سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۱۰۴۶) سوال در مورد حدیث موقوف و مقطوع

(۱۰۴۶) سوال: آیا به احادیث موقوف عمل می‌شود؟ آیا حدیث مقطوع جزء احادیث ضعیف به حساب می‌آید؟

جواب:

احادیث موقوف احادیثی هستند که به صحابی منسوب می‌شوند نه به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و عمل به آن بستگی به این دارد که آیا به گفتار صحابی عمل می‌شود یا نه؟ بعضی از اهل علم می‌گویند: گفتار صحابه حجت است و به آن عمل می‌شود. اما بعضی دیگر می‌گویند که حجت نیست و حجت در قرآن و حدیث پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اجماع امت است.

کسان دیگری در مورد این مساله قائل به تفصیل هستند و می‌گویند: اگر صحابی از کسانی است که به علم و فقه معروف باشد، گفتارش حجت است. اما در غیر این صورت گفتارش حجت نیست. این قول از دیگر اقوال عادلانه‌تر، دقیق‌تر و میانه‌تر و صحیح‌تر است.

اما مقطوع: حدیثی است که به تابعی و طبقه‌ی بعد از آنها منسوب است و حتی اگر سند آن نیز صحیح باشد، حجت به شمار نمی‌رود. زیرا قول تابعی حجت نیست و تابعین مانند دیگر علمای این امت هستند که قولشان قابل قبول و رد است.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: الأحاديث الموقوفة هل يُعمل بها؟ وأيضًا الأحاديث المقطوعة هل تعتبر من الضعيفة؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الأحاديث الموقوفة هي المنسوبة إلى الصحابي، لا إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم والعمل بها يتوقف على العمل بقول الصحابي، فَمِن أهل العلم من قال: إن أقوال الصحابة حُجَّةٌ يُؤخذ بها، ومنهم من قال إنها ليست بحجة، وإن الحجة في كتاب الله وسنة رسوله صلى الله عليه وسلم وإجماع الأمة.

ومن الناس من فَصَّل وقال: إذا كان الصحابي ممن عرف بالعلم والفقه فقوله حجة، وإن لم يكن كذلك فقوله ليس بحجة، وهذا أعدل الأقوال وأوسط الأقوال وأصح الأقوال.

وأما المقطوع: فهو ما نُسِب إلى التابعي فَمَن بعده، وليس بحجة حتى وإن صح سنده؛ لأن قول التابعي ليس بحجة، فإن التابعين كغيرهم من علماء هذه الأمة، يُؤخذ من أقوالهم ويُترك.

مطالب مرتبط:

(۱۰۴۷) مدلّس کیست و سبب تدلیس در حدیث چیست

اهل علم ذکر کرده‌اند که احادیث «مُعَنعَن» از اشخاصی که معروف به تدلیس هستند پذیرفته نمی‌شود، مگر اینکه صریحا از لفظ «حدّثنی» استفاده کنند.

ادامه مطلب …

(۱۰۵۴) استدلال کردن به احادیث بخاری و مسلم

اگر بگوید: چون کتابشان صحیح‌ترین کتاب است، می‌گوییم: اصل بر صحت حدیث است، پس بر تو واجب است هر حدیث صحیحی که در کتاب‌های حدیث وجود دارد را بپذیری.

ادامه مطلب …

(۱۰۵۷) گفتن صدق الله العظیم بعد از خواندن حدیث

پایان دادن به کلام رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم یا کلام الله با گفتن "صدق الله العظیم" یکی از امور نوپیدایی است که در زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و سلف صالح معروف نبوده است

ادامه مطلب …

(۱۰۵۰) آیا می‌توان به حدیث ضعیف استناد کرد؟

نمی‌توان به احادیث ضعیف استدلال کرد و به عنوان دلیل از آنها استفاده کرد. نسبت دادن آنها به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هم جایز نیست مگر اینکه برای بیان ضعف آن باشد.

ادامه مطلب …

(۱۰۵۶) حکم خواندن حدیث همانند قرآن با صوت

جایز نیست انسان کلامی غیر از قرآن را با صفتی که قرآن تلاوت می‌شود بخواند. خصوصا نزد عوام مردم که فرق تلاوت قرآن با دیگر چیزها را از روی نغمه خاص آن می‌دانند

ادامه مطلب …

(۱۰۵۵) کتاب‌های توصیه شده در حدیث

کتاب‌های زیادی در این زمینه تالیف شده‌اند که یکی از بهترین کتاب‌هایی که می‌توان نام برد، ریاض الصالحین تالیف علّامه نووی رَحِمَهُ‌الله است.

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه