(۲۲۶۱) سوال: بعضی از نمازگزاران بعد از بلند شدن از سجود دوم و قبل از قیام رکعت دوم کمی مینشینند، آیا این مشروعیت دارد؟ و آیا این سنت است؟
جواب:
این نشستنی که نمازگزار در هنگام بلند شدن برای رکعت دوم و چهارم در نماز چهار رکعتی مینشیند اهل علم به جلسه استراحت تعبیر میکنند و از رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم در حدیث مالک بن الحویرث رَضِيَاللهُعَنْهُ ثابت شده است هنگامی که در رکعت فرد نمازش بود بلند نمیشد تا این که مینشست.[۱]
و علما در مورد آن بر سه قول اختلاف کردهاند و مناسبترین اقوال در نزد من آن قولی است که صاحب المغنی اختیار کرده است که یعنی هنگامی که شخصی سن بالا یا چاق یا اینکه زانوهایش درد میکند و احتیاج دارد تا ابتدا بشیند سپس بلند شود در حقشان مشروع است و اگر این اسبابی که به آن اقتضا میکند وجود نداشته باشد پس افضل این است که بدون نشستن از سجود به قیام برود و صحیحترین قول در نزد من همین است هرچند که ترجیح دادن آن بسیار قوی نیست زیرا در حدیث مالک بن الحویرث رَضِيَاللهُعَنْهُ آمده است هنگامی که مینشست و میخواست بلند شود با تکیه بر دستانش بلند میشد و تکیه کردن بر دستان غالبا به آن نیاز نمیشود مگر برای مشقت و سختی که بلافاصله از سجده به قیام بلند شد.
و اگر کسی نشست بر او انکار نمیشود و کسی که ننشست نیز بر او انکار نمیشود زیرا نهایتا آن سنت میباشد و واجب نیست و بعضی از این سنتها و امثال آن را وسیلهی برای جدل و سببی برای تفرقه قرار میدهند و مییابی که کسی در این مخالفت کند آن را مخالفت بزرگی میداند و باعث بدنامی برادر مسلمانش میشود و بدون شک این از ظلم و جور است پس کسی که بخواهد مردم را به قولش ملزم بلکند و اینکه از او تبعیت کنند ظلم و جور است زیرا به او میگوییم چرا شما ملزم به اقوال ایشان نمیشوی و از ایشان پیروی نمیکنی؟ هنگامی که در مسئلهای نص واضح و روشنی نیست، بازگشت به آن واجب است پس مسائل اجتهادی مثل این مسئله شایسته است که انسان را وسیلهای برای دشمنی و بغض و تفرقه قرار ندهد پس کسی که اجتهاد کرد و این عمل را مشروع دید پس عمل کند و بر او انکار نمیشود و کسی که اجتهاد کند و این عمل را مشروع نداند پس آن را ترک کند و بر او انکار نمیشود مگر این که در مخالفت نص صریح باشد که اجتهاد به دلیل واضح و صریح بودن آن جایز نیست که در این صورت بر مخالف انکار میشود.
[۱] تخریج آن گذشت.