- توقف می کرد، برايش بهتر از آن بود که از جلوی نمازگزار عبور کند): و چهل اینجا چهل سال است یعنی رسول الل ه صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: اگر چهل سال منتظر باشد تا این نماز‌گزار نمازش را تمام کند باقی بماند و عبور نکند مگر در سه حالت:

حالت اول: اگر آن مأموم می‌باشد اشکالی ندارد از جلویش عبور کند و اگر ضرورتی وجود ندارد بهتر است که این کار نکند تا تشویش برای آن پیش نیاید ولی اگر عبور کرد نیز گناهی ندارد.

حالت دوم: اگر که نماز‌گزار در مسیر عبور ایستاده است مثلا پیش در ایستاده است که در این حالت حرمتی برایش نمی‌باشد زیرا که ایستادن در مسیر عبور و مرور بر نماز‌گزاران تعدی نموده است.

حالت سوم: که در محل طواف نماز بخواند و طواف کنندگان زیاد هستند در این صورت مشکلی ندارد که از جلوی او عبور کنند زیرا که او تعدی کرده است و برای نماز‌گزار جایز نمی‌باشد که جا را برای طواف کنندگان تنگ کند چون نمازگزار می‌تواند در جهت دیگر مسجد نماز بخواند ولی طواف کنندگان نمی‌توانند طواف را جای دیگر انجام دهند لذا کسی که در مکان طواف کنندگان نماز بخواند به آنها تعدی کرده ‌و حرکتی ندارد.


[۱] رواه البخاری (۵۱۰) و مسلم (۵۰۷).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حكم السترة؟ وهل الصلاة على السجادة تكفي عن وضع السترة؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: اتخاذ السترة للمصلي -وهي: أن يضع بين يديه ما يحول بينه وبين الناس – سُنَّةٌ مؤكدة لا ينبغي لإنسان تركها إلا أن يكون مأموما، فإن سترة إمامه سترة له، ولا يكفي طرف السجادة عن السُّتْرَةَ، لكن السجادة تحمي الإنسان من أن يمر أحد من فوقها؛ لأن الإنسان المصلي لا يحل لأحد أن يمر بينه وبين سترته إن كان له سترة، أو بينه وبين منتهى فَرْشِهِ إن اتخذ فراشه للصلاة، أو بينه وبين موضع سجوده إن لم يكن له فراش ولا سُتْرَةَ، وقد قال النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم-: «لو يعلم المار بين يدي المصلي ماذا عليه لكان أن يقف أربعين خيرًا له أن يمر بين يديه»، وأربعين عينت بأنها أربعون خريفًا، والخريف يعني السنة، يعني: النبي صلى الله عليه وسلم يقول: لو بقي هذا الرجل أربعين سنة ينتظر فراغ المصلي فإنه لا يمر بين يديه، إلا في ثلاث حالات:

الحال الأولى : إذا كان مأموما فإنه لا بأس أن يمر بين يديه، وإن لم يكن هناك ضرورة، والأفضل ألا يَمُرَّ لئلا يشوش، لكن لو مَرَّ فإنه لا يأثم.

الحال الثانية: إذا وقف في طريق الناس، كما لو وقف يصلي عند الباب فإنه في هذه الحال لا حرمة له؛ لأنه اعتدى على المصلين بوقوفه في ممرهم.

الحال الثالثة في المطاف إذا كان الإنسان يصلي في المطاف وكثر الطائفون، فإنهم لا حرج عليهم أن يمروا بين يديه؛ لأنه هو المعتدي، إذ إنه لا يجوز للمصلي أن يضيق على الطائفين؛ لأن المصلي يمكنه أن يصلي في أي جهة من المسجد، وأما الطائفون فليس لهم إلا هذا المكان، فمن صلى في مطافهم فقد اعتدى عليهم ولا حرمة له.

مطالب مرتبط:

(۲۴۰۰) حکم عبور از جلوی نمازگزار در مساجد شلوغ

دو وجه در این سوال وجود دارد: وجه اول: حکم عبور از جلوی نماز‌گزار که حرام می‌باشد زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «لَوْ يَعْلَمُ الْمَارُّ بَيْنَ يَدَيِ الْمُصَلِّي مَاذَا عَلَيْهِ لَكَانَ أَنْ يَقِفَ أَرْبَعِينَ خَيْرًا لَهُ مِنْ أَنْ يَمُرَّ بَيْنَ يَدَيْهِ» : (اگر کسی که از جلوی نمازگزار می گذرد، می دانست با اين کار چقدر گناه کار می شود، چنانچه چهل- روز يا ماه يا سال- توقف می کرد، برايش بهتر از آن بود که از جلوی نمازگزار عبور کند): که چهل نیز به چهل سال تفسیر شده است ولی در صورتی که نماز‌گزار تعدی کردی باشد این‌گونه نیست از این جهت در مکانی نماز می‌خواند که مانع مردم شده است مانند کسانی که در صحن طواف نماز می‌خوانند در حالی که مردم در حال طواف هستند که در این صورت ایشان حقی ندارند و عبور از جلوی ایشان جایز است زیرا آنها در این مکانی که خاص طواف کنندگان است حقی ندارند. و همچنین کسی که در جایی نماز می‌خواند که جای عبور و مرور مردم است و مردم باید از آنجا عبور کنند مانند کسانی که جلوی درهای مسجد نماز می‌خوانند که در این صورت نیز عبور از جلوی ایشان اشکالی ندارد مگر این راه در روی باشد که در این حالت این کار را انجام نده. وجه دوم: به نسبت نماز‌گزار آیا مردم می‌توانند از جلوی او رد شوند؟ جواب: اگر برای خود ستره قرار داده است هیچ کس اجازه‌ی عبور از آن را ندارد (یعنی از بین او و ستره‌اش) زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود است: «إذا صلَّى أَحَدُكُم إلى شيء يَسْتُرُهُ مِنَ النَّاس، فأَرَاد أحَد أن يَجْتَازَ بين يديه، فَلْيَدْفَعْهُ، فإن أبى فَلْيُقَاتِلْهُ؛ فإنما هو شيطان» : (هرگاه يكی از شما چيزی را بين خود و مردم ستره قرار داد و نماز خواند و شخصی خواست از جلويش بگذرد، او را دفع نموده و بازدارد. و اگر نپذيرفت، با وی بجنگد زيرا او شيطان است): و اگر ستره قرار نداده است پس حق او تا موضع سجده‌اش است لذا کسی که از این مکان می‌خواست عبور کند را رد می‌کند اما کسی از پشت آن عبور کند دیگر حقی در آن ندارد....

ادامه مطلب …

(۲۴۰۶) آیا کودکان زیر سن تمییز نماز را قطع می‌کنند؟

دختر یا پسر آن نماز را قطع نمی‌کند زیرا چیزی که نماز را قطع می‌کند: زن بالغ، سگ سیاه و الاغ است....

ادامه مطلب …

(۲۳۹۹) حکم منع عبور از جلوی نمازگزار

ابتدا او را با روشی نیکو دفع کن اگر بر آن اصرار ورزید او را با قوت بران....

ادامه مطلب …

(۲۴۰۵) آیا عبور یا نشستن طفل در جهت قبله نماز را قطع می‌کند؟

خیر، چیزی که نماز را قطع می‌کند سه چیز است: زن بالغ، سگ سیاه و الاغ که اگر یکی از اینها از جلوی نماز‌گزار یا از بین ستره‌اش عبور کند نمازش را قطع می‌کند

ادامه مطلب …

(۲۳۹۷) آیا کنار‌ه‌ی فرش ستره محسوب می‌شود؟

خیر، این ستره محسوب نمی‌شود ولی اگر کسی از پشت آن عبور کند ضرری به نماز‌گزار نمی‌زند...

ادامه مطلب …

(۲۳۹۴) ارتقاع ستره چقدر باید باشد؟

افضل این است که ستره به حالت ایستاده باشد حال نیزه یا عصای ایستاده یا چوب یا سنگی یا مانند آن قرار دهد  و اگر پیدا نشد خطی بکشد کفایت می‌کند.....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه