سه‌شنبه 5 شوال 1447
۳ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۲۱۶۳ حکم فراموشی قرائت فاتحه توسط مأموم در نمازهای سری

(۲۱۶۳) سوال: مأموم در یکی از نماز‌های سری قرائت فاتحه را فرمواش می‌کند پس آیا بعد از سلام دادن امامش باید یک رکعت بخواند یا قرائت امام برای او کفایت می‌کند؟

جواب:

قول راجح این است که قرائت فاتحه برای مأموم واجب است و بنا بر همین اگر مأموم قرائت فاتحه را در یکی از رکعات فراموش کرد پس آن رکعت برای او لغو شده است و بعد از سلام دادن امامش یک رکعت بدل آن می‌خواند زیرا که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ»[۱] (کسی که سوره‌ی فاتحه نخواند نماز ندارد) و : «مَنْ صَلَّى صَلَاةً لَمْ يَقْرَأْ فِيهَا بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ فَهِيَ خِدَاجٌ، فهی خداج، فهی خداج»[۲] (هر کس نماز بخواند و سوره‌ی فاتحه را در آن نخواند به تحقیق نماز او ناقص است، به تحقیق نماز او ناقص است، به تحقیق نماز او ناقص است) یعنی فاسد است و نمی‌گوییم که نمازش کاملا باطل است چون که فراموش کرده است ولی اگر از روی عمد قرائت فاتحه را رها کند نمازش باطل است.


[۱] رواه البخاری (۷۵۶) و مسلم (۳۹۴).

[۲] رواه مسلم (۳۹۵).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: مأموم نسي قراءة الفاتحة في إحدى الصلوات السرية، فهل عليه بعد سلام إمامه أن يأتي بركعة، أم تكفي قراءة الإمام؟

فأجاب رحمه الله تعالى: القول الراجح أن قراءة الفاتحة واجبة على المأموم، وبناء عليه فإذا نسي المأموم أن يقرأ الفاتحة في إحدى الركعات فإن هذه الركعة تُلغى، ويأتي بدلها بركعة بعد سلام إمامه، فإذا أدرك الإمام في أول ركعة ونسي أن يقرأ الفاتحة في هذه الركعة مثلا، فإنه إذا سلم الإمام يجب عليه أن يأتي بركعة بدلا عن الركعة التي ترك فيها قراءة الفاتحة، لقول النبي صلى الله عليه وسلم: «لا صلاة لمن لم يقرأ بفاتحة الكتاب» ، ولقوله: كل صلاة لا يقرأ فيها بأم القرآن فهي خداج، فهي خِدَاجٌ، فهي خِدَاجٌ»، يعني: فاسدة. وإنما لم نقل ببطلان الصلاة كلها لأنه كان ناسيا، ولو تعمد أن يَدَعَ قراءة الفاتحة فإن صلاته تكون باطلة.

مطالب مرتبط:

(۲۱۶۷) علاج وسواس در نماز

نصیحت من به این زنی که به این درد دچار شده است این می‌باشد‌ که به آنچه رسول الله را امر کرده است انجام دهد یعنی هنگامی که این وسوسه‌ها را احساس کرد سه بار به سمت چپ خود تف کند و اعوذ بالله من الشیطان الرجیم را بگوید....

ادامه مطلب …

(۲۱۷۶) حکم گفتن “استعنا بالله” توسط مأموم هنگام قرائت {إِیَّاكَ نَعۡبُدُ وَإِیَّاكَ نَسۡتَعِینُ} امام

این کلمه هیچ معنایی ندارد پس شایسته است که اگر از یکی از مأمومین این را شنیدید برای او واضح سازید که این مشروع نمی‌باشد....

ادامه مطلب …

(۲۱۵۵) آیا قرائت فاتحه برای مأمومی که پشت امام ایستاده‌اند واجب است؟

قول راجح این است که برای مأموم همانطور که برای امام و همچنین منفرد واجب است، واجب می‌باشد....

ادامه مطلب …

(۲۱۷۹) حکم گفتن «آمین» بعد از خواندن سوره فاتحه در نماز

بله برای انسان مشروع هنگامی که سروه‌ی فاتحه را تمام کرد بگوید: آمین....

ادامه مطلب …

(۲۱۶۹) وسواس در وضو

این زن را که بیش از اندازه به وسواس دچار شده است نصحیت می‌کنم و می‌گویم: چه بسا که به حال وخیمی برسد زیرا که شیطان که شیطان العیاد بالله انسان را کم کم از کوچک و کم به بزرگ‌تر و بیشتر دچار می‌کند پس بر او لازم است که به الله از شیطان رانده شده پناه ببرد و بیش‌تر از آنچه در شرعیت در مورد وضو و نماز آمده است را انجام ندهد....

ادامه مطلب …

(۲۱۷۴) حکم نماز سالمندی ناتوان از یادگیری قرائت و اذکار نماز

نماز‌های گذشته‌ی این زن صحیح است هرچند که واجب‌ها را بجا نیاورده است چون که معذور بوده و جهل داشته است و اما از این بعد برایش واجب است که امور دینش را یاد بگیرد و به آنچه از دین الله آموخت عمل کند....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه