پنج‌شنبه 14 شوال 1447
۱۳ فروردین ۱۴۰۵
2 آوریل 2026

(۲۰۵) حقیقت چگونگی سوال در قبر

(۲۰۵) سوال: در کتابی با عنوان (دقائق الأخبار) مطلبی با این مضمون خواندم که بعد از مرگ، فرشته‌ای بر انسان در قبرش وارد می‌شود که نامش دومان است. به او می‌گوید: عملت را بنویس. می‌گوید: قلم، دوات و برگه‌ام کجا است؟ انگشت سبابه‌اش را گرفته و می‌گوید: این قلمت است، به دهانش اشاره کرده و می‌گوید: جوهرت این ‌جا است و تکه‌ای از پوست دستش را جدا کرده و می‌گوید: این برگه‌ات است. همچنین مطالب زیادی درباره‌ی رخدادهای بعد از مرگ را روایت کرده است؛ مانند: اجازه گرفتن روح از پروردگارش بعد از گذشت یک هفته و برگشت آن به خانه‌ای که در آن زندگی می‌کرده است. آیا این درست است؟ آیا دلیلی از قرآن و سنت وجود دارد که این سخنان را اثبات کند؟

جواب:

این نادرست و بلکه باطل است؛ جایز نیست که در امور غیبی، به چیزی اعتماد کنیم که از الله و پیامبرش صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت نیست زیرا کسی غیر از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ یا کسی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ وی را برگزیده -مانند پیامبران- از امور غیبی اطلاع ندارد. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {عَالِمُ ٱلغَیبِ فَلَا یُظهِرُ عَلَى غَیبِهِۦ أَحَدًا إلَّا مَنِ ٱرتَضَى مِن رَّسُول فَإِنَّهُۥ یَسلُكُ مِن بَینِ یَدَیهِ وَمِن خَلفِهِۦ رَصَدا} [جن ٢٦-٢٧]: «(الله) دانای غیب است و هیچ کس غیبش را نمی‌داند * مگر رسولانی که آنان را برگزیده است که بی‌گمان از پیش روی او و پشت سرش نگهبانی می‌گمارد» هر آن‌ چه در آن کتاب درباره‌ی رخدادهای بعد از مرگ برای انسان بیان کرده، باطل است که هیچ اصلی ندارد.

برادرانم را از خواندن چنین کتاب‌هایی هشدار می‌دهم که امثال این کتاب‌ها در باب وعظ، ترغیب و ترهیب بسیار است. در این‌گونه کتاب‌ها، احادیثی یافت می‌شود که هیچ اصلی ندارند و هدف جعل ‌کنندگان این احادیث، تقویت رغبت و اشتیاق یا رهبت و ترس در مردم است که این اشتباه است. از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌خواهم اگر این کارشان از روی حُسن نیت بوده آنان را عفو نماید. حتما از خواندن چنین کتاب‌هایی خودداری کنید که آن چه از سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که به صحت رسیده و از ایشان ثابت است ما را از این احادیث دروغین بی‌نیاز می‌کند.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: قرأت في كتاب يسمى (دقائق الأخبار) ما يفيد أن الإنسان بعد الموت يدخل عليه في القبر ملك اسمه دومان، فيقول له: اكتب عملك. فيقول: أين قلمي وحبري وورقي؟ فيمسك سبابة يده اليمنى ويقول هذا ،قلمك ويشير إلى فمه من هنا حبرك، ويقطع من جلد يده ويقول: هذا .ورقك. وروى الكثير مما يحدث بعد الموت مثل استئذان الروح من ربها بعد أسبوع وتعود إلى البيت الذي كانت تعيش قطعة فيه. هل هذا صحيح؟ وهل هناك ما يثبت ذلك من القرآن والسنة؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: هذا غير صحيح بل هو باطل، والأمور الغيبية لا يجوز الاعتماد فيها على شيء لم يثبت فيها عن الله ورسوله، لأن الأمور الغيبية لا يطلع عليها إلا الله -عز وجل-، أو من أطلعه الله عليه ممن اصطفاه من الرسل، قال الله تعالى: ﴿ عَلِمُ الْغَيْبِ فَلَا يُظْهِرُ عَلَى غَيْبِهِ أَحَدًا إِلَّا مَنِ ارْتَضَى مِن رَّسُولٍ فَإِنَّهُ يَسْلُكُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَمِنْ خَلْفِهِ رَصَدًا ﴾ [الجن: ٢٦ –

٢٧]، وما ذكره مما يكون للإنسان بعد موته فهو باطل لا أصل له.

و إني أُحذر أخي السائل من قراءة مثل هذه الكتب، وما أكثر أنواعها في الوعظ والترغيب والترهيب فإن كثيرًا من الكتب المصنفة في الوعظ والترغيب والترهيب فيها أحاديث لا زمام لها، وإنما يقصد واضعوها أن يقووا رغبة الناس أو رهبتهم، وهذا خطأ، أرجو الله أن يعفو عنهم إذا كان صادرًا عن حسن النية، فالحذر الحذر من مثل هذه الكتب، وما صح من رسول الله صلى الله عليه وسلم فيه كفايتنا عن هذه.

مطالب مرتبط:

(۲۱۷) چه کسانی از نوشیدن حوض پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم منع می‌شوند؟

کسانی از نوشیدن از حوض پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم منع می‌شوند که در دین الله بدعتی به ‌وجود آوردند...

ادامه مطلب …

(۲۰۴) پروردگارت کیست؟ دینت چیست؟ پیامبرت کیست؟

آن چه از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده چنین است که پس از دفن مرده، می‌ایستاد و می‌فرمود: «استَغفِرُوا لأخِيكُم وَاسأَلُوا لَهُ التَثبِيتَ» : «برای برادرتان درخواست مغفرت کنید و برایش ثابت ‌قدم بودن را بخواهید»...

ادامه مطلب …

(۲۳۸) آیا زنی که در دنیا درست‌کار بوده است در آخرت از جمله‌‌ حور عین خواهد بود؟

زن درست کار در این دنیا، در آخرت بهتر از حور عین است بلکه بهتر و شوهرش نسبت به او رغبت و اشتیاق بیشتری دارد....

ادامه مطلب …

(۲۵۲) حکم ناخرسندی در برابر مشکلات

بر انسان واجب است در برابر قضا و قدر الله صبر کند و خشمگین و ناخرسند نباشد؛ زیرا خشم و ناخرسندی از قضا و قدر الله نقص در ایمان به ربوبیت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است زیرا مقتضای ربوبیت مطلق این است که هر چه بخواهد انجام می‌دهد....

ادامه مطلب …

(۲۶۵) آیا رزق و ازدواج، در لوح محفوظ نوشته شده است؟

از زمانی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ قلم را آفرید تا روز قیامت، هر چیزی که رخ می‌دهد در لوح محفوظ نوشته شده است...

ادامه مطلب …

(۲۷۵) غبطه خوردن و حسادت

غبطه شامل حسادت نمی‌شود؛ زیرا شخص حسود، آرزوی نابودی نعمت‌ الله که در اختیار دیگران است را دارد اما شخصی که بر این شخص غبطه می‌خورد آرزوی برخورداری از آن نعمت را برای خود دارد ولی آرزوی نابودی نعمتی که در اختیار دیگران است را ندارد.

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه