(۷۹۴) سوال: فرق بین این دو حدیث چیست: حدیث ام المومنین عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَاکه می‌گوید: «کسی که قرآن بخواند و در آن لکنت داشته و خواندنش بر او سخت باشد، دو پاداش دارد».^[۱] با حدیثی که می‌گوید: «چه بسا قرآن خوانی که قرآن او را لعنت می‌کند»^[۲] ؟

جواب:

در صورتی که حدیث دوم یعنی «چه بسا قرآن خوانی که قرآن او را لعنت می‌کند»، صحیح باشد، تعارضی بین آن و حدیث قبلی وجود ندارد. در حدیث اول منظور از «هر کس قرآن بخواند و در آن لکنت داشته و خواندنش بر او سخت باشد»، مردی است که حریص بر قرائت قرآن است و به همین خاطر قرآن می‌خواند. هر چند لکنت داشته و با مشقت بخواند. منظور از لکنت یعنی تلفظ صحیح آن برایش دشوار باشد، اما با این حال دست از قرائت قرآن نمی‌کشد. چنین شخصی دو پاداش دارد: پاداش تلاوت و پاداش مشقتی که در تلاوت دارد.

اما حدیث دوم به فرض اینکه صحیح باشد؛ منظور از قرآن خوانی که قرآن لعنتش می‌کند، کیست؟ منظور کسی است که قرآن می‌خواند. اما به اخبار آن ایمان ندارد. به احکامش عمل نکرده و خبرهای قرآن را تکذیب و تحریف کند. در نتیجه قرآن از چنین شخصی مبرّاست؛ زیرا این شخص قرآن را تکذیب و یا از عمل به آن خودداری می‌کند. فرقی نمی‌کند که کسی همه‌ی قرآن را تکذیب کند یا یک خبر از اخبار آن را. همچنین کسی که همه‌ی احکام قرآن را رد می‌کند با کسی که یک حکم از احکام آن را رد کند، فرقی ندارد. زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ کفر به قسمتی از شریعت را کفر به تمام شریعت دانسته است. الله تعالی در مورد اهل کتاب فرموده: {أَفَتُؤْمِنُونَ بِبَعْضِ الْكِتَابِ وَتَكْفُرُونَ بِبَعْضٍ فَمَا جَزَاءُ مَنْ يَفْعَلُ ذَلِكَ مِنْكُمْ إِلَّا خِزْيٌ فِي الْحَيَاةِ الدُّنْيَا وَيَوْمَ الْقِيَامَةِ يُرَدُّونَ إِلَى أَشَدِّ الْعَذَابِ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ} [بقره:۸۵]: (آیا به قسمتی از کتاب ایمان آورده و به قسمتی دیگر کفر می‌ورزید؟ پس سزای کسی از شما که چنان کند چیزی جز خواری در دنیا نیست. روز قیامت نیز به سخت‌ترین عذاب دچار خواهند شد. و الله از آنچه می‌کنید، غافل نیست). همچنین کسانی را که به بعضی از پیامبران کفر ورزیده و به برخی دیگر ایمان داشته باشند، آنها را کافر به همه‌ی پیامبران دانسته، فرموده: {إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ وَيُرِيدُونَ أَنْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ اللَّهِ وَرُسُلِهِ وَيَقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَنَكْفُرُ بِبَعْضٍ وَيُرِيدُونَ أَنْ يَتَّخِذُوا بَيْنَ ذَلِكَ سَبِيلًا * أُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ حَقًّا وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُهِينًا} [نساء:۱۵۰-۱۵۱]: (همانا کسانی که به الله و پیامبرانش کفر ورزیده و می‌خواهند بین الله و پیامبرانش جدایی قرار دهند و می‌گویند: به بعضی از آنها ایمان آورده و به بعضی دیگر کفر می‌ورزیم و می‌خواهند راهی میان این دو برای خود برگزینند. اینها کافران حقیقی هستند. و ما برای کافران عذابی خوار کننده آماده ساخته‌ایم). جواب سوال این چنین بود. در نتیجه معلوم شد که اصلا تعارضی بین دو حدیث مطرح شده در سوال وجود ندارد.

* * *

^[۱] سنن ابن ماجه: کتاب الأدب، باب ثواب القرآن، حدیث شماره (۳۷۷۹). مسند احمد: مسند ام المومنین عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا، حدیث شماره (۲۴۶۶۷) از ام المومنین عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَابا این لفظ: «وَالَّذِي يَقْرَأ يَتَتَعْتَعُ فِيهِ وَهُوَ عَلَيْهِ شَاقٌّ، لَهُ أَجْرَانِ».

^[۲] إحیاء علوم الدین، تالیف غزالی: (ج۲، ص۳۲). از انس بن مالک با این لفظ: «رُبّ قارئ للقرآن و القرآن یلعنه».

لینک فتوا به زبان عربی

فتوای مرتبط