شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۶۵۳) سوال: بهترین کتاب در علوم حدیث برای حفظ

(۶۵۳) سوال: بهترین کتاب برای حفظ در علوم حدیث چه کتابی است؟ همچنین بهترین شرحی که بر آن نوشته شده، چه کتابی است؟

جواب:

ظاهرا منظور سؤال کننده کتاب حدیث در مورد احکام است که یکی از بهترین‌ها، کتاب (عمدة الاحکام) تألیف حافظ عبدالغنی مقدسی است که مؤلف احادیثش را از روایاتی که بخاری و مسلم هر دو آنها را روایت کرده‌اند، برگزیده و شرح‌های متعددی دارد که یکی از سودمندترین آنها برای دانشجو، شرح ابن دقیق العید[۱] می‌باشد. اما برای مبتدئین شرح‌های زیادی وجود دارد که توسط علمای معاصر نوشته شده‌اند و نزد طلاب معروف و مشهورند.

سؤال کننده می‌گوید: جناب شیخ! بهترین کتاب در فقه چه کتابی است؟

جواب: بهترین کتاب در زمینه‌ی فقه کتاب (زاد المستقنع فی اختصار المقنع) تألیف موسی الحجاوی و شرح آن به نام (الروض المربع) تألیف منصور بهوتی است. این کتاب مختصر و مفید بوده و برای کسی مناسب است که می‌خواهد فقه را طبق مذهب حنبلی فرا بگیرد.

سؤال کننده می‌گوید: بهترین کتاب در نحو چیست؟

جواب: برای مبتدئین در نحو، کتاب (آجرومیه) و بعد از آن، کسی که نحو را یاد گرفته، کتاب الفیه‌ی ابن مالک را بخواند. حال اگر دانشجو بتواند این متون مختصر را حفظ نماید هم بسیار خوب است تا وقتی که بعدا به آن نیاز پیدا کرد، از آن استفاده کند.

***

[۱] بنام (إحکام الأحکام شرح عمدة الأحکام).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما هو أفضل كتاب للحفظ في علم الحديث، وأفضل شرح له؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: يقصد السائل – فيما يظهر – كتاب الحديث في الأحكام، فمن أفضل الكتب (عمدة الأحكام) للحافظ عبد الغني المقدسي، فإنها عمدة لأنه انتقاها رحمه الله مما اتفق عليه البخاري ومسلم، ولها شروح متعددة، من أنفعها لطالب العلم شرح ابن دقيق العيد، وأما للمبتدئين فلها شروح متعددة من المعاصرين، معروفة بأيدي الطلبة.

يقول السائل: وما هو أفضل كتاب في الفقه يا فضيلة الشيخ؟

فأجاب رحمه الله تعالى : أفضل كتاب في الفقه كتاب (زاد المستقنع في اختصار المقنع)، لموسى الحجاوي، وشرحه (الروض المربع) لمنصور البهوتي رحمه الله، فإنه كتاب مختصر مفيد، هذا لمن أراد التفقه على مذهب الإمام أحمد بن حنبل رحمه الله.

يقول السائل: وما هو أفضل كتاب في النحو؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: في النحو (الآجرومية) للمبتدئين، ثم الألفية لمن أخذ حظا وافرًا من النحو، ويا حبذا لو حفظ الطالب هذه المتون المختصرة، حتى ينتفع بها حين يحتاج إليها في المستقبل.

مطالب مرتبط:

(۷۱۸) حکم کالبد شکافی در دانشکده‌ها

(۷۱۸) سوال: حکم اسلام در مورد کالبد شکافی جسد مردگان برای تشریح چیست؟ چنان که می‌دانید این کار در دانشکده‌های پزشکی مرسوم است. جواب: شکی نیست که تشریح میت مسلمان جایز نیست. چون حرمت او پس از مرگ، مثل حرمتش در زمان حیات است. ابو داود در حدیثی با سند صحیح از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم […]

ادامه مطلب …

(۶۰۷) خلاصه‌ای در فضیلت علم و دانش

(۶۰۷) سوال: امروزه جوانان را می‌بینم که به طاعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پایبند شده‌اند، ولی تنها مشغول یادگیری حدیث وتفسیر وتوحید وفقه هستند و علوم دیگر مانند ریاضیات و علوم را ترک کرده و می‌گویند به دنبال آخرت هستند. به همین خاطر تنها به دروس شرعی اهتمام ورزیده و با علوم دیگر، کاری ندارند. من نمی‌گویم […]

ادامه مطلب …

(۶۶۹) دو کتاب (حادی الأرواح) و (الروح) ابن قیم

(۶۶۹) سوال: نظر شما در مورد دو کتاب (حادی الارواح) و (الروح) تالیف ابن قیم چیست؟ جواب: هر دو کتاب ابن قیم، یعنی (حادی الأرواح) و (الروح) کتاب‌های سودمندی هستند و خیر زیادی در آنها نهفته است. گر چه هر دو کتاب خالی از اشکالاتی که ما را در صحتشان متردد می‌کنند، نیستند، اما بدون […]

ادامه مطلب …

(۶۱۸) آیا علوم شرعی منحصر در علوم دینی است؟

(۶۱۸) سوال: آیا آموختن دین فقط منحصر در علوم شرعی است یا علوم دیگری را نیز شامل می‌شود؟ جواب: علوم دینی زیر مجموعه‌ی علم شرعی هستند، و آموختنِ آنها شرعی است. در این مورد حرفی نیست. اما در مورد یادگیری بقیه‌ی علوم؛ باید دید: اگر در راستای کمک به یادگیری علوم شرعی هستند، به عنوان […]

ادامه مطلب …

(۶۶۵) کتاب مجموع فتاوی شیخ الاسلام ابن تیمیه

(۶۶۵) سوال: نظرتان در مورد کتاب مجموع فتاوی شیخ الاسلام ابن تیمیه چیست؟ جواب: بدون شک این کتاب یکی از بهترین کتاب‌هاست. چون سخنان شخصی عالم و فقیه است. من به برادری که سوال کرده و همچنین شنوندگان توصیه می‌کنم که حتما کتاب‌های شیخ الاسلام ابن تیمیه و شاگرد ایشان، ابن قیم را بخرند. چون […]

ادامه مطلب …

(۶۳۴) سوال: راه علاج فراموشی چیست؟

(۶۳۴) سوال: راه علاج فراموشی، برای کسی که قرآن یا دیگر علوم دینی را فراموش می‌کند، چیست؟ جواب: علاج فراموشی این است که همواره بر آن چیز مواظبت داشته باشد. یعنی انسان چیزی را که حفظ کرده، همیشه تکرار کند. چنان که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم امر نموده که بر قرآن مواظبت داشته باشیم و فرمودند: «بر […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه