سه‌شنبه 7 جمادی‌الثانی 1448
۲۶ آبان ۱۴۰۵
17 نوامبر 2026

(۱۸۶) يأجوج و مأجوج کیستند و کجا هستند؟

(۱۸۶) سوال: الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در سوره‌‌ی کهف می‌فرماید: {قَالُوا یَـذَا ٱلقَرنَینِ إِنَّ یَأجُوجَ وَمَأجُوجَ مُفسِدُونَ فِی ٱلأَرضِ} [كهف ۹۴]: «گفتند: ‌ای ذوالقرنین! یأجوج و مأجوج در این سرزمین فساد می‌کنند» يأجوج و مأجوج کیستند و کجا هستند؟

جواب:

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در قرآن کریم از يأجوج و مأجوج یاد نموده است: {حَتَّى إِذَا فُتِحَت یَأجُوجُ وَمَأجُوجُ وَهُم مِّن كُلِّ حَدَب یَنسِلُونَ وٱقتَرَبَ ٱلوَعدُ ٱلحَقُّ} [أنبياء ۹۶]: «تا وقتی ‌که سد یأجوج و مأجوج گشوده شود و آن‌ها از هر بلندی شتابان سرازیر گردند و وعده‌ی حق نزدیک شود» همچنین در این فرموده‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ: {قَالُوا یَـذَا ٱلقَرنَینِ إِنَّ یَأجُوجَ وَمَأجُوجَ مُفسِدُونَ فِی ٱلأَرضِ فَهَل نَجعَلُ لَكَ خَرجًا عَلَى أَن تَجعَلَ بَینَنَا وَبَینَهُم سَدّا} [كهف ۹۴]: «گفتند: ‌ای ذوالقرنین! یأجوج و مأجوج در این سرزمین فساد می‌کنند، پس آیا هزینه‌ای برای تو قرار دهیم که میان ما و آن‌ها سدی بسازی؟ » این دو قبیله از جمله فرزندان آدم هستند. در این مورد حدیث صحیح از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است: الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در روز قیامت می‌فرماید: ‌ای آدم! می‌گوید: مطیع و فرمان ‌بردار هستم و همواره به پروردگار استعانت می‌جویم. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ با صوت، ندا می‌دهد: الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به تو دستور می‌دهد از فرزندانت گروهی را به سوی آتش روانه داری. می‌گوید: پروردگارا! گروه آتش کدام‌اند؟ می‌فرماید: از هر هزار نفر، نهصد و نود و نه نفر. این مسأله بر صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم سنگین آمد لذا گفتند: ‌ای رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ! کدام یک از ما آن یک نفر خواهد بود؟ (منظورشان همان یک نفری است که از آتش نجات می‌یابد) فرمود: {أبشروا! فإنكم في أمتين أو قال: بين أمتين ما كانتا في شيء إلا كثرتاه يأجوج و مأجوج}: (بشارت دهید! زیرا شما در دو امت هستید یا فرمود: میان دو امت هستید که در میان هر چه باشند، آن را زیاد می‌کنند که آن‌ها يأجوج و مأجوج هستند.

بنابر این دلیل واضح، آن‌ها دو قبیله از فرزندان آدم هستند و اکنون وجود دارند که ظاهر آیه نیز بر این مطلب دلالت دارد که آنان در شرق آسیا هستند زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {حَتَّى إِذَا بَلَغَ مَطلِعَ ٱلشَّمسِ وَجَدَهَا تَطلُعُ عَلَى قَوم لَّم نَجعَل لَّهُم مِّن دُونِهَا سِترا كذَ ⁠لِكَ وَقَد أَحَطنَا بِمَا لَدَیهِ خُبرا ثمَّ أَتبَعَ سَبَبًا حتَّى إِذَا بَلَغَ بَینَ ٱلسَّدَّینِ وَجَدَ مِن دُونِهِمَا قَوماً لَّا یَكَادُونَ یَفقَهُونَ قَولا قالُوا یَـذَا ٱلقَرنَینِ إِنَّ یَأجُوجَ وَمَأجُوجَ مُفسِدُونَ فِی ٱلأَرضِ فَهَل نَجعَلُ لَكَ خَرجًا عَلَى أَن تَجعَلَ بَینَنَا وَبَینَهُم سَدّا} [كهف ۹۰ ۹۴]: «تا آن که به جایگاه برآمدن آفتاب رسید، (در آنجا) دید که آفتاب بر مردمانی طلوع می‌کند که در برابر (تابش) آفتاب برایشان پوششی قرار نداده بودیم این چنین بود (کار ذی القرنین) و به راستی ما از آنچه در اختیار داشت (و انجام می‌داد) کاملاً آگاه بودیم سپس از وسایل و اسباب استفاده کرد (و به سفر ادامه داد) تا به میان دو کوه رسید، در کنار آن دو (کوه) مردمی را یافت که هیچ سخنی را نمی‌فهمیدند گفتند: ‌ای ذوالقرنین! یأجوج و مأجوج در این سرزمین فساد می‌کنند، پس آیا هزینه‌ای برایت قرار دهیم، که میان ما و آن‌ها سدی بسازی؟ » ظاهر سیاق آیات این‌گونه است که آنان در شرق هستند؛ اما این ‌دو امت در آخر الزمان نقش بزرگی در خروج از مردم دارند. زیرا در حدیث نواس بن سمعان (امام مسلم آن را در کتاب صحیحش روایت نمود) آمده است: {أَوْحَى اللَّهُ إلى عِيسَى: إنِّي قدْ أَخْرَجْتُ عِبَادًا لِي، لا يَدَانِ لأَحَدٍ بقِتَالِهِمْ، فَحَرِّزْ عِبَادِي إلى الطُّورِ}: «الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به عیسی وحی می‌نماید که بندگانی از بندگانم را خارج نموده‌ام که کسی را یارای جنگ و پیکار با آنان نیست که همان يأجوج ومأجوج هستند پس بندگانم را به کوه طور پناه بده تا در آن جا پناه بگیرند» لذا خروج بزرگ و وسیع آنان که فسادشان را آشکار می‌کند در آخر الزمان خواهد بود که همان وقت نزول عیسی بن مریم عَلَيْهِ‌السَّلَام است.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: يقول الله -عز وجل- في سورة الكهف: ﴿ قَالُوا يَنذَا الْقَرْنَيْنِ إِنَّ يَأْجُوجَ وَمَأْجُوجَ مُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ ﴾ [الكهف: ٩٤] فمن هم يأجوج ومأجوج؟ وأين يوجدون؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: يأجوج ومأجوج ذكرهم الله -سبحانه وتعالى- في القرآن الكريم في قوله: ﴿ حَتَّى إِذَا فُتِحَتْ يَأْجُوجُ وَمَأْجُوجُ وَهُم من كُلِّ حَدَبٍ يَنسِلُونَ وَاقْتَرَبَ الْوَعْدُ الْحَقُّ ﴾ [الأنبياء: ٩٦-٩٧] وفي قوله تعالى: ﴿ قَالُوايَذَا الْقَرْنَيْنِ إِنَّ يَأْجُوجَ وَمَأْجُوجَ مُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ فَهَلْ تَجْعَلُ لَكَ خَرْعًا عَلَى أَن تَجْعَلَ بينَنَا وَبَيْنَهُمْ سَدًّا ﴾ [الكهف: ٩٤]، وهاتان قبيلتان من بني آدم، كما ثبت به الحديث الصحيح عن النبي صلى الله عليه وسلم: إن الله يقول يوم القيامة: يا آدم! فيقول لبيك وسعديك! فينادي بصوت: إن الله يأمرك أن تخرج من ذريتك بعثا إلى النار. فقال: يا ربي وما بعث النار ؟ قال: من كل ألف تسعمائة وتسعة وتسعون. فشق ذلك على الصحابة وقالوا: يا رسول الله ! أينا ذلك الواحد؟ يعنون الذي ينجو من النار. فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم: «أبشروا ! فإنكم في أمتين – أو قال: بين أمتين- ما كانتا في شيء إلا كثرتاه: يأجوج ومأجوج»، وهذا دليل واضح على أنها قبيلتان من بني آدم وهو كذلك، وهم موجودون الآن، وظاهر الآية الكريمة أنهم في شرق آسيا، لأن الله قال: ﴿ حَتَّى إِذَا بَلَغَ مَطْلِعَ الشَّمْسِ وَجَدَهَا تَطْلُعُ عَلَى قَوْمٍ لَّمْ نَجْعَل لَّهُم مِّن دُونِهَا سِتَرًا كَذَلِكَ وَقَدْ أَحَطْنَا بِمَا لَدَيْهِ خَيْرًا ثُمَّ أَنْبَعَ سَبَبًا حَتَّى إِذَا بَلَغَ بَيْنَ السَّدَّيْنِ وَجَدَ مِن دُونِهِمَا قَوْمًا لَّا يَكَادُونَ يَفْقَهُونَ قَوْلاً قَالُوا يَنذَا الْقَرْنَيْنِ إِنَّ يَأْجُوجَ وَمَأْجُوجَ مُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ فَهَلْ تَجْعَلُ لَكَ خَرْحًا عَلَى أَن تَجْعَلَ بيننا وبينَهُمْ سَدًّا ﴾ [الكهف: ٩٠-٩٤]، فظاهر سياق الآيات الكريمات أنهم كانوا في الشرق، ولكن هاتان الأمتان سيكون آخر الزمان لهم دور كبير في الخروج عن الناس، لما جاء في حديث النواس بن سمعان الذي رواه مسلم في صحيحه: «إن الله تعالى يوحي إلى عيسى أني قد أخرجت عبادا لي لا يدان لأحد بقتالهم، يأجوج ومأجوج، فحرز عبادي إلى الطور» فخروجهم الكبير المنتشر الذي يظهر به فسادهم أكثر مما هم عليه الآن سيكون في آخر الزمان، وذلك في وقت نزول عيسى بن مريم عليه الصلاة والسلام.

مطالب مرتبط:

(۲۴۲) شبهه‌ای درباره‌ی زندگی زنان مسلمان در قیامت

اگر زنی شوهر نداشت یا شوهر داشت اما شوهرش همراه اهل بهشت وارد بهشت نشد اگر قصد ازدواج در بهشت را داشته باشد، بر اساس عموم این آیات، ناگزیر این تمنایش برآورده می‌‌شود اما اکنون نص خاصی در مورد این مسئله به یاد ندارم، و الله اعلم.

ادامه مطلب …

(۲۴۳) بررسی صحت حدیثی درباره قیامت

انسان باید نماز بخواند و کسی که نماز نخواند، کافر است و شفاعت به او سودی نمی‌‌رساند و از جهنم خارج نمی‌شود....

ادامه مطلب …

(۲۴۴) عذاب شیاطین در قیامت چگونه است؟

آتشی که شیاطین با آن عذاب می‌‌شوند همان آتشی است که انسان‌‌های کافر با آن عذاب می‌گردند و فرقی ندارد. ...

ادامه مطلب …

(۲۵۰) حکم ایمان به قضا و قدر

ایمان به قضا و قدر یکی از ارکان شش‌‌گانه‌ی ایمان است همان طور که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به جبرئیل عَلَيْهِ‌السَّلَام پاسخ دادند...

ادامه مطلب …

(۲۷۳) درمان شرعی برای برای کسی که مبتلا به چشم زخم شده است

درمان چشم زخم این است که از فردی که چشم زده خواسته شود غسل کند و آب غسل که از بدنش می‌ریزد به بیمار داده می‌شود تا از آن بنوشد و روی خود بریزد که این از جمله راه‌های درمان است....

ادامه مطلب …

(۱۹۰) وقتی انسان از دنیا برود، رهسپار بهشت می‌شود یا جهنم؟

جسم مرده تا روز قیامت در مکانی که دفن شده باقی می‌ماند؛ اما روح وی در بهشت یا جهنم خواهد بود...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه