(۹۴۱) تفسیر آیه۴۱ سوره الرحمن و۱۱ سوره رعد

(۹۴۱) سوال: منظور الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از این آیه در سوره‌ی الرحمن:{وَلِمَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهِ جَنَّتَانِ} [الرحمن: ٤١]. (و برای کسی‌که از ایستادن در پیشگاه پروردگارش بترسد، دو باغ است)، چیست؟ تفسیر این آیه در سوره‌ی رعد چیست؟ {إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ} [رعد: ۱۱]. (بی‌گمان الله هیچ قومی را تغیر نمی‌دهد، تاوقتی‌که آنان آنچه را که در خودشان است، تغیر دهند).

جواب:

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نعمت‌های جاودانه‌ی موجود در این دو باغ، مثل خوردنی‌ها و نوشیدنی‌ها و حوریان را بیان نموده تا ترغیبی برای انسان باشد. ترغیب برای اینکه از ایستادن در پیشگاه پرودگارش هراس داشته باشد که آیا صاحب این دو باغ و نعمت‌های آنها خواهد شد یا خیر. یعنی: به خاطر اینکه روزی در مقابل الله خواهد ایستاد، بترسد. این ترس است که موجب استقامت بر دین الله و عبادت او به صورتی شایسته می‌شود. زیرا آن که از الله ترسید، او را مراقب خویش می‌داند و از نافرمانی او خودداری می‌کند و پایبند به طاعت می‌شود. پاداش کسی که از الله اطاعت کند و از او بترسد، بهشت است.

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَسَارِعُوا إِلَى مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ * الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ} [آل عمران: ۱۳۳-۱۳۴]. (و به‌سوی آمرزش پروردگارتان و بهشتی که پهنای آن آسمان‌ها و زمین است، و برای پرهیزگاران آماده شده است، بشتابید.  آن کسانی‌که در توانگری و تنگدستی انفاق می‌کنند و خشم خود را فرو می‌برند، و از مردم در می‌گذرند. و الله نیکوکاران را دوست می‌دارد) و دیگر اوصافی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از آن یاد می‌کند.

اما دومین آیه: {إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا مَا بِأَنْفُسِهِمْ} [رعد: ۱۱]. (بی‌گمان الله هیچ قومی را تغیر نمی‌دهد، تاوقتی‌که آنان آنچه را که در خودشان است، تغیر دهند). بدین معناست که: وقتی انسان بر طاعت و عبادت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ استقامت ورزد، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نعمت‌هایش را بر او ارزانی داشته و نعمتش را بیشتر می‌کند. چرا که می‌فرماید: {لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ} [ابراهیم: ۷]: (اگر شکرگزاری کنید، یقیناً به شما افزون می‌دهم).

اما چنانچه از طاعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ روی‌گردان شد، می‌فرماید: {وَلَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ} [ابراهیم: ۷]: (و اگر کفران ورزیدید، بی‌گمان عذاب من سخت است). همچنین می‌فرماید:{فَلَمَّا زَاغُوا أَزَاغَ اللَّهُ قُلُوبَهُمْ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ} [الصف: ٥]. (پس چون آنها منحرف شدند، الله دل‌هایشان را منحرف ساخت و الله قوم فاسق را هدایت نمی‌کند). پس انسان تازمانی که بر طاعت الله باشد؛ اوامرش را انجام دهد و از منهیات دست بکشد، با خیر و فراوانی نعمت مواجه می‌شود.

نیز این فرموده‌ی الله در موردش محقق می‌گردد که می‌فرماید: {مَنْ عَمِلَ صَالِحًا مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَى وَهُوَ مُؤْمِنٌ فَلَنُحْيِيَنَّهُ حَيَاةً طَيِّبَةً وَلَنَجْزِيَنَّهُمْ أَجْرَهُمْ بِأَحْسَنِ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ} [نحل: ۹۷]. (هر کس که کار شایسته‌ای انجام دهد، مرد باشد یا زن، درحالی که مؤمن است، او را به حیاتی پاک زنده می‌داریم. و مسلما به آنان بهتر از آنچه انجام مى‏ دادند پاداش خواهيم داد). اما وقتی از بازگشت به سوی الله و روی آوردن به او خودداری کرد و به جنگ الله رفت و مرتکب حرام شد و دست از انجام واجبات کشید، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نعمتش را از او خواهد گرفت.