یکشنبه 3 شوال 1447
۱ فروردین ۱۴۰۵
22 مارس 2026

(۷۳۵) کتابهای توصیه شده در زمینه‌ی تفسیر

(۷۳۵) سوال: چه توصیه‌ای دارید به کسی که می‌خواهد کتاب‌های تفسیر را مطالعه نماید؟ خصوصا که برخی از این کتاب‌ها، صفات الله تعالی را تحریف کرده‌اند؟!

جواب:

توصیه می‌کنم از همه‌ی کتب تفسیری که در آنها تحریف صفات وجود دارد، دوری نماید و بعدها که خوب در تفسیر پخته شد و خواست ببیند چگونه عده‌ای مبتلا به بدعت تحریف شده‌اند، اشکالی ندارد به این کتاب‌ها مراجعه نماید. اما می‌ترسم اگر از همان اول به مطالعه‌ی این کتاب‌ها بپردازد، گمراه شود؛ یعنی کتاب‌هایی که مشتمل بر تحریف هستند و مثلا {اسْتَوَى} [بقره: ۲۹] را به استیلا و سیطره معنی کرده‌اند. یا {وَجَاءَ رَبُّكَ} [فجر: ۲۲] را به آمدن امرِ پروردگار تفسیر نموده‌اند. یا {بَلْ يَدَاهُ مَبْسُوطَتَانِ} [مائده: ۶۴] را به دو نعمتش، تفسیر نموده‌اند که همه تحریف‌های باطل هستند. نمی‌شود شخص مبتدی این کتاب‌ها را بخواند؛ چون گمراه گشته و هلاک خواهد شد. ما ایمان داریم که الله تعالی خودش می‌آید؛ زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ فعل را به خود نسبت داد و فرموده: {وَجَاءَ رَبُّكَ} و حقیقتا بر عرش قرار گرفته و دارای دو دست حقیقی است. الله عزوجل می‌فرماید: {وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ وَالأَرْضُ جَمِيعًا قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَالسَّمَاوَاتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمِينِهِ} [زمر: ۶۷]: (آنان آن گونه كه شايسته است الله را نشناخته‌اند، در روز قيامت سراسر كره‌ی زمين يك‌باره در مشت او قرار دارد و آسمان‌ها با دست راست او در هم پيچيده می‌شود). پس موضوع مثل روز روشن است، ولی باید گفت: کسی که الله به او روشنایی نداده، روشن نمی‌شود.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: بماذا ترشدون من أراد أن يقرأ في كتب التفسير؟ لا سيما وأن بعضها يشتمل على تحريف الصفات؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: أرشده إلى أن يتجنب جميع ا الكتب التي فيها التحريف، ثم إذا ترعرع فيما بعد وأحب أن يَطَّلع ويرى ما ابتلي به بعض الناس من التحريف فلا حرج أما في بداية الأمر فأخشى عليه الضلال إذا طالع الكتب التي فيها التحريف كتحريف ﴿اسْتَوَى ﴾ [البقرة: ٢٩] بمعنى استولى، ﴿ وَجَاءَ رَبُّكَ ﴾ [الفجر: ۲۲] بمعنى جاء أمر ربك، ﴿ بَلْ يَدَاهُ مَبْسُوطَتَانِ ﴾ [المائدة: ٦٤] أي نعمتاه، وما أشبه ذلك من التحريف الباطل. هذا لا يمكن أن يقرأه المبتدئ؛ لأنه يضل ويَهْلِك، ونحن نؤمن بأن الله يجيء نفسه؛ لأن الله أضاف الفعل إلى نفسه: ﴿ وَجَاءَ رَبُّكَ ﴾ وأنه استوى على عرشه حقا، وبأن له يدين حقيقيتين، قال الله -عز وجل-: ﴿ وَمَا قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ وَالْأَرْضُ جَمِيعًا قَبَضَتُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَالسَّمَوَاتُ مَطْوِيتُ بِيَمِينِهِ ﴾[الزمر: ٦٧]. فالأمر واضح والله الحمد، الأمر مثل الشمس في رابعة النهار، لكني أقول: من لم يجعل الله له نوراً فما له من نور.

مطالب مرتبط:

(۷۳۳) تفسیر آیه با توجه به سیاق آن

(۷۳۳) سوال: وقتی کسی تفسیر آیه‌ای را از من می‌پرسد و من بلد نیستم، آیه را با توجه به سیاقی که دارد، تفسیر می‌کنم. آیا این کار جایز است یا تکلّف به شمار می‌رود؟ جواب: اگر طالب علم باشی و به لغت عربی آشنایی دارد و بر همین اساس به سوال کننده پاسخ دادی؛ یعنی […]

ادامه مطلب …

(۷۳۴) تفسیر قرآن بر اساس ظن و گمان شخصی

(۷۳۴) سوال: گاهی پیش می‌آید که تفسیر آیه یا کلمه‌ای در قرآن از ما سوال می‌شود و ما آیه را بر اساس ظنّ غالب خود تفسیر می‌کنیم. آیا این کار اشکالی دارد؟ جواب: اگر کسی که آیه را بر حسب ظن غالب خود تفسیر می‌کند، به زبان عربی آشناست، اشکالی ندارد. اما اگر بخواهد با […]

ادامه مطلب …

(۷۳۷) کدام یک از تفاسیر را بخوانم؟

(۷۳۷) سوال: توصیه می‌کنید کدام یک از کتاب‌های تفسیر را بخوانیم؟ جواب: کتاب‌های تفسیر در واقع بسیار زیاد و مختلف هستند و علما هر کدام به جنبه‌ای از جنبه‌های قرآن کریم پرداخته‌اند: برخی تفسیرشان بیشتر در مورد معانی قرآن است و کاری به إعراب و بلاغت و امثال آن ندارند. برخی دیگر بیشتر به مسائل […]

ادامه مطلب …

(۷۴۴) معنی دو آیه در سوره‌ی طه

(۷۴۴) سوال: معنی این فرموده‌ی الله تعالی چیست: {وَمَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكًا وَنَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَعْمَى * قَالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمَى وَقَدْ كُنْتُ بَصِيرًا * قَالَ كَذَلِكَ أَتَتْكَ آيَاتُنَا فَنَسِيتَهَا وَكَذَلِكَ الْيَوْمَ تُنْسَى} [طه: ۱۲۶-۱۲۴]: (و هر كه از ياد من روی بگرداند، زندگی تنگی خواهد داشت * و روز […]

ادامه مطلب …

(۷۳۲) تفسیر به رأی و راسخان در علم

(۷۳۲) سوال: آیا تفسیر به رأی کار هر شخصی است یا فقط کسانی که در علم، راسخ هستند می‌توانند چنین کاری کنند؟ دلیل آن چیست؟ جواب: تفسیر به رأی چه برای علما و چه برای دیگران جایز نیست. کسی که قرآن را تفسیر به رأی کند، در واقع دارد جایگاه خود را در جهنم آماده […]

ادامه مطلب …

(۷۳۶) نصیحتی برای خواننده‌ی کتب تفسیر

(۷۳۶) سوال: من برخی از کتاب‌های تفسیر را مطالعه می‌کنم. اما ترسم این است که در بعضی از آنها چیزهایی مخالف با عقیده‌ی اهل سنت و جماعت وجود داشته باشد. چه نصیحتی به من دارید؟ جواب: برخی از مفسرین بر مذهب کسانی هستند که نصوص متعلق به صفات الله تعالی را از دلالت ظاهری‌اش خارج […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه