پنج‌شنبه 7 شوال 1447
۶ فروردین ۱۴۰۵
26 مارس 2026

(۱۵۴۶) حکم زیاده‌روی در اعمال وضو و نماز بر اثر وسواس

(۱۵۴۶) سوال: من به خاطر وسواسی که دارم، اعضای وضو را بیش از مقدار مطلوب می‌شویم. قرائت سوره‌ی فاتحه در نماز را بیش از یک بار تکرار می‌کنم و سلام نماز را نیز چند بار تکرار می‌کنم. روزی در این باره با همسرم دچار اختلاف شدم و وی گفت: این کار، حرام است. نظر شما چیست؟

جواب:

نظر من این است که شستن اعضای وضو بیش از سه مرتبه، تجاوز از حد و مرزی است که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ تعیین نموده است؛ الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ  فرمود: {وَمَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَهُ} [الطلاق: ۱] : (هر کسی که از حدود الله تجاوز کند، به خود ظلم و ستم روا داشته است). در حدیث نیز آمده است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم با شستن یک مرتبه یک مرتبه[۱]، دو مرتبه دو مرتبه[۲] و سه مرتبه سه مرتبه[۳] اعضای وضو، وضو گرفته و فرموده است: «من زاد على هذا فقد أساء وَتَعَدَّى وَظَلَمَ»[۴] : (هر کس بر این مقدار بیافزاید، بدی، تجاوز و ظلم کرده‌ است).

درباره‌ی نماز هم همین طور است: نمازگزار نباید ، اذکار نماز را بیش از یک مرتبه تکرار کند مگر این ‌که در سنت وارد شده باشد. بنابراین شخص نباید سوره‌ی فاتحه، تکبیر و قرائت سوره را تکرار کند اما مواردی که تکرار آن مشروع است مانند تسبیح در ركوع و سجود، ایرادی ندارد و شخص هر مقدار که بخواهد می‌تواند آن را تکرار کند.

به این سؤال کننده توصیه می‌کنم که وسواس را کنار بگذارد زیرا در غیر این صورت، این وسواس پیشرفت کرده و شدت خواهد یافت؛ چون شیطان (پناه بر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ) به تدریج انسان را از چیزهای کوچک به چیزهای بزرگ می‌کشاند لذا وی باید از شیطان رانده شده به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه ببرد و در وضو و نمازش بر چیزی که شریعت اسلام دستور داده و حکم نموده است، نیافزاید.


[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

[۳] تخریج آن گذشت.

[۴] مسند احمد (۱۱/۲۷۷، شماره ۶۶۸۴). سنن ابوداود: کتاب الطهارة، باب الوضوء ثلاثا ثلاثا، شماره (۱۳۵). سنن نسائی: کتاب الطهارة، باب الاعتداء فی الوضوء، شماره (۱۴۰).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: إني أغسل العضو المراد غسله في الوضوء أكثر من المطلوب بسبب الوسواس، وأيضًا في الصلاة أعيد قراءة الفاتحة أكثر من مرة، قـ وأكرر أيضًا التسليم عدة مرات. وفي إحدى المرات دار خلاف بيني وبين زوجي حول هذا الموضوع، فقال بأن هذا محرم. فما رأيكم؟

فأجاب رحمه الله تعالى: رَأْينا أن الزيادة في الوضوء على ثلاث من تعدي حدود الله، وقد قال الله تبارك وتعالى-: ﴿ وَمَن يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَلَم نَفْسَهُ ﴾ [الطلاق: ١]. وفي الحديث عن النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم- أنه «تَوضَّأَ مَرَّةً مَرَّةً»، و«مَرَّتَيْنِ مَرَّتَيْنِ»، و«ثَلاثًا ثلاثا»، وقال: «مَنْ زَادَ عَلَى هَذَا فَقَدْ أَسَاءَ وَتَعَدَّى وَظَلَمَ».

وكذلك يقال في الصلاة: لا يُكرّر المصلي أذكار الصلاة أكثر من مرة، إلا ما وردت به السُّنة، فلا يُكرّر الفاتحة ولا التكبيرة، ولا قراءة سورة مع الفاتحة، وأما ما ورد فيه التكرار ، كالتسبيح في الركوع وفي السجود فلا بأس به؛ يُكرّر ما شاء.

وإني أنصح هذه المرأة من التمادي في الوسواس، وأقول: إنه ربما تصل إلى حال شديدة؛ لأن الشيطان يستدرج بني آدم من الأصغر إلى الأكبر، والعياذ بالله، فعليها أن تستعيذ بالله من الشيطان الرجيم، وألا تزيد على ما جاءت به الشريعة؛ لا في وضوئها، ولا في صلاتها.

مطالب مرتبط:

(۱۵۰۲) حکم وضو و نماز مبتلایان به گاز معده غیر ارادی

اگر همیشه به این بیماری دچار است و نمی‌تواند مانع آن شود، همان حکم سلس البول را دارد؛ لذا فقط بعد از رسیدن وقت نماز، وضو می‌گیرد... ( این نظر قدیم شیخ ابن عثیمین رَحِمَهُ‌الله بوده که بعدا از آن تراجع نموده و دیدگاه دیگری را برگزیده است)

ادامه مطلب …

(۱۵۱۳) آیا استفراغ، وضو را باطل می‌کند؟

دیدگاه راجح این است که استفراغ، وضو را باطل نمی‌کند و تفاوتی ندارد که کم یا زیاد باشد؛ زیرا دلیلی بر باطل کننده بودنش وجود ندارد و اصل بر باقی بودن وضو است....

ادامه مطلب …

(۱۵۲۷) آیا لمس کردن زن (همسر یا زن دیگر) وضو را باطل می‌کند؟

لمس کردن زن نامحرم، حرام است و تفاوتی ندارد که از روی شهوت باشد یا نباشد لذا دست دادن مرد با زن نامحرم، مطلقا حرام است و تفاوتی ندارد که از روی شهوت باشد یا نباشد....

ادامه مطلب …

(۱۵۳۸) حکم وجوب وضو پس از خوردن گوشت شتر

صحیح از اقوال اهل علم، این است که وضو گرفتن بعد از خوردن گوشت شتر، واجب می‌شود و خوردن گوشت شتر به صورت خام یا پخته، کم یا زیاد و از هر کدام از اجزا و اعضای بدن آن، تفاوتی ندارد...

ادامه مطلب …

(۱۴۹۹) آیا زن به خاطر ترشحاتی که از وی خارج می‌شود، باید وضو بگیرد؟

اگر ترشحات این زن، مستمر و مداوم باشد، یک بار که وضو گرفت، وضویش باقی است تا این که وضویش با چیز دیگری باطل شود...

ادامه مطلب …

(۱۵۳۹) حکمت این که خوردن گوشت شتر، وضو را باطل می‌کند چیست؟

حکمت این مسئله، فرمان‌برداری و اطاعت از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه