چهارشنبه 22 صفر 1448
۱۴ مرداد ۱۴۰۵
5 آگوست 2026

(۴۹۳) انواع توسل

(۴۹۳) سوال: انواع توسل، کدام است؟ آیا توسل به رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم جایز است؟

جواب:

توسل، دو نوع است: جایز و ممنوع؛ بلکه بهتر است بگوییم: مشروع و ممنوع.

از جمله توسل مشروع، این است ‌که انسان به نام‌های الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و صفاتش متوسل شود و بگوید: “يَا غَفُورُ يَا رَحِيمُ اغفِر لِي وَارحَمنِي“: (ای بخشنده‌ی مهربان! مرا ببخش و بر من رحم فرما) یا بگوید: «اللّهُمَّ اغفِر لِي وَارحَمنِي إنَّكَ أنتَ الغَفُورُ الرَّحِيمُ»: (ای الله! مرا ببخش و بر من رحم فرما که تو همان بخشاینده‌ی مهربانی) و… .

توسل ممنوع چنان است که فرد به مقام پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم یا به ذات ایشان متوسل شود؛ این نوع از توسل، ممنوع و بدعت است و صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم چنین نکرده‌اند. همچنین این توسل به چیزی است که سودی برای تو ندارد زیرا جاه و مقام پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم یا ذات وی به دیگران خاص خود ایشان است و به دیگران، ارتباطی ندارد اما اگر کسی به ايمان به رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم یا محبت به ایشان، متوسل شود، جایز است.

***


این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل، وهو مصري يعمل بالدمام: ما أنواع التوسل؟ وهل يجوز التوسل بالرسول؟

فأجاب رحمه الله تعالى: التوسل نوعان: نوع جائز، ونوع ممنوع. بل نوع مشروع، ونوع ممنوع.

فمن التوسل المشروع: أن يتوسل الإنسان بأسماء الله وصفاته، فيقول: يا غفور، يا رحيم، اغفر لي وارحمني أو يقول: اللهم اغفر لي وارحمني إنك أنت الغفور الرحيم. أو ما أشبه ذلك.

والتوسل الممنوع: أن يُتوسل بالنبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- أي: بجاهه أو بذاته، وهذا ممنوع وبدعة، لم يكن الصحابة رضي الله عنهم يفعلون ذلك، فنا ثم إنه توسل بوسيلة لا تنفعك؛ لأن جاه النبي -عليه الصلاة والسلام- أو ذات النبي لا تتعدى إلى غيره، ولكن لو تُوسّل بالإيمان بالرسول، أو بمحبة الرسول، كان ذلك جائزا.

مطالب مرتبط:

(۵۰۳) حكم کسانی‌ که به جاه و مقام پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم متوسل می‌شوند

توصیه می‌کنم توسل به جاه و مقام پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را کنار بگذارید؛ زیرا بدعت است و مقام و جایگاه پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به شما سودی نمی‌رساند. با چیزی به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ متوسل شوید که سبب و وسیله‌ای برای رسیدن به هدف باشد اما مقام و منزلت پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به شخص دعا کننده سودی نمی‌رساند.

ادامه مطلب …

(۴۹۵) حکم توسل به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ با پیامبران و فرستادگان و افراد صالح

توسل به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ یعنی چیزی را یاد کند که او را به هدفش برساند؛ یاد کردن چیزی برای توسل به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ که تأثیری ندارد، بدعت است. بنابراین می‌گوییم: اگر منظور از توسل به پیامبران، پیروی از آن‌ها، محبتشان و ایمان به آنان باشد، ایرادی ندارد و مشروع است اما شایسته نیست که فرد متوسل بگوید: "با پیامبرت (یا پیامبرانت) به تو متوسل می‌شوم.

ادامه مطلب …

(۴۹۶) حكم توسل به جاه و مقام پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم

این سؤال در حقیقت، سؤال بسیار مهمی است و شایسته است به طور مفصل بدان پاسخ داده شود.

ادامه مطلب …

(۴۹۹) حکم بیان سيادت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم (لفظ سیدنا) در صلوات بر ایشان

افزودن واژه‌ی "سَيِّدِنا" در صلوات بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : اگر منظور، الفاظی است که در نص شرعی وارد شده است، این لفظ از جمله الفاظی نیست که در نصّ شرعی وارده شده است، لذا شایسته نیست گفته شود.

ادامه مطلب …

(۵۰۷) آیا گفتن این عبارت در دعا جایز است: “اللّهُمَّ شَفِّع فِينَا مُحَمَّداً صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم “

اگر از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بخواهید که پیامبر محمد صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را شفاعت‌گر شما قرار دهد، هیچ اشکال و ایرادی ندارد.

ادامه مطلب …

(۴۹۲) انواع توسل جایز

انواع توسل جایز و شرعی، زیاد است؛ از آن‌جمله: توسل به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ با نام‌های نیکویش که به طور عموم.

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه