(۲۰۲۹) سوال: به بیابانی نزدیک رفتم و نماز عشا را از روی جهل به سمت جنوب خواندیم ولی قبله غرب بوده و در هفته‌ی بعد نیز به همان سمت نماز می‌خوانیدم که یکی از برادران الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ  جزای خیرش دهد ما را آگاه کرد و ما چرخیدیم. پس حکم نماز اول و دوم ما چیست؟

جواب:

اگر شما در یافتن قبله تلاش کردید و نتوانستید آن را پیدا کنید پس حرجی بر شما نبوده است پس نماز اول و دوم شما صحیح است.

اما این کار نکردید و همین گونه نماز خواندید پس باید نماز اول و دوم را اعاده کنید زیرا کسی که برای یافتن قبله تلاش کرده‌است و دنبال بوده سپس فهمیده که خطا کرده است چیزی بر گردن او نیست برای این الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ  می‌فرماید: {رَبَّنَا لَا تُؤَاخِذۡنَاۤ إِن نَّسِینَاۤ أَوۡ أَخۡطَأۡنَا} [سوره البقرة: ۲۸۶] (پروردگارا! اگر فراموش یا خطا کردیم، ما را مؤاخذه نکن) و {لَا یُكَلِّفُ ٱللَّهُ نَفۡسًا إِلَّا وُسۡعَهَاۚ} [سوره البقرة: ۲۸۶] (الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ  هیچ کس را جز به‌اندازه توانش تکلیف نمی‌کند) و {فَٱتَّقُوا۟ ٱللَّهَ مَا ٱسۡتَطَعۡتُمۡ} [سوره التغابن: ۱۶] (پس تا (جایی که) می‌توانید از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ  بترسید) و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «ذَا أَمَرْتُكُمْ بِأَمْرٍ فَأْتُوا مِنْهُ مَا اسْتَطَعْتُمْ»[۱] (هنگامی که شما را به چیزی امر کردم آن را به قدر توان انجام دهید) و ایشان به قدر توانشان عمل کردند و دنبال قبله گشتند و آنچه باید انجام می‌دادند را انجام داده‌اند ولی خطا کرده‌اند چیزی بر گردن آنها نیست.

[۱] رواه البخاری (۷۲۸۸) و مسلم (۱۳۳۷).