چهارشنبه 19 ذیقعده 1447
۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
6 می 2026

۵۱۶ – حکم این سخن که عده‌ای می‌گویند: «الله می‌داند که چنین و چنان است» چیست؟

۵۱۶ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم این سخن که عده‌ای از مردم می‌گویند: «الله می‌داند که چنین و چنان است»، چیست؟

جواب دادند: گفتن این سخن، بسیار خطرناک است. تا جایی که حتی در کتاب‌های احناف دیده‌ام که اگر کسی در مورد چیزی بگوید: الله می‌داند، و قضیه بر خلاف آن باشد، کافر گشته و از اسلام خارج می‌شود. وقتی بگویی: «الله می‌داند که من چنین نکرده‌ام»، در حالی که چنین کرده‌ای؛ معنایش این است که الله از این قضیه اطلاع ندارد. «الله می‌داند که فلانی را ندیده‌ام»، در حالی که او را دیده‌ای، و در این صورت، انگار الله از این مساله خبر ندارد. معلوم است کسی که علم را از الله نفی کند، کافر می‌شود. به همین خاطر امام شافعی رَحِمَهُ‌الله در مورد قَدَریه می‌گوید: «با آنها در مورد صفت علم الله مجادله کنید. اگر آن را انکار کردند، کافر می‌شوند، و اگر به آن اقرار نمودند، با آن مورد مخاصمه قرار می‌گیرند». خلاصه اینکه وقتی کسی بگوید: «الله می‌داند»، و قضیه بر خلاف چیزی که می‌گوید، باشد، بسیار خطرناک بوده و بدون شک، حرام است.

اما اگر درست بگوید و قضیه همان طور باشد که می‌گوید، در این صورت اشکالی ندارد. زیرا در گفته‌اش صادق است، و چون الله به همه چیز آگاهی دارد. چنان که در سوره‌‌ی یس آمده که پیامبران فرمودند: {قَالُوا رَبُّنَا يَعْلَمُ إِنَّا إِلَيْكُمْ لَمُرْسَلُونَ}[۱]، یعنی: {(پیامبران) گفتند: پروردگارمان می‌داند که ما به‌سوی شما فرستاده شده‌ایم}.


[۱] – سوره یس، آیه «۱۶».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(516) وسئل غفر الله له: عن قول بعض الناس:”يعلم الله كذا وكذا”؟

فأجاب بقوله: قول : “يعلم الله” هذه مسألة خطيرة، حتى رأيت في كتب الحنفية أن من قال عن شيء : يعلم الله والأمر بخلافه صار كافراً خارجاً عن الملة، فإذا قلت: “يعلم الله أني ما فعلت هذا” وأنت فاعله فمقتضى ذلك أن الله يجهل الأمر، “يعلم الله أني ما زرت فلاناً” وأنت زائره صار الله لا يعلم بما يقع، ومعلوم أن من نفى عن الله العلم فقد كفر، ولهذا قال الشافعي – رَحِمَهُ‌الله – في القدرية قال: “جادلوهم بالعلم فإن أنكروه كفروا، وإن أقروا به خصموا” أ.هـ. والحاصل أن قول القائل : “يعلم الله” إذا قالها والأمر على خلاف ما قال فإن ذلك خطير جداً وهو حرام بلا شك.

أما إذا كان مصيباً، والأمر على وفق ما قال فلا بأس بذلك، لأنه صادق في قوله ولأن الله بكل شيء عليم كما قالت الرسل في سورة يس : (قالوا ربنا يعلم إنا إليكم لمرسلون) (سورة يس، الآية “16”).

مطالب مرتبط:

۴۷۶ – حکم گفتن: «فلانی شهید است»

۴۷۶ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم این سخن چیست: «فلانی شهید است»؟ جواب دادند: گواهی دادن بر شهادت شخص، دو صورت دارد: اول: مقید به وصف باشد. مثلا گفته شود: هر کسی که در راه الله کشته شود، شهید است، و هر کسی که در دفاع از مالش کشته شود، شهید است، و […]

ادامه مطلب …

۵۰۰ – وقتی انسان جنازه‌ای را می‌بیند، اگر بگوید: «متوفی کیست»، چه حکمی دارد؟

۵۰۰ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: وقتی انسان جنازه‌ای را می‌بیند، اگر بگوید: «متوفی کیست»، چه حکمی دارد؟ جواب دادند: بهتر این است که بگوید: متوفّا کیست. اما اگر گفت: متوفی کیست؟ در لغت عربی دارای معناست. زیرا این شخص زندگی‌اش را کرده و به پایان رسانده است. تعداد بازدید: ۳۴

ادامه مطلب …

۵۱۵ – خواندن الله جَلَّ‌جَلَالُهُ با منادای «یا هادی» و «یا دلیل»

۵۱۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: نظرتان در مورد سخن برخی مردم که می‌گویند: «یا هادی»، «یا دلیل»، چیست؟ جواب دادند: «یا هادی»، و «یا دلیل»، از اسم‌های الله نیست. اگر قصد انسان از آن، صفت باشد، اشکالی ندارد. چنان که می‌گوید: «ای حرکت دهنده‌ی ابرها»، یا «ای نازل کننده‌ی کتاب»، و صفاتی شبیه […]

ادامه مطلب …

۵۰۸ – برخی مردم وقتی از کار منکری نهی می‌شوند، می‌گویند: «مردم چنین می‌کنند». حکم چنین سخنی چیست؟

۵۰۸ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: بعضی مردم وقتی از کاری که مخالف شریعت یا آداب اسلامی است، نهی می‌شوند، می‌گویند: «مردم چنین می‌کنند». حکم چنین سخنی چیست؟ جواب دادند: این سخن، حجت نیست. زیرا الله تعالی می‌فرماید: {وَإِنْ تُطِعْ أَكْثَرَ مَنْ فِي الْأَرْضِ يُضِلُّوكَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ}[۱]، یعنی: {و اگر از بیشتر مردمِ […]

ادامه مطلب …

۵۱۴ – آیا درست است وقتی کسی وفات یافت می‌گویند: ﴿يَاأَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ ۞ ارْجِعِي إِلَى رَبِّكِ رَاضِيَةً مَرْضِيَّةً﴾؟

۵۱۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم این سخن که بعضی مردم وقتی کسی مُرد می‌گویند: {يَاأَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ. ارْجِعِي إِلَى رَبِّكِ رَاضِيَةً مَرْضِيَّةً}[۱]، یعنی: {ای جانِ آرام‌گرفته! در حالی به سوی پروردگارت بازگرد که از او راضی هستی و او نیز از تو خشنود است}، چیست؟ جواب دادند: جایز نیست در مورد شخصی […]

ادامه مطلب …

۴۶۶ – حکم این سخن چیست: «انسان از دو عنصر تشکیل شده: عنصری از خاک، که همان جسد است، و عنصر دیگر، از الله است که همان روح است»؟

۴۶۶ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم این سخن چیست: انسان از دو عنصر تشکیل شده: عنصری از خاک، که همان جسد است، و عنصر دیگر، از الله است که همان روح است؟ جواب دادند: این سخن احتمال دو معنا را دارد: اول: روح، جزئی از الله است. دوم: خلقت روح از طرف الله […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه