سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۲۳۰۹) حکم مصافحه و گفتن «تقبل الله» بعد از پایان نماز

(۲۳۰۹) سوال: بعضی از نماز‌گزاران بعد از این نماز را تمام کردند با یکدیگر مصافحه می‌کنند و هم می‌گویند: تقبل الله و دیگری نیز جوابش را می‌دهد آیا این اصلی در سنت دارد؟

جواب:

این اصلی در سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و خلفای راشدین ندارد و نمی‌دانیم که یکی از ائمه‌ی مسلمین گفته باشد مستحب است یا این که انجام داده باشند و چیزی که بعد از نماز فرض مشروع می‌باشد این است که سه بار استغفار کند و بگوید: «اللَّهُمَّ أَنْتَ السَّلَامُ وَمِنْكَ السَّلَامُ، تَبَارَكْتَ ذَا الْجَلَالِ وَالْإِكْرَامِ»[۱] (بار الهی! تو سلامی و سلام (پاکی، آرامش، صلح) از توست، خجسته‌ای ای صاحب بزرگی و بخشش) سپس اذکاری که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برای این مناسبت وارد شده است را بخواند.

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {فَإِذَا قَضَیۡتُمُ ٱلصَّلَوٰةَ فَٱذۡكُرُوا۟ ٱللَّهَ قِیَـٰمࣰا وَقُعُودࣰا وَعَلَىٰ جُنُوبِكُمۡۚ} [سوره النساء: ۱۰۳] (پس چون نماز را به پایان رساندید، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را ایستاده، و نشسته و بر پهلوی خویش (خوابیده) یاد کنید) ولی اگر کسی با براردش کاری دارد بعد از این تسبیح را تمام کرد بر او سلام  کند و با او صحبت کند و این مشکلی ندارد و به مخالفت با سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر نمی‌گردد.


[۱] رواه مسلم (۵۹۱).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: يقوم بعض المصلين بالمصافحة بعد الانتهاء من الصلاة قائلين لبعضهم: تقبل الله، ويَرُدُّ الآخر عليهم، فهل لهذا أصل في السنة؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: هذا ليس له أصل في السُّنَّةِ، لا في سُنَّةِ رسول الله صلى الله عليه وسلم  ولا في سُنَّةِ الخلفاء الراشدين، وما علمنا أحدًا أئمة من المسلمين استحبه أو فعله، وإنما المشروع للإنسان بعد صلاة الفريضة أن يستغفر الله ثلاثا، وأن يقول: اللهم أنت السلام ومنك السلام، تباركت يا ذا الجلال والإكرام، ثم يأتي بالأذكار الواردة عن رسول الله صلى الله عليه وسلم في هذا المكان.

قال الله تعالى: ﴿ فَإِذَا قَضَيْتُمُ الصَّلوةَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ قِيَما وَقُعُودًا وَعَلَى جُنُوبِكُمْ ﴾ [النساء: ١٠٣] لكن لو فرض أن شخصا له حاجة إلى أخيه، فلما انتهى من التسبيح سَلَّمَ عليه وتكلم معه في حاجته، فإن هذا لا بأس به ولا يعد من مخالفة السنة.

مطالب مرتبط:

(۲۳۰۵) حکم مصافحه کردن بعد از سلام دادن نماز

مصافحه کردن بین مرد و برادرش فقط در هنگام ملاقات سنت است اما بعد از سلام دادن از نمازهای فرض سنت نیست....

ادامه مطلب …

(۲۳۰۷) حکم سلام دادن پس از نماز و بالا بردن دست برای دعا بعد از نافله

سلام کردن بعد از نماز: اگر بلافاصله بعد از نماز این رخ می‌دهد همانگونه که بعضی از مردم آن را انجام می‌دهند و بر راست و چپش سلام می‌کنند و چه بسا بر آن بیافزاید و بگوید: تقبل الله یا مانند آن، قطعا این عمل اصلی ندارد و از روش سلف صالح نیست...

ادامه مطلب …

(۲۳۰۸) آیا مصافحه بعد از نماز سنت است؟

از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اصحابش وارد نیست بلکه از چیزهایی است که پدید آمده است....

ادامه مطلب …

(۲۳۰۶) حکم مصافحه بعد از اتمام نماز

سلام کردن بر کسی که بر چپ و راستت قرار دارد بلافاصله بعد از تمام شدن نماز همانطور که بعضی از مردم قبل از این که بگویند: استغفرالله و اذکار نماز، پس بدون شک این مشروع نیست...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه