چهارشنبه 16 شعبان 1447
۱۵ بهمن ۱۴۰۴
4 فوریه 2026

(۶۷۲) کتاب (ریاض الصالحین)چگونه کتابیست؟

(۶۷۲) سوال: شخصی در مورد کتاب (ریاض الصالحین) پرسیده که چگونه کتابی است؟

جواب:

قبل از پاسخ به این سوال، دوست دارم به سائل و دیگر مسلمانان موضوعی را متذکر شوم. مهم‌ترین کتابی که باید به آن عنایت ورزید، قرآن است. صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم ده آیه از قرآن را که حفظ می‌کردند، تا زمانی که آن را به خوبی فرا نگرفته و به آن عمل نمی‌کردند، به سراغ ده آیه‌ی دیگر نمی‌رفتند. پس عنایت ورزیدن به قرآن واجب است. یکی از حکمت‌های نزول قرآن، تدبر در معانی آن است. حکمت دیگر، پند گیری و تذکر است که نتیجه‌ی تدبر در قرآن است. الله تعالی فرموده: {كِتَابٌ أَنْزَلْنَاهُ إِلَيْكَ مُبَارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آيَاتِهِ وَلِيَتَذَكَّرَ أُولُو الأَلْبَابِ} [ص: ۲۹]: (كتاب پرخير و بركتی است که آن را بر تو نازل کرده‌ايم تا درباره‌ی آيه‌هايش بينديشند و خردمندان پند گيرند). خیلی از مردم به کتاب‌های حدیث اهمیت می‌دهند. البته شکی نیست که این کار، خیلی خوب است. ولی در مقابل مشاهده می‌شود که به قرآن عنایت نمی‌ورزند؛ معنایش را نمی‌دانند و در آن تدبر نمی‌کنند و از نوشته‌های اهل علم در تفسیر قرآن، بی اطلاعند. این نقص است. انسان باید در ترتیب آموزشی خود، قبل از هر چیزی، فهم قرآن را بگنجاند و در درجه‌ی بعد، سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و کتاب‌هایی که اهل علم در این زمینه نوشته‌اند را قرار دهد.

اما جواب سوال: کتابی که به آن اشاره کرد، یعنی کتاب (ریاض الصالحین)، کتابی ارزشمند و پرفایده است. در بسیاری از ابواب کتاب، مولف اول باب را با آیات قرآن شروع کرده است. در این احادیث صحیح و حسن وجود دارد و به ندرت احادیث ضعیف نیز در آن یافت می‌شود. اما در کل، این کتاب برای دانشجویان و عموم مردم، مفید است.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يسأل السائل من بلاد زهران عن كتاب (رياض الصالحين)؟

فأجاب رحمه الله تعالى: قبل الإجابة على السؤال أود أن أُذكِّرَ السائل والمسلمين أن أهم ما ينبغي الاعتناء به، بل يجب الاعتناء به، كتاب الله -عز وجل-، حيث كان الصحابة رضي الله عنهم لا يتجاوزون عشر آيات حتى يتعلموها وما فيها من العلم والعمل، فالاعتناء بكتاب الله -عز وجل- أمر واجب، وتدبر معناه هو الحكمة من إنزاله، والتذكُرُ به حكمةٌ أخرى تتفرع عن تدبره، قال الله تعالى: ﴿ كِتَبُ أَنزَلْتَهُ إِلَيْكَ مُبَرَكَ لِيَدَّبَّرُوا ءَايَتِهِ، وَلِيَتَذَكَّرَ أُولُوا الْأَلْبَبِ﴾[ ص: ٢٩]، كثير من الناس يعتني بالكتب الحديثية وبالسنة، ولا شك أن هذا خير، ولكن تجده مُهمِلًا القرآن الكريم، لا يعرف معناه ولا يتدبره، ولا يطلع على ما كتبه أهل العلم في تفسيره وهذا نقص فالذي ينبغي للإنسان في ترتيب تعلمه أن يبدأ قبل كل شيء بفهم كتاب الله -عز وجل، ثم يثني بسنة رسول الله صلى الله عليه وسلم، وما كتبه أهل العلم فيها من المؤلفات.

أما جوابنا على السائل فنقول: إن هذا الكتاب الذي أشار إليه، وهو: (رياض الصالحين) كتاب قيم نافع به آيَاتٌ يُصَدِّرُ بها المؤلف رحمه الله الأبواب في كثير من أبواب الكتاب، وفيه أحاديث صحيحة وحسنة، ويندر فيه جدا الأحاديث ضعيفة، لكن الكتاب مفيد لطالب العلم وللعامة.

مطالب مرتبط:

(۶۴۹) سوال: کتاب‌های مفید برای طالب علم متوسط

(۶۴۹) سوال: مطالعه‌ی چه کتاب‌هایی را به طالب علمی که در اواسط طلب علم است، توصیه می‌کنید؟ جواب: اول از هر چیز می‌گویم: هیچ کتابی بهتر و برتر از قرآن نیست. بنا بر این به برادرانم توصیه می‌کنم که به قرآن عنایت ورزیده، آن را حفظ کرده و بفهمند و به آن عمل نمایند. منهج […]

ادامه مطلب …

(۷۱۱) رفتن زن برای شرکت در درس و سخنرانی

(۷۱۱) سوال: حکم خروج مکرر زن از خانه برای شرکت در سخنرانی‌ها و دروس چیست؟ مثلا عصر برای حضور در حلقه‌های حفظ قرآن و بعد از عشا برای حضور در سخنرانی علما حاضر شود. آیا در صورتی که این کار با اجازه‌ی ولی باشد، جایز است؟ آیا این کار، یعنی خروج زیاد از خانه، تشابه […]

ادامه مطلب …

(۶۰۸) حلقه‌ی علم بهتر است یا حلقه‌ی ذکر؟

(۶۰۸) سوال: در روایات آمده که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم حلقه‌ي علم وحلقه‌ي ذکری را دیدند. ایشان حلقه‌ی علم را برگزیده وآنجا نشستند. آیا این روایت صحیح است؟ اگر صحیح باشد، پس آنهایی که در حلقه‌ی ذکر بودند چگونه ذکر می‌کردند یا چه ذکری می‌گفتند که رسول صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آنها را منع نکرد. اما حلقه‌ی علم را […]

ادامه مطلب …

(۶۷۶) سوالی در مورد کتاب ماثورات حسن البنا

(۶۷۶) سوال: در کتاب مأثورات چیزی خواندم که در بقیه‌ی کتاب‌های دعا به آن برخورد نکرده‌ام. چیزی که خواندم معروف به وِرد رابطه بوده و چنین است: شخص اول این آیه را بخواند: {قُلِ اللَّهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَاءُ} تا آنجا که فرموده: {وَ تَرْزُقُ مَنْ تَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ} […]

ادامه مطلب …

(۶۶۵) کتاب مجموع فتاوی شیخ الاسلام ابن تیمیه

(۶۶۵) سوال: نظرتان در مورد کتاب مجموع فتاوی شیخ الاسلام ابن تیمیه چیست؟ جواب: بدون شک این کتاب یکی از بهترین کتاب‌هاست. چون سخنان شخصی عالم و فقیه است. من به برادری که سوال کرده و همچنین شنوندگان توصیه می‌کنم که حتما کتاب‌های شیخ الاسلام ابن تیمیه و شاگرد ایشان، ابن قیم را بخرند. چون […]

ادامه مطلب …

(۶۶۲) سوال: معرفی کتاب‌های دینی

(۶۶۲) سوال: می‌خواهم علوم شرعی را فرا گرفته و در دین آگاه باشم. لطفا مرا راهنمایی کنید که چه کتاب‌هایی در این زمینه، بهترین هستند؟ جواب: بهترین کتاب، قرآن است. هدایت و نور و شفای امراض قلبی در قرآن است. پس از قرآن، احادیث صحیحی که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به ما رسیده‌اند و سپس […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه