جمعه 21 ذیقعده 1447
۱۷ اردیبهشت ۱۴۰۵
8 می 2026

(۲۱۴۳) حکم خواندن سوره فاتحه ماموم هنگام قرائت امام

(۲۱۴۳) سوال: آیا جایز است در حالی امام قرائت می‌کند مأموم سوره‌ی فاتحه را بخواند؟

جواب:

هنگامی که وارد نماز شدی و امام قرائت می‌کرد دعای استفتاح را نخوان و فقط سوره‌ی فاتحه را بخوان زیرا که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روزی نماز صبح را که تمام کرد به اصحاب گفتند: «لَعَلَّكُمْ تَقْرَءُونَ خَلْفَ إِمَامِكُمْ ؟ “. قُلْنَا : نَعَمْ، هَذًّا يَا رَسُولَ اللَّهِ. قَالَ : ” لَا تَفْعَلُوا إِلَّا بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ ؛ فَإِنَّهُ لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِهَا»[۱] (شما پشت سر امامتان قرائت می خوانيد؟ گفتیم: بله یا رسول الله، رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: جز سوره ی فاتحه، چيزی نخوانيد، زيرا نماز کسی که در آن سوره ی فاتحه را نخواند، صحيح نيست) و این دلالت دارد هنگامی که انسان وارد نماز شد در حالی که امام قرائت می‌کرد دعای استفتاح خوانده نمی‌شود بلکه استعاذه می‌کند و بسم الله را می‌گوید و فاتحه را قرائت می‌کند بله اگر وارد نماز شد و امام فاتحه را می‌خواند پس او تکبیر بگوید و ساکت به قرائت امام گوش دهد تا زمانی که امام فاتحه را تمام کند سپس استعاذه را بگوید و فاتحه را بخواند تا که تکمیل کند حتی اگر امام نیز قرائت کند برای عموم قول رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که می‌فرماید: «لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ»[۲] (کسی که سوره‌ی فاتحه نخواند نماز ندارد).


[۱] رواه ابو داود (۸۲۳).

[۲] رواه البخاری (۷۵۶) و مسلم (۳۹۴).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل تجوز قراءة الفاتحة والإمام يقرأ؟ مع العلم بأنني بدأت في الصلاة وهو يقرأ، أم أكتفي بدعاء الاستفتاح؟ فأجاب رحمه الله تعالى : إذا دخلت والإمام يقرأ فإنك لا تقرأ الاستفتاح، وإنما تشرع في الفاتحة، وذلك لأن الرسول صلى الله عليه وسلم انصرف من صلاة الصبح ذات اليوم فقال لأصحابه: «لَعَلَّكُمْ تَقْرَءُونَ خَلْفَ إِمَامِكُمْ قُلْنَا: نَعَمْ يوم هَذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ، قَالَ: «لَا تَفْعَلُوا إِلَّا بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ فَإِنَّهُ لَا صَلَاةَ لَنْ لَمْ يَقْرَأْ بها» وهذا يدل على أن الإنسان إذا دخل والإمام يقرأ فإنه لا يستفتح، بل يتعوذ ويبسمل ويقرأ الفاتحة، نعم لو دخل مع الإمام، والإمام يقرأ الفاتحة فإنه يكبر ويبقى منصنا لقراءة الإمام، حتى إذا فرغ من الفاتحة استفتح ثم تعوذ وقرأ الفاتحة، وليستمر فيها حتى وإن قرأ الإمام فليستمر فيها حتى يكملها، لعموم قول النبي صلى الله عليه وسلم: «لا صلاة لمن لم يقرأ بفاتحة الكتاب».

مطالب مرتبط:

(۲۱۴۶) آیا برای نماز نفل دعای استفتاح خاصی را دارد؟

خاص نیست مگر برای نماز شب که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم این را می‌خواندند: «اللَّهُمَّ رَبَّ جَبْرَائِيلَ وَمِيكَائِيلَ وَإِسْرَافِيلَ فَاطِرَ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ، عَالِمَ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ أَنْتَ تَحْكُمُ بَيْنَ عِبَادِكَ فِيمَا كَانُوا فِيهِ يَخْتَلِفُونَ، اهْدِنِي لِمَا اخْتُلِفَ فِيهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِكَ ؛ إِنَّكَ تَهْدِي مَنْ تَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ»....

ادامه مطلب …

(۲۱۴۵) حکم دعای استفتاح در نمازهای سنت

دعای استفتاح در اول همه‌ی نمازها چه فرض چه سنت می‌باشد و هنگامی که در نماز فرض آن را خواندی کفایت نماز سنت را نمی‌کند زیرا هر نمازی حکم خودش را دارد....

ادامه مطلب …

(۲۱۳۹) صحیح‌ترین دعای استفتاح در نماز

صحیح‌ترین دعای استفتاح آن است که ابو هریرة رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت می‌کند...

ادامه مطلب …

(۲۱۴۷) حکم خواندن دعای «اللهم إني وجهت وجهي…» در نمازهای فرض و نافله

(۲۱۴۷) سوال: آیا دعای توجه خوانده می‌شود: «اللهم إني وجهت وجهي…» در فرض یا سنت یا فقط در فرض خوانده می‌شود؟ جواب: شایسته است که دانسته شود دعای استفتاح از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم با وجوه متنوعی وارد شده است و سنت است که انسان هر بار یکی را بخواند تا این که به همه‌ی سنت‌ها […]

ادامه مطلب …

(۲۱۴۲) حکم خواندن دعای استفتاح پس از ورود به نماز در حالت رکوع

اگر مسبوق بودی و در حالی وارد نماز شدی که امام در حالت رکوع بود اول قبل از این که خم بشوی تکبیرة الإحرام را بگو سپس به رکوع برو و در این حال اگر تکبیر رکوع را نیز بگویی افضل است...

ادامه مطلب …

(۲۱۴۱) حکم دعای استفتاح در تکبیرة الإحرام و دعای استفتاح در نماز جماعت

مأموم باید در تکبیر و دعای استفتاح و دعای سجود و غیره به صورت سری بگویند و نباید صدایشان را بلند کنند زیرا که بلند کردن صدا باعث اخلال در متابعت می‌شود....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه