یکشنبه 3 شوال 1447
۲ فروردین ۱۴۰۵
22 مارس 2026

(۲۲۰۴) حکم قرائت سوره‌های طولانی یا کوتاه توسط امام در نماز

(۲۲۰۴) سوال: آیا بر امام واجب است از اواسط سوره‌های طولانی در هر نماز بعد از فاتحه بخواند؟ یا افضل است که سوره‌های کوتاه را از اولش بخواند؟

جواب:

افضل است که سوره‌های کوتاه بخواند و قرائتش در سوره‌های مفصل از ق تا ناس می‌باشد که در فجر از طوال سوره‌های مفصل خوانده می‌شود و در مغرب از قصار سوره‌های مفصل و در باقی از اواسط آن خوانده می‌شود.

اهل علم می‌گویند: طوال سوره‌های مفصل از سوره‌ی ق تا سور‌ه‌ی عم می‌باشد و قصار آن از ضحی تا آخر قرآن می‌باشد و اواسط آت نیز بین آن است و مفصل نامیده شده است چون که سوره‌های آن کوتاه و فواصلش زیاد است و از حکمت استمرار بر قرائت سوره‌های مفصل این است که با تکرار آن مأمومین آن را حفظ می‌کنند و قرائت آن برایشان راحت خواهد شد به خلاف این که اگر دو یا سه آیه از هر سوره‌ خوانده شود بعید است که عوام آن را حفظ کنند و ابن قیم رَحِمَهُ‌الله در زاد المعاد می‌گوید: از روش رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نمی‌باشد یعنی که در نماز فرض از اواسط سوره‌ها قرائت شود. و گمان می‌کنم می‌گوید: یا آخر آن.[۱] پس شایسته نیست که از آنچه اهل علم گفته‌اند و به آثار نبوی استدلال کرده‌اند عدول کرد.

و این که بعضی از مردم همیشه از وسط سوره‌ها می‌خوانند پس شایسته است که دوباره بیاندیشند و به اقوال اهل علم در این مسئله رجوع کنند.

و قرائت انسان از وسط سوره‌ها مخصوصا اگر طویل باشد تشویش بر کسانی است که قرآن را حفظ هستند زیرا وقتی آن  را از وسط سوره آغاز می‌کند برایش سوال پیش می‌آید که آیا تا آخر سوره می‌خواند یا دو یا سه آیه می‌خواند؟ سپس در نفسش نوعی اضطراب پیش می‌آید ولی اگر از سوره‌های کوتاه بخواند ابتدا و انتهای آن را می‌داند و مطمئن است.

سوال کننده: شیخ بزرگوار در آیه: {فَٱقۡرَءُوا۟ مَا تَیَسَّرَ مِنَ ٱلۡقُرۡءَانِۚ} [سوره المزمل: ۲۰] (پس اکنون آنچه (برای شما) میسر باشد از قرآن بخوانید) آیا تطابق پیدا نمی‌کند اگر از وسط سوره‌ها خوانده شود؟

جواب: بله تطابق می‌یابد و ما نگفتیم که این حرام است و چیزی که افضل بود را ذکر کردیم.


[۱] مختصر زاد المعاد (ص:۲۲).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجب على الإمام أن يقرأ سورة من منتصف السور الطويلة بعد الفاتحة عند كل صلاة؟ أم الأفضل أن يقرأ السور القصيرة من أولها؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-:  الأفضل أن يقرأ السور القصيرة، ولتكن قراءته في المفصل من سورة ق إلى آخر سورة الناس، ويكون قراءته في الفجر من طوال المفصل، وفي المغرب من قصار المفصل، وفي الباقي من أوساط المفصل.

قال أهل العلم: المفصل طواله من سورة ق إلى سورة عم، وقصاره من سورة الضحى إلى آخر القرآن وأوساطه ما بين ذلك، وسمي مفصلا لقصر سُوَره وكثرة فواصله، ومن الحكمة في الاستمرار بقراءة المفصل أن المأمومين كلما تكررت عليهم السور حفظوها وسهل عليهم قراءتها، بخلاف ما إذا كان يقرأ من كل سورة آيتين أو ثلاثاً فإنه يبعد أن يحفظها العوام، ثم إن ابن القيم رحمه الله قال في (زاد المعاد): ليس من هدي النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم-، يعني في الفريضة أنه يقرأ من أواسط السور. وأظنه قال: أو أواخرها، فلا ينبغي العدول عما ذكره أهل العلم واستدلوا له بالآثار النبوية. وأما كون بعض الناس لا يقرأ إلا من أواسط السور دائما، فينبغي أن يراجع نفسه ويراجع ما قاله أهل العلم في هذا الباب.

ثم إن في قراءة الإنسان من أوساط السور -ولاسيما إذا كانت السورة طويلة- تشويشا على المصلين الذين يحفظون القرآن، لأنه إذا قرأ من أوسط السورة الطويلة سيبقى هذا متشوشًا هل سيقرأ إلى آخر السورة، هل سيقرأ آيتين أو ثلاثا؟ ثم يكون في نفسه نوع من الاضطراب، أما إذا قرأ من السور القصيرة عرف المبتدأ والمنتهى فاطمأن.

يقول السائل: فضيلة الشيخ في الآية ﴿ فَأَقْرَهُوا مَا تَيَسَّرَ مِنَ الْقُرْءَانِ [المزمل: ٢٠] ما ينطبق هذا على منتصف السور؟ فأجاب – رحمه الله تعالى -: نعم تنطبق، ونحن لا نقول: هذا حرام، لكن الأفضل ما ذكرنا.

مطالب مرتبط:

(۲۲۰۸) آیا جایز است که سوره‌ی اخلاص را بعد هر کل رکعت بخوانم؟

جایز است و اشکالی ندارد...

ادامه مطلب …

(۲۱۹۰) حکم قرائت بلند یا آهسته در رکعت ملحق شدن به نماز جماعت

نظر صحیح این است که مأمومِ جامانده، نماز خود را به‌گونه‌ای کامل کند که این رکعات، آخر نماز او هستند...

ادامه مطلب …

(۲۲۰۶) حکم خواندن سوره‌هایی معین در نماز صبح یا ظهر

حرجی بر انسان نمی‌باشد که ملزم به سوره‌های معینی باشد اگر که معتقد بر سنت بودن آن نداشته باشد ولی اگر در نمازهای جهری ملزم به سوره‌های معینی شدی مردم گمان می‌کنند که سنت است و بر مردم تلبیس ایجاد می‌شود پس این کار را نکن ولی در بین خودش اگر آن را سنت نگیرد اشکالی ندارد....

ادامه مطلب …

(۲۲۱۹) حکم اشتباه در قرائت ىر هنگام خواندن نماز به صورت فرادی

دو کار می‌توانی انجام دهی: این که به آیه‌ی بعدی منتقل شوی یا این که به رکوع بروی زیرا که امر در این واسع است....

ادامه مطلب …

(۲۱۹۳) حکم صحت نماز جماعت با قرائت جهری در نماز ظهر

شایسته است که نصیحت شود و سنت به او رسانده شود و آن این است که جهر خوانده نمی‌شود ولی حتی اگر جهری خواند نمازش صحیح است و نماز کسانی که در پشت او نماز می‌خوانند نیز صحیح است....

ادامه مطلب …

(۲۲۰۱) حکم خواندن نماز با سوره‌های محدود به دلیل حفظ اندک قرآن

بله برای انسان جایز است که با سوره‌های معدودی نماز بخواند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه