(۴۴۸) سوال: حكم غلوّ و زیاده‌روی در محبت به رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم چیست؟

جواب:

غلوّ در محبت به رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بدین معنا که انسان از مرزها تجاوز کند و پا فراتر بگذارد و بگوید: این از محبت به رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است! این کار، حرام است زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از این که در مورد ایشان، غلوّ و زیاده‌روی صورت بگیرد، منع و نهی نموده است. همچنین کسی که در محبت به رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم زیاده‌روی کند و ایشان را با ادعای محبت، از جایگاهی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ برای ایشان قرار داده است بالاتر ببرد، ادعایش دروغین است؛ زیرا فردی که کسی را دوست دارد، به نصیحت‌ و توصیه‌ی محبوب خود عمل می‌کند و از او پیروی می‌کند اما کسی که در مورد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم غلوّ و زیاده‌روی می‌کند با ایشان مخالفت ورزیده است؛ لذا چگونه ادعای محبتش را دارد در حالی ‌که از فرمانش سرپیچی می‌کند؟

به همین خاطر است که می‌گوییم: هر چه انسان به پیروی از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم پایبندتر باشد، محبتش صادقانه‌تر است و هر کس با رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم مخالفت کند به همان اندازه در محبتش نسبت به ایشان، نقص دارد.

فریب کسانی را که درباره‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم غلو می‌کنند و احادیثی بی‌اصل و ‌اساس نقل می‌کنند را نخورید زیرا به طور بدیهی معلوم است که این احادیث، دروغ و جعلی هستند لذا فریب آنان را نخورید و چنان به آنان بگویید که  الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ} [آل عمران: ۳۱]: (بگو: اگر الله را دوست دارید از من پیروی کنید تا الله شما را دوست بدارد) اما سرودن اشعار غم‌انگیز، تکان دادن سر، دست زدن و سبک‌سری به ادعای تعظيم و بزرگ‌داشت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ، مخالف رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و رهنمودهاید ایشان است. اگر دوست‌دار واقعی ایشان هستید، باید از ایشان پیروی کرده و در پیروی از ایشان از کوتاهی و عبور از مرزها خودداری کنید زیرا تمام خوبی‌ها در پیروی از ایشان نهفته است و تمام شرور و بدی‌ها در بدعت‌گزاری نهفته است. اگر بخواهید کردارتان را با معیار درست و عادلانه‌ای بسنجید، به صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم بنگرید که از دیگران به حق و به رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نزدیک‌تر هستند زیرا با وی زندگی کرده و او را یاری نموده‌اند و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نیز به آنان، شرافت و جایگاه همراهی وی را بخشید، آیا آنان چنین عملی را انجام داده‌اند؟ اگر آنان انجام داده‌اند، حق و درست است و اگر انجام نداده‌اند، باطل است زیرا هرگز امکان ندارد که نسل متأخرین این امت از گذشتگان خود بهتر باشند؛ اصلا چگونه می‌تواند امکان داشته باشد در حالی که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده است: «خَيرُ النَّاسِ قَرنِي، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُم، ثُمّ الَّذِينَ يَلُونَهُم»^۱ : (بهترین مردم، مردم زمان من هستند، سپس کسانی که بعد از آنان می‌آیند و سپس کسانی که بعد از آنان می‌آیند)؟

از بدعت‌هایی که حاوی غلوّ در مورد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است که در دین ایجاد شده است، دوری کنید و به خاطر داشته باشید که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَالسَّابِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ} [التوبه: ۱۰]: (پیشتازان نخستین از مهاجران و انصار و کسانی که به نیکی از آنان پیروی کردند، الله از آنان راضی گشت و آنان نیز از او خرسند شدند) بنابراین رضایت و خشنودی الله از پیروان آنان فقط زمانی حاصل می‌شود که به نیکی پیروی کنند و پیروی به نیکی بدین صورت است که انسان در مقابل رهنمودهای آنان، کوتاهی نکند و پا از آن فراتر نگذارد.

***

1. صحیح بخاری: كتاب المناقب، باب فضل أصحاب النبي، شماره (٣٦٥١) / صحیح مسلم: كتاب فضائل الصحابة، باب فضل الصحابة ثم الذين يلونهم، ثم الذين يلونهم، شماره (٢٥٣٣). ↩︎