(۸۰۴) سوال: آیا جایز است شخصی فاتحه بخواند. سپس بعد از پایان تعزیه، از صاحب عزا پول بگیرد؟ آیا چنین مالی حلال است؟

جواب:

برای هیچ کس جایز نیست به خاطر تلاوت قرآن، پولی بگیرد. دریافت دستمزد فقط برای تعلیم قرآن جایز است. چون فایده‌ی تعلیم به دیگران می‌رسد. اما فایده‌ی قرائت قرآن، به دیگران نمی‌رسد. این قرائت برای پول گرفتن است و بر این اساس، بر کسی که پول گرفته واجب است آن را به صاحبش برگرداند.

اما قرائت فاتحه در تعزیه؛ می‌گویم: این کار بدعت است و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و خلفای راشدین و اصحاب رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم هنگام تعزیه، فاتحه نخوانده‌اند. بلکه آنها هر طور که مناسب حال صاحب عزا بوده، عزا می‌گرفته‌اند. به طوری که باعث تقویت صاحب عزا برای تحمل مصیبت شود.

زیرا تعزیه به معنای تقویت است. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به یکی از دخترانش که عزادار بود، توسط قاصدی چنین پیام فرستاد: «همانا برای الله است آنچه گرفته و آنچه عطا فرموده و هر چیزی نزد او داری اجلی مشخص است. پس صبر کن و احتساب اجر نما».^[۱]

بدون شک چنین کلمات بزرگی، تاثیر رسایی در تحمل مصیبت برای شخص مصیبت دیده دارند. این سخنان باعث می‌شوند بر مصیبتش صبر نماید. چون ایمان دارد که اگر انتظار پاداش صبر بر این مصیبت را از الله داشته باشد، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پاداشش را خواهد داد. همچنین ایمان خواهد داشت که آنچه الله تعالی گرفته و آنچه باقی گذاشته، همه متعلق به خودش بوده است. زیرا تمام هستی از آن الله است. در نتیجه هر طور که بخواهد در آن تصرف می‌نماید. همچنین هر چیزی نزد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ دارای اجلی است و زودتر و دیرتر ندارد. در این صورت، گریه و زاری و بی صبری فایده‌ای ندارد.

از آنجا که هر انسانی بدون شک محزون خواهد شد، چنان که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هنگام فوت پسرش ابراهیم گفت: «همانا چشم می‌گرید و قلب اندوهگین می‌شود. اما چیزی جز آنچه پروردگارمان را خشنود سازد، نمی‌گوییم. ای ابراهیم، ما از فراقت اندوهگینیم».^[۲] در نتیجه انسان باید صبر کند و چیزی نگوید یا کاری نکند که نشانه‌ی بی صبری باشد.

* * *

^[۱] صحیح بخاری: کتاب الجنائز، باب قول النبی صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «یعذّب المیّت ببعض بکاء أهله علیه»، حدیث شماره (۱۲۸۴). صحیح مسلم: کتاب الجنائز، باب البکاء علی المیّت، حدیث شماره (۹۲۳)، از اسامه بن زید رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا با این لفظ: «إِنَّ لِلَّهِ مَا أَخَذَ وَلَهُ مَا أَعْطَى. وَكُلُّ شَيْءٍ عِنْدَهُ بِأَجَلٍ مُسَمًّى. فَلْتَصْبِرْ وَلْتَحْتَسِبْ».

^[۲] صحیح بخاری: کتاب الجنائز، باب قول النبی صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «إنا بک لمحزونون»، حدیث شماره (۱۳۰۳). صحیح مسلم: کتاب الفضائل، باب رحمته صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم الصبیان و العیال، حدیث شماره (۲۳۱۵). از انس بن مالک رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا با این لفظ: «إِنَّ الْعَيْنَ تَدْمَعُ وَالْقَلْبَ يَحْزَنُ، وَلَا نَقُولُ إِلَّا مَا يَرْضَى ربنا، وإنا ‌بفراقك ‌يا ‌إبراهيم لمحزنون».

متن عربی فتوا

فتوای مرتبط