پنج‌شنبه 21 شوال 1447
۲۰ فروردین ۱۴۰۵
9 آوریل 2026

(۷۸۶) آیا رعایت نکردن احکام تجوید، گناه است؟

(۷۸۶) سوال: آیا جایز است کسی قرآن راتلاوت کند، اما برخی احکام تجوید را مراعات ننماید؟

جواب:

بله، جایز است. البته تا زمانی که اشتباه حرکاتی نداشته باشد. اما اگر در خواندن حرکات، اشتباه کند، واجب است اشتباهش را تصحیح نماید. ولی رعایت تجوید، واجب نیست. تجوید یعنی قشنگ تلفظ کردن و شکی نیست که خوب تلفظ کردن، بهتر است. اما دلیلی شرعی برای اینکه بگوییم تجوید واجب است و هر کس قرآن را با تجوید نخواند گنهکار می‌شود، وجود ندارد. بلکه دلیل بر خلاف آن است. قرآن به هفت لهجه نازل شده، تا جایی که هر قومی به لهجه‌ی خودشان آن را قرائت می‌کردند. اما بعد از اینکه ترس از درگیری و فتنه و تفرقه بین مسلمانان به وجود آمد، در زمان امیر المومنین عثمان بن عفان رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ ، ایشان در قرائت قرآن، مسلمانان را بر لغت قریش جمع کردند. این یکی از فضایل و مناقب و محاسن ایشان در خلافتشان است که مردم را بر یک لهجه در قرائت قرآن گرد آوردند تا درگیری به وجود نیاید.

خلاصه اینکه: قرائت قرآن با تجوید، واجب نیست. بلکه واجب این است که حرکات و حروف همان طور که هستند، تلفظ شوند و مثلا حرف «راء» تبدیل به «لام» و حرف «ذال» تبدیل به «زای» و … نشود. این چیزی است که در تلاوت قرآن، ممنوع است.

* * *

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجوز للمسلم أن يقرأ القرآن دون الانضباط ببعض أحكام التجويد؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: نعم، يجوز ذلك إذا لم يَلْحَن فيه، فإن لَحَنَ فِيه فالواجب عليه تعديل اللحن، وأما التجويد فليس بواجب، التجويد تحسين للفظ فقط، وتحسين اللفظ بالقرآن لا شك أنه خير وأنه أتم في حسن القراءة، لكن الوجوب بحيث نقول: من لم يقرأ القرآن بالتجويد فهو آثم قول لا دليل عليه، بل الدليل على خلافه، بل إن القرآن نزل على سبعة أحرف، حتى كان كل من الناس يقرؤه بلغته، إلا أنه بعد أن خيف النزاع والشقاق بين المسلمين وحد المسلمون في القراءة على لغة قريش في زمن أمير المؤمنين عثمان بن عفان رضي الله عنه، وهذا من فضائله ومناقبه وحسن رعايته في خلافته أن جمع الناس على حرف واحد؛ لئلا يحصل النزاع.

والخلاصة: أن القراءة بالتجويد ليست بواجبة، وإنما الواجب إقامة الحركات والنطق بالحروف على ما هي عليها، فلا يبدل الراء لاما مثلا، ولا الذال زايا، وما أشبه ذلك، هذا هو الممنوع.

مطالب مرتبط:

(۷۸۸) آیا خواندن قرآن بدون تجوید، ثواب دارد؟

(۷۸۸) سوال: آیا خواندن قرآن بدون تجوید، اجر و ثوابی هم دارد؟ سوال دیگر اینکه آیا گذاشتن قرآن در مسجد، صدقه‌ی جاریه به حساب می‌آید یا خیر؟ جواب: بله، قرائت قرآن با تجوید، واجب نیست، بلکه سنت است که انسان برای قرآن خواندن، صدایش را زیبا کند. چون شایسته است انسان هنگام تلاوت قرآن، صدایش […]

ادامه مطلب …

(۷۹۹) قرائت قرآن با تجوید رایج امروزی

(۷۹۹) سوال: آیا قرائت قرآن با تجوید معروف امروزی، سنت است؟ جواب: تا جایی که من به آن رسیده‌ام، قرائت قرآن با تجویدی که امروزه رواج دارد، روشی برای قشنگ خواندن قرآن است. ولی واجب نیست. بلکه واجب این است که شخص، حروف و حرکات را درست تلاوت کند. اما اگر به نحوی که امروزه […]

ادامه مطلب …

(۷۹۷) قرائت قرآن بدون تلاش برای فهم بهتر حروف

(۷۹۷) سوال: خانمی می‌گوید: من قرآن می‌خوانم و حروف هجا را هم سطحی بلدم. اما برای شناخت عمیق‌تر آنها تلاش نمی‌کنم. در نتیجه شناخت کامل به آن ندارم. به همین خاطر هنگام قرائت، بعضی کلمات را اشتباه می‌خوانم. با این حساب، آیا جایز است قرآن بخوانم؟ البته باید بگویم که برای تلاوت صحیح، تلاش می‌کنم. […]

ادامه مطلب …

(۷۹۳) قرائت قرآن با وجود اشتباهات قرائتی

(۷۹۳) سوال: خانمی می‌گوید: در مکتب‌خانه‌های قدیمی، قرآن و نوشتن را آموخته‌ام. اما بدون اینکه حرکاتِ حروف را مراعات کنم. به همین خاطر وقتی قرآن می‌خوانم، زیاد اشتباه می‌کنم: «اَ» را «اُ» و «اِ» را «اَ» می‌خوانم. آیا به نظر شما با وجود این اشتباهات، باز هم به قرائت ادامه دهم یا دیگر قرآن نخوانم؟ […]

ادامه مطلب …

(۷۹۰) حکم تلاوت قرآن بدون ترتیل

(۷۹۰) سوال: حکم کسی که قرآن را بدون ترتیل می‌خواند چون ترتیل بلد نیست، چیست؟ جواب: ترتیل قرآن به دو صورت است: یک: ترتیلی که در بیان حروف و واضح خواندن آنهاست. به طوری که هیچ حرفی ساقط نشود. این واجب است. به هیچ عنوان جایز نیست انسان قرآن را طوری تلاوت کند که باعث […]

ادامه مطلب …

(۷۸۹) تلاوت بدون رعایت احکام تجوید

(۷۸۹) سوال: آیا کسی که قرآن را بدون رعایت احکام تجوید تلاوت کند، چون احکامش را نمی‌داند، گناه کار است؟ جواب: گناه کار نیست؛ چون احکام تجوید فقط برای قشنگ شدن تلاوت است و واجب نیست. هر کس کلمات و حروف را همان طور که هستند، ادا نماید، آنچه را که در قرائت قرآن بر […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه