(۲۱۰۲) سوال: هنگامی که مؤذن اقامه‌ی نماز را تمام کرد آیا برای امام می‌باشد که بایستد و به آنچه می‌‌خواهد دعا کند قبل از آن که امر به برابر کردن صف و شروع نماز نماید؟

جواب:

نمی‌دانم که در آن دعایی برای امام و غیر بعد از انتها‌ی اقامه مشروع باشد و فقط برای امام مشروع است که حریص بر برابر کردن صف و اقامه‌ کردن آن بر وجه مشروع باشد و صف‌ها را تکمیل کند.

و در این مناسبت دوست دارم که بیان کنم که بسیاری از امام‌هایی که از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌خواهیم ما و ایشان را هدایت کند که در این امر سهل‌انگاری می‌کنند: می‌یابی که بسیاری از آنها به راست و چپ خود نگاه می‌کنند و می‌گویند: استووا مانند این که این کلمه اصلا معنایی ندارد و این را می‌گوید در صورتی که صف خودش برابر است و آن را می‌گوید در صورتی که اگر ببیند صف کج می‌باشد تلاشی برای راست کردن آن نمی‌کند و به گفتن آن کفایت می‌کند و این از سهل‌انگاری و عدم حرص بر تبعیت از سنت در آن می‌باشد و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر مساوی کردن صف‌ها حریص بود تا جایی که گویا با آن نیزه را صاف می‌نمود. تا این که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم دید که سینه‌ی مرد بادیه نشینی بیرون زده است (از صف بیرون بود) پس ناراحت شد و گفت: «عباد الله لَتُسَوُّنَّ صُفُوفَكُمْ، أَوْ لَيُخَالِفَنَّ اللَّهُ بَيْنَ وُجُوهِكُمْ»[۱] (بندگان الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ، صفهای خویش را راست کنید و یا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ درمیان روی های شما اختلاف پدید می آورد) و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سینه‌ و شانه‌های اصحاب را لمس می‌کرد تا این که صف‌ها مساوی شوند [۲]و اگر می‌دید که مساوی و برابر هستند تکبیر می‌گفت و همه‌ی اینها چیزی است که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است و بسیاری از امام‌ها را می‌بینیم که این امر را اهمال می‌کنند و تکبیر می‌گویند بدون این که ببینند که راست و برابر است همانطور که شایسته می‌باشد.

و نصیحت من برای ایشان این است که در این امور و غیر آن که متعلق به نماز است حریص باشند و توجیه و نصحیت کنند.

سوال کننده: شیخ بزرگوار در این صورت برای امام درست نیست که به اندازه‌ی سوره‌ی فاتحه وقف کند و برای خودش دعا کند؟

جواب: نمی‌دانم که این سنت باشد ولی همانطور که اشاره کردم شایسته است که در این مقام بر برابر کردن صف‌ها حریص بود سپس تکبیر گفت.

سوال کننده: آیا بعضی از جماعت وکیل کرده می‌شود که در برابر کردن صف‌ها کمک کنند؟

جواب: بله این کار کرده می‌شود زیرا که از عمر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ و عثمان رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ ثابت است که کسی را برای برابر کردن صف‌ها وکیل می‌کردند مخصوصا زمانی که جمعیت زیاد باشد مثل نماز جمعه و مانند آن.

[۱] رواه البخاری (۷۱۷) و مسلم (۴۳۶).

[۲] تخریج آن گذشت.