پنج‌شنبه 9 صفر 1448
۱ مرداد ۱۴۰۵
23 جولای 2026

(۲۳۴۳) حکم ذکر و دعای جمعی پس از نماز

(۲۳۴۳) سوال: در بسیاری از سرزمین‌های اسلامی بعد از سلام نماز امام تسبیح می‌گوید و مأمومین پشتش نیز تسبیح می‌گویند و همین را تحمید و تکبیر نیز انجام می‌دهند سپس دستانشان را بالا می‌بردند و امام دعا می‌کند و مأمومین بر آن دعا آمین می‌گویند، آیا این صحیح است؟

جواب:

این صحیح نیست نه از جهت تسبیح و تحمید و تکبیر جماعی و نه از جهت دست بلند کردن سپس دعا کردن زیرا که این از روش رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اصحابش نمی‌باشد و بدعت است و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده است: «عَلَيْكُمْ بِسُنَّتِي وَسُنَّةِ الْخُلَفَاءِ الْمَهْدِيِّينَ الرَّاشِدِينَ من بعدی»[۱] (برشماست كه سنت مرا و سنت خلفاي راشدين و مهدیين را كه پس از من هستند محكم حفظ کنید) و از بدعت تحذیر دادند: «كُلَّ بِدْعَةٍ ضَلَالَةٌ»[۲] (هر بدعتی گمراهی است) و برای همین به این برادران نماز‌گزا می‌گوییم: هنگامی که سلام نماز را دادید سه بار استغفر الله بگویید سپس بگویید: «اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ، تَبَارَكْتَ ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ»[۳] (بار الهی! تو سلامی و سلام (پاکی، آرامش، صلح) از توست، خجسته‌ای ای صاحب بزرگی و بخشش) سپس اذکاری که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است را بخوانید و موضوع به پایان می‌رسد.


[۱] رواه احمد (۱۲۶/۴) و ابو داود (۴۶۰۷) و ترمذی (۲۶۷۶) و ابن ماجه (۴۲).

[۲] تخریج آن گذشت.

[۳] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

 

يقول السائل في كثير من البلدان الإسلامية بعد السلام من الصلاة يُسَبِّحُ الإمام ويُسَبِّحُ من خَلْفَه من المأمومين، ويفعلون ذلك في التحميد والتكبير، ثم يرفع الجميع الأيدي ويدعو الإمام، والمأمومون يؤمنون على الدعاء، فهل هذا صحيح؟

فأجاب رحمه الله تعالى: هذا غير صحيح لا من جهة التكبير والتسبيح والتحميد على وجه جماعي، ولا من جهة رفع الأيدي بعد ذلك ثم الدعاء؛ لأنه لم يكن من هدي النبي صلى الله عليه وسلم، وأصحابه، فهو بدعة، وقد قال النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم-: «عليكم بسنتي وسنة الخلفاء الراشدين المهديين من بعدي» ، وحَذَّرَ من البدع وقال: «كل بدعة ضلالة»، وعلى هذا فنقول لهؤلاء الإخوة المصلين: إذا سلمتم من الصلاة فاستغفروا الله ثلاثا، وقولوا: «اللهم أنت السلام ومنك السلام، تباركت يا ذا الجلال والإكرام»، ثم اذكروا الله تعالى بالذكر الوارد عن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- وانتهى الأمر.

مطالب مرتبط:

(۲۳۵۰) آیا ذکر جمعی و اقامه وتر پیش از تسبیح از سنت است؟

این بدعت و منکر است و سنت این است که هر انسانی خودش تسبیح بگوید و با صوت جماعتی نباشد.....

ادامه مطلب …

(۲۳۴۵) حکم صلوات بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به صورت جمعی بعد از نمازهای فرض

خیر این مشروع نیست و مشروع بعد از نمازهای فرض آن اذکاری است که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است...

ادامه مطلب …

(۲۳۵۱) سنت و شیوه اجرای اذکار پس از نماز

قول راجح این است که ذکر بعد از نمازها سنت است و و جهری خواندن آن نیز سنت می‌باشد ....

ادامه مطلب …

(۲۳۴۲) حکم بالا کردن دستان در هنگام دعای جمعی

اگر در نماز است مشکلی ندارد همانطور که اگر امام در نماز وتر در قیام رمضان قنوت می‌خواند پس او دعا می‌کند و مردم پشتش آمین می‌گویند....

ادامه مطلب …

(۲۳۴۶) حکم دعا کردن به صورت جمعی بعد از نماز

حکم آن بدعت است که از آن نهی می‌شود

ادامه مطلب …

(۲۳۴۱) حکم دعای دست‌ جمعی بعد از ادای نمازها

دعای جمعی بعد از نمازها از سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و خلفای راشدین و صحابه نیست بلکه عملی ساختگی است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه