یکشنبه 3 شوال 1447
۲ فروردین ۱۴۰۵
22 مارس 2026

(۷۰۹) حکم حضور زن در دروس علمی مساجد

(۷۰۹) سوال: آیا برای یک زن مسلمان جایز است در مجالس علمی و دروس فقهی که در مساجد برگزار می‌شود، شرکت نماید؟ البته با توجه به این نکته که خانم با لباس شرعی و کاملا پوشیده از خانه خارج می‌شود.

دیگر اینکه: کدام یک بهتر است: حضور در این مجالس یا باقی ماندن در خانه؟ با توجه به اینکه ما امروزه بنا بر تمایل پدرها و مادرانمان برای تعلیم از خانه خارج شده و به دانشگاه و مدرسه می‌رویم و با توجه به اینکه حضور در این چنین مجالسی بسیار مفیدتر از مطالعه در خانه است. خواهشمندم در این زمینه ما را راهنمایی فرمایید.

جواب:

بله، برای زن جایز است که در مجالس علمی شرکت کند. چه این مجالس مربوط به علوم فقه باشد یا مجالس عقیده و توحید. جایز است زن در چنین مجالسی شرکت کند به شرط اینکه از عطر و آرایش استفاده نکرده باشد. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده‌اند: «هر زنی که از بوی خوش استفاده نموده، در نماز عشاء همراه ما حاضر نشود».[۱] همچنین باید در این مجالس، به دور از مردان بوده و با آنها مختلط نشود. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده‌اند: ، یعنی: «بهترین صف زنان، صف آخر و بدترین صفشان، صف اول است».[۲] به خاطر اینکه صف اول زنان به مردان نزدیک‌تر از صف آخر به آنها مردان است و به همین خاطر، صف آخر برای زنان، بهتر از صف اول است.

***

[۱] صحیح مسلم: کتاب الصلاة، باب خروج النساء إلی المساجد إذا لم یترتب علیه فتنة، حدیث شماره (۴۴۴)، از ابوهریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «أيُّمَا امْرأةٍ أصَابَتْ بَخُوراً فَلا تَشْهَدْ مَعَنا العِشاءَ».

[۲] صحیح مسلم: کتاب الصلاة، باب تسویة الصفوف، حدیث شماره (۴۴۰)، از ابوهریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «خَيْرُ صُفُوفِ النِّسَاءِ آخِرُهَا، وَشَرُّهَا أوَّلُهَا».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: هل يجوز للمرأة المسلمة أن تحضر مجالس العلم والدروس الفقهية في المساجد؟ علما بأنها تخرج إليها متسترة وبالزي الشرعي. وأيهما أفضل: حضورها لمثل هذه المجالس، أم بقاؤها في المنزل؟ علما بأننا الآن نخرج للتعليم في الجامعات والمدارس بناء على رغبة آبائنا وأمهاتنا، ومع العلم أيضًا بأن الاستفادة من هذه المجالس أكبر من الاستفادة من القراءة في المنازل. أرجو الإفادة حول هذا السؤال بارك الله فيكم؟

فأجاب رحمه الله تعالى: نعم يجوز للمرأة أن تحضر مجالس العلم، سواء كانت هذه العلوم من علوم الفقه العملي، أو من علوم الفقه العقدي المتصل بالعقيدة والتوحيد، فإنه يجوز لها أن تحضر هذه المجالس، بشرط أن لا تكون مُتَطَيِّبَةً ولا مُتبرجة ، لأن النبي صلى الله عليه وسلم قال: «أيما امرأة أصابت بخورًا فلا تشهد معنا العشاء»، ولا بد أن تكون بعيدة عن الرجال فلا تختلط.

بهم، لأن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: «خير صفوف النساء آخرها وشرها أولها، وذلك لأن أولها أقرب إلى الرجال من آخرها، فصار آخرها خيرا من أولها.

مطالب مرتبط:

(۶۵۸) سوال: مشهورترین کتاب‌های تفسیر

(۶۵۸) سوال: مشهورترین کتاب‌های تفسیری که یک دانشجو می‌تواند آنها را تهیه کند، چه کتاب‌هایی هستند؟ جواب: بهتر می‌بینم که دانشجو تفسیر ابن کثیر و تفسیر شیخمان عبدالرحمن بن سعدی را تهیه کند. این دو از بهترین تفاسیری هستند که می‌شناسم. تفاسیر دیگری هم وجود دارند که مناسب دانشجویانی است که در درجات بالاتر علمی […]

ادامه مطلب …

(۶۸۶) سوال در مورد کتاب بدائع الزهور

(۶۸۶) سوال: نظر شما در مورد کتاب «بدائع الزهور» چیست؟ جواب: مطالب غیر صحیح زیادی در این کتاب وجود دارد و به نظرم کسی نباید آن را بخرد و آن را در دسترس خانواده‌اش قرار دهد. چون مطالب نامطلوبی در آن وجود دارد. *** تعداد بازدید: ۲۴

ادامه مطلب …

(۶۷۴) کتابهایی در باب زهد و فروتنی

(۶۷۴) سوال: جناب شیخ! در باب زهد، خواندن چه کتاب‌هایی را توصیه می‌کنید؟ جواب: در باب زهد هیچ چیزی بهتر از قرآن و سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وجود ندارد. زهد، دو مفهوم شرعی و عرفی دارد. مفهوم شرعی: ترک هر چیزی است که برای آخرت سودی ندارد. منظور از این نوع زهد این نیست که […]

ادامه مطلب …

(۶۹۶) فتوا دادن عالم عقیده در باب فقه

(۶۹۶) سوال: آیا جایز است عالمی که عقیده خوانده، در مسائل فقهی نیز فتوی دهد؟ بر عکس آن چه؟ جواب: برای هیچ کس جایز نیست در مورد مساله‌ای که از آن آگاهی ندارد، فتوا دهد؛ چه این شخص در زمینه‌ای دیگر عالم باشد یا خیر. الله تعالی می‌فرماید: {قُلْ إِنَّمَا حَرَّمَ رَبِّيَ الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ […]

ادامه مطلب …

(۷۰۲) عمل برخی ملعمین در فصل امتحانات

(۷۰۲) خانمی پرسیده: معلم است و زیاد می شنود که همکارانش در مدرسه، وقت امتحانات که نزدیک می‌شود، جزوه‌ای از آنچه تدریس شده را آماده کرده و آن را برای دانش آموزان می‌خوانند و سوالات امتحان نیز از این جزوه طرح می‌شوند. آیا این کار جایز است؟ جواب: به هیچ عنوان جایز نیست که معلم […]

ادامه مطلب …

(۷۲۲) حکم دعوت زنان به سوی الله توسط مرد

(۷۲۲) سوال: آیا برای مرد جایز است با هدف نشر علم و دین، جلوی زنان بایستد؟ آیا جایز است مردی با زنی با هدف ارشاد او، خلوت نماید؟ جواب: خلوت کردن با زن نامحرم حتی اگر برای تعلیم و امر به معروف و نهی از منکر هم باشد، برای مرد حرام است. زیرا رسول الله […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه