(۱۳۱) سوال: شیخ بزرگوار! دوست داریم درباره‌ی خلقت ملائکه برایمان توضیح دهید. همچنین این که آن‌ها به ‌صورت حیوان ظاهر می‌شوند چه اندازه صحت دارد؟

جواب:

ملائکه مخلوقات غیبی هستند که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آن‌ها را از نور خلق نموده است. آن‌ها را به اوامر و عباداتی که می‌خواست، مکلّف فرمود و از میان آن‌ها رسولانی را برگزید. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: «اللَّهُ يَصْطَفِي مِنَ الْمَلَائِكَةِ رُسُلًا وَمِنَ النَّاسِ» [حج: ۷۵] : «الله از فرشتگان و از مردم، رسولانی را برمی‌گزیند». از میان آن‌ها رسولانی هستند که مکلف به رساندن وحی می‌باشند؛ مانند: جبرئیل عَلَيْهِ‌السَّلَام، برخی دیگر نیز رسولانی هستند که مسئول قبض ارواح فرزندان آدم هستند همان طور که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: «حَتَّى إِذَا جَاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنَا وَهُمْ لَا يُفَرِّطُونَ» [انعام:۶۱] : «تا زمانی‌ که یکی از شما را مرگ فرا رسد؛ فرستادگان ما جانش را می‌گیرند و آن‌ها کوتاهی نمی‌کنند» نیز برخی کاتبان هستند که اعمال انسان‌ها را می‌نویسند. برخی نیز حافظان هستند که انسان‌ها را به دستور الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ حفظ می‌کنند. برخی نیز سیّاحان هستند که در زمین به‌ دنبال حلقات و مجالس ذکر می‌گردند؛ و دیگر فرشتگانی که اعمال و وظایفشان در قرآن و سنت آمده است. درباره‌ی اوصاف آن‌ها از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت شده است که جبرئیل عَلَيْهِ‌السَّلَام را دیده در حالی‌ که ششصد بال داشت و اُفق را پوشانده بود و با این وجود، قدرت آن را دارد که با اجازه‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ  به شکل انسان در آید همان‌گونه که به شکل مردی با لباس بسیار سفید و موهای بسیار سیاه آمد و اثر سفر بر او دیده نمی‌شد و هیچ یک از صحابه او را نمی‌شناختند؛ نزد پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمد، رو به ‌روی پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نشست و دو زانویش را به دو زانوی او چسباند و دو دستش را بر دو ران او گذاشت؛ از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم درباره‌ی اسلام، ایمان، احسان، قیامت و نشانه‌های آن سؤال نمود. همچنین به شکل دِحیه‌ی کلبی نزد او آمده است .پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به ما خبر داده است که در داستان سه نفر از بنی اسرائیل که یکی از آن‌ها بیماری برص داشت، یکی کچل و دیگری نابینا بود، فرشته نزد هر یک از آن‌ها آمد و از محبوب‌ترین چیز نزد آن‌ها پرسید؛ سپس وقتی الله با از بین بردن عیوب و بخشیدن اموال بر آنان منت نهاد سپس فرشته به شکل هر کدام از آنان قبل از این که عیبش از بین برود و ثروتمند شود نزد آن‌ها آمد که این داستان، مشهور است.^۱

همچنین ملائکه عَلَيْهِمُ‌السَّلَام قدرت زیاد و سرعت بالایی در پرواز و رسیدن به اهداف دارند؛ مگر ندیدی که سلیمان عَلَيْهِ‌السَّلَام گفت: «يَا أَيُّهَا الْمَلَأُ أَيُّكُمْ يَأْتِينِي بِعَرْشِهَا قَبْلَ أَن يَأْتُونِي مُسْلِمِينَ» [نمل: ۳۸] : «ای بزرگان! کدام ‌یک از شما تخت او (بلقیس) را برای من می‌آورد، پیش از آن که تسلیم شده نزد من آیند؟» تختی که بلقیس بر آن می‌نشیند، بسیار بزرگ است. «قَالَ عِفْرِيتٌ مِّنَ الْجِنِّ أَنَا آتِيكَ بِهِ قَبْلَ أَن تَقُومَ مِن مَّقَامِكَ وَإِنِّي عَلَيْهِ لَقَوِيٌّ أَمِينٌ قَالَ الَّذِي عِندَهُ عِلْمٌ مِّنَ الْكِتَابِ أَنَا آتِيكَ بِهِ قَبْلَ أَن يَرْتَدَّ إِلَيْكَ طَرْفُكَ» [نمل: ۳۹-۴۰] : «عفریتی از جن گفت: من آن را نزد تو می‌آورم پیش از آن که از جایت برخیزی، همانا من بر آن توانا و امین هستم. کسی که دانشی از کتاب داشت، گفت: من پیش از آن ‌که چشم بر هم زنی، آن را نزد تو می‌آورم» علما می‌گویند: این مرد، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را فرا خواند سپس ملائکه عرش را برداشتند و نزد سلیمان عَلَيْهِ‌السَّلَام  آوردند.

همچنین مگر انسان را ندیده‌ای که می‌میرد و ملائکه روحش را قبض می‌کنند سپس او را به ‌سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ  بالا می‌برند؛ اگر مؤمن باشد، تا بالای آسمان‌ها بالا می‌رود و وقتی در قبر دفن شود، بدان باز می‌گردد؛ همه‌ی این‌ها دلالت بر قدرت و سرعت زیاد ملائکه دارد. کسی که می‌خواهد از اوصاف و احوالشان با خبر شود، به کتاب‌هایی که در این زمینه تألیف شده مراجعه نماید که از آن جمله کتاب (البدایة والنهایة ابن کثیر رَحِمَهُ‌الله) است.

***

1. [تخریج بخاری: کتاب احادیث الانبیاء، حدیث ابرص، وأعمی، واقرع در بنی اسرائیل، شماره ۳۴۶۴؛ مسلم: کتاب الزهد والرقائق، باب، شماره ۲۹۶۴.] ↩︎