(۱۰۹) سوال: بگویید مذهب اهل سنت و جماعت در تعامل با اسماء و صفاتی که در قرآن و سنت ذکر شده چگونه است.

جواب:

مذهب اهل سنت و جماعت درباره‌ی اسماء و صفاتی که در قرآن و سنت ذکر شده همان سخن معروف است: «أمروها كما جاءت بلا كيف» : (این نصوص را بدون بیان کیفیت و همان طور که وارد شده اثبات کنید) ایمان به آن و تصدیقش واجب است، باید بدون تحریف و تعطیل و بیان کیفیت و تشبیه، به معنای آن اعتقاد داشته باشیم. جایز نیست نصوص از معنای اصلی خود تحریف شود، نگوییم: منظور از دو دست، قدرت یا نعمت است. جایز نیست که بگوییم: منظور از وجه، ثواب یا مانند آن است. جایز نیست که استوای الله بر عرش، تحریف شود و معنایش را استیلاء و چیرگی الله بر آن بدانیم؛ نگوییم: ﴿الرحمن علی العرش استوی﴾ [طه: ۵] یعنی: استولی (چیره شد). همچنین جایز نیست که نزول الله به آسمان دنیا را به نزول امر یا رحمتش یا نزول یکی از فرشتگانش تحریف کنیم؛ الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ فرمود: ﴿هَلْ يَنظُرُونَ إِلَّا أَن تَأْتِيَهُمُ الْمَلَائِكَةُ أَوْ يَأْتِيَ رَبُّكَ﴾ [أنعام: ۱۵۸] : (آيا انتظاری جز آن دارند که فرشتگانِ مرگ نزدشان بيايند؟ يا پروردگارت بيايد؟) جایز نیست چنین برداشت شود که منظور، آمدن چیزی از آیات او است.

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ فرمود: ﴿تَجْرِي بِأَعْيُنِنَا﴾ [قمر: ۱۴] : (تحت نظر و دیدگان ما حرکت می‌کرد) جایز نیست تحریف شود که منظور، علم ما یا مانند آن است.

شایان ذکر است که مذهب اهل سنت و جماعت، عمل به ظاهر این نصوص است؛ آن ‌طور که سزاوار و لایق الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باشد. تمثیل هم در این مذهب جایز نیست؛ یعنی: این صفات به صفات مخلوقات تشبیه نمی‌شود. بنابراین نمی‌گوییم: وجه و چهره‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ هم‌چون صورت‌های ما است، دستش مانند دست‌های ما است، چشمش مانند چشم‌های ما است، نزولش مانند نزول ما است، استوای او مانند استوای ما است؛ همه‌ی این‌ها حرام است. بنابراین طریقت و روش اهل سنت و جماعت، همان چیزی است که قرآن، سنت و عقل، بر درستی آن دلالت کند و این با اثبات آن مطابق ظاهر و بدون تمثیل و تحریف محقق می‌شود.

***