(۲۰۹۴) سوال: من برادر کوچکم را بعضی اوقات همراه خود به مسجد می‌آورم، آیا این برای من جایز است؟ با وجود این که مزاحم نماز‌گزاران نمی‌شود.

جواب:

اگر این طفل به سن تمییز رسیده است پس آمدن او مسجد امر مطلوبی می‌باشد زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «مروا صبيانكم بالصلاة لسبع، واضربوهم عليها لعشر»[۱] (کودکانتان را در سن هفت سالگی امر به نماز کنید و در سن ده سالگی آن‌ها (اگر نخوانند) بزنید) و اگر به سن تمییز نرسیده است پس بهتر این است که به مسجد نیاید زیرا که خالی از این امور نمی‌باشد و چه بسا ادرار کند یا بادی از او خارج شود و سبب اذیت نمازگزاران شود و کودک ممیز (به سن تمییز رسیده است) را در کنار خودت قرار بده تا این که در مسجد بازی نکند و در این حالت هیچ کس حق ندارد که او را صف جابجا کند زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «مَنْ سَبَقَ إِلَى مَاءٍ لَمْ يَسْبِقْهُ إِلَيْهِ مُسْلِمٌ فَهُوَ لَهُ»[۲] (هر کس به سوی آبی برود که هیچ مسلمانی از او پیشی نگرفته است، از آن اوست) زیرا که طرد کردن کودکان از صف اول سبب تنفر آنها از مسجد و  کره شخصی که ایشان را طرد کرده است می‌شود و سبب مزاحمت برای نمازگزاران نیز می‌شود چون هنگامی که کودکان کنار هم جمع شوند بازیگوشی‌های آنها نیز زیاد می‌شود.

و دلیلی ندارد که کودکان را از صف اول طرد کنیم و قول رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که می‌فرماید: «لِيَلِنِي مِنْكُمْ أُولُو الْأَحْلَامِ وَالنُّهَى، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ»[۳] (در میان شما وجیهان و خردمندان و دیگرانی که در مراتب دیگر قرار دارند به ترتیب پشت سر من قرار گیرند) در مورد اهل خرد است که زود‌تر بیایند تا این که پشت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم قرار بگیرندتا این که بیشتر از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم یاد بگیرندو لفظ حدیث می‌فرماید پشت من اهل خرد و عقل قرارگیرند و نمی‌گوید که هیچ کس پشت من قرار نگیرد مگر اهل خرد و عقل بله اگر اینگونه می‌گفت کودکان را از صف اول طرد می‌کردیم ولی حدیث امر به اهل خرد و عقل است که جلو بیایند و فرق بین این لفظ واضح است.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] رواه ابو داود (۳۰۷۱).

[۳] رواه مسلم (۴۳۲).