پنج‌شنبه 7 شوال 1447
۶ فروردین ۱۴۰۵
26 مارس 2026

(۱۵۰۰) آیا خروج باد شکم، وضو را باطل می‌کند؟

(۱۵۰۰) سوال: آیا خروج باد شکم، وضو را باطل می‌کند؟ آیا صرفا وضو گرفتن کافی است یا خیر؟

جواب:

خروج باد از شرمگاه پشت، وضو را باطل می‌کند زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: (إذا وجد أحدكم في بطنه شيئاً، فأشكل عليه أَخَرَج منه شيء أم لا، فلا يخرجنَّ من المسجد حتى يسمع صوتاً، أو يجد ريحاً)[۱] : اگر کسی از شما در شکمش چیزی احساس کرد و دچار تردید شد که آیا چیزی از او خارج شده است یا خیر، نباید از مسجد خارج شود مگر این ‌که صدایی بشنود یا بویی احساس کند). این حدیث، دلیلی بر این است که خروج باد شکم، وضو را باطل می‌کند و این صحیح است؛ لذا هر کس یقین داشت و مطمئن شد که باد از شکمش خارج شده است، بر وی واجب می‌باشد که وضو بگیرد اما استنجا (شستن شرمگاه) بر وی واجب نیست زیرا چیزی وجود ندارد که شرمگاه را آلوده کند و وضو گرفتن و شستن صورت و دست‌ها، مسح سر و شستن پاها کافی است.

به همین ‌مناسبت یادآور می‌شوم که استنجا ربطی به وضو ندارد؛ منظور از استنجا، پاک کردن محل خروج نجاست از ناپاکی و نجاستی می‌باشد که به آن آلوده شده است و تفاوتی ندارد که انسان وضو بگیرد یا خیر؛ بنابراین اگر کسی در اول روز ادرار کرد و استنجا نمود، سپس اذان ظهر گفته شد و خواست وضو بگیرد، نیازی به استنجا کردن دوباره نیست بلکه فقط شستن صورت و دست‌ها، مسح سر و شستن پاها (وضو گرفتن) کفایت می‌کند. واضح است که شستن دهان و بینی نیز جزو شستن صورت است و مسح سر، شامل مسح گوش‌ها نیز می‌شود. برخی از مردم عوام گمان می‌کنند که استنجا به وضو ربط دارد؛ تا جایی ‌که اگر کسی در اول روز ادرار کند و استنجا نماید سپس بخواهد برای نماز ظهر وضو بگیرد، باید دوباره استنجا ‌کند حتی اگر چیزی از او خارج نشده باشد! اما این گمان هیچ اصل و اساسی ندارد و جهل می‌باشد لذا شایسته است که مسلمان احکام دینش را بیاموزد و فرا بگیرد تا بتواند شعائر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را برپا کند.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل خروج الريح يُبطل الوضوء، وهل يكفي وضوء الأطراف فقط أم لا؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: خروج الريح من الدبر يَنقُض الوضوء؛ لأن النبي صلى الله عليه وسلم قال: «إِذَا وَجَد أَحدُكم في بَطْنِهِ شَيْئًا، فَأَشْكَلَ عَليه أَخَرَجَ منه شيء أم لا؟ فلا يَخْرُجَنَّ من المسجدِ حَتى يَسمَعَ صَوْتًا، أَوْ يَجِدَ رِيحًا». وهذا دليل على أن الريح تنقض الوضوء، وهو كذلك، فإذا تيقن الإنسان خروج الريح من دبره وجب عليه الوضوء، ولكنه لا يجب عليه الاستنجاء الذي هو غسل الفرج؛ لأنه لم يحصل شيء يُلوّث ،الفرج، ويكفيه أن يغسل وجهه ويديه، ويمسح رأسه، ويغسل رجليه.

وبهذه المناسبة أود أن أبين بأن الاستنجاء لا علاقة له بالوضوء، فإن الاستنجاء يُراد به تطهير المحل من النجاسة التي تلوث بها، سواء توضأ الإنسان أم لم يتوضأ، وبناءً على ذلك: لو أن أحدا بال في أول النهار واستنجى ثم أُذن بالظهر، وأراد أن يتوضأ للصلاة، فإنه لا يحتاج إلى الاستنجاء مرة ثانية، وإنما يكفيه أن يغسل وجهه ويديه ويمسح رأسه، ويغسل رجليه، ومن المعلوم أن غسل الوجه يدخل فيه المضمضة والاستنشاق، وأن مسح الرأس يدخل فيه الأذنان، وقد كان بعض العامة يظن أن الاستنجاء مرتبط بالوضوء، حتى أنه إذا بال مثلا في أول النهار ثم أراد أن يتوضأ لصلاة الظهر أعاد الاستنجاء، وإن كان لم يخرج منه شيء، وهذا لا أصل له، وهذا جهل، فينبغي للإنسان أن يتعلم من أحكام دينه ما تقوم به شعائر الله.

مطالب مرتبط:

(۱۵۱۱) آیا خروج خون در حین شست و شوی کلیه، وضو را باطل می‌کند؟

خروج خون، وضو را باطل نمی‌کند؛ زیرا بنا بر دیدگاه راجح، هر چیزی که از غیر از دو شرمگاه خارج شود، وضو را باطل نمی‌کند مگر چیزی که از دو شرمگاه خارج شود اعم از ادرار، مدفوع، باد و رطوبت که وضو را باطل می‌کند....

ادامه مطلب …

(۱۵۱۵) آیا وضو با بی‌هوش شدن، باطل می‌شود یا خیر؟

وضو با بی‌هوش شدن فرد، باطل می‌گردد؛ زیرا بی‌هوشی، شدیدتر و عمیق‌تر از خواب است...

ادامه مطلب …

(۱۵۳۵) حکم لمس غیرعمدی زن در روند درمان و تأثیر آن بر وضو عنوان احساسی و دغدغه‌محور:

لمس کردن زن، وضو را باطل نمی‌کند حتی اگر مردی همسرش را از روی شهوت لمس کند یا ببوسد و مذی یا منی از او خارج نشود، وضویش باقی است و باطل نیست...

ادامه مطلب …

(۱۴۹۴) شخصی که مبتلا به سلس البول می‌باشد، چگونه نماز می‌خواند؟

علما رَحِمَهُمُ‌الله گفته‌اند: بر چنین فردی واجب است که برای هر نمازی بعد از فرا رسیدن وقت آن، وضو بگیرد. وقتی بعد از دخول وقت نماز وضو گرفت، می‌تواند تا پایان وقت آن نماز، هر مقدار که خواست نماز فرض و نفل ادا کند. ....

ادامه مطلب …

(۱۵۰۶) آیا خونریزی در صورتی که شخص زخمی شود، وضو را باطل می‌کند؟

صحیح این است که خروج خون از جایی غیر از محل خروج ادرار و مدفوع، وضو را باطل نمی‌کند و تفاوتی ندارد که این خون مانند خون دماغ از بینی، از یک زخم یا برای انجام آزمایش خون خارج شود. کم یا زیاد بودن خون نیز تفاوتی ندارد.....

ادامه مطلب …

(۱۵۵۰) حکم امامت با شک در وضو پس از غسل جمعه و تأثیر آن بر نماز مأمومان

اصل بر عدم طهارت است. در این صورت بر وی واجب است که نماز را ترک کند و یکی از مأمومین را به کامل کردن نماز به عنوان امام، مکلف کند؛ مثلا بگوید: فلانی جلو بیا و نماز را کامل کن. مردم نیز نمازشان را ادامه می‌دهند و کامل می‌کنند. این دیدگاه راجح و برگزیده در این مسئله‌ است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه