چهارشنبه 19 ذیقعده 1447
۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
6 می 2026

۴۲۸ – جمع بین قول صحابه: «الله و رسولش آگاه‌ترند»، و انكار پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر مردی که گفت: «آنچه الله و تو بخواهید».

۴۲۸ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: چگونه بین قول صحابه که می‌گفتند: «الله و رسولش آگاه‌ترند»، که با واو عطف آمده و پیامبر نیز اعتراضی به آنها نمی‌کردند، با انکار ایشان صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر مردی که گفت: «آنچه الله و تو بخواهید» جمع بندی کنیم؟

جواب دادند: گفتنِ «الله و رسولش آگاه‌ترند»، جایز است. زیرا علم پیامبر جزئی از علم الله است. الله تعالی است که به او چیزهایی آموخته که بشر نمی‌داند. به همین خاطر با واو عطف می‌آید.

همچنین در مسائل شرعی، گفته می‌شود: «الله و رسولش آگاه‌ترند»، زیرا ایشان صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آگاه‌ترین خلق به شریعت الله است، و علم ایشان نسبت به شریعت، جزئی از علم الله است که به او آموخته، چنان که الله تعالی می‌فرماید: {وَأَنْزَلَ اللَّهُ عَلَيْكَ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَعَلَّمَكَ مَا لَمْ تَكُنْ تَعْلَمُ}[۱]، یعنی: {و الله، کتاب و حکمت (= سنت) را بر تو فرو فرستاد وآنچه را نمی‌دانستی، به تو آموخت}. این سخن، مانند سخن آن مرد نیست که گفت: «آنچه الله و تو بخواهید». زیرا این از باب قدرت و مشیئت است، و امکان ندارد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در این مساله با الله مشارکت داشته باشد.

بنا بر این در امور شرعی گفته می‌شود: «الله و رسولش آگاه‌ترند»، و در امور کونی چنین سخنی گفته نمی‌شود.

از اینجا، اشتباه و جهل کسی را متوجه می‌شویم که روی بعضی کارهایشان می‌نویسند: {وَقُلِ اعْمَلُوا فَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ}[۲]، یعنی: {و بگو: عمل کنید که الله و رسولش عمل شما را خواهند دید}. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بعد از مرگش، عمل کسی را نخواهد دید.


[۱] – سوره نساء، آیه «۱۱۳».

[۲] – سوره توبه، آیه «۱۰۵».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(428) سئل فضيلة الشيخ: كيف نجمع بين قول الصحابة : ” الله ورسوله أعلم” بالعطف بالواو وإقرارهم على ذلك وإنكاره، ﷺ، على من قال: “ما شاء الله وشئت”؟

فأجاب بقوله: قوله: “الله ورسوله أعلم” جائز. وذلك لأن علم الرسول من علم الله، فالله تعالى هو الذي يعلمه مالا يدركه البشر ولهذا أتى بالواو.

وكذلك في المسائل الشرعية يقال: “الله ورسوله أعلم ” ، لأنه، ﷺ، أعلم الخلق بشريعة الله، وعلمه بها من علم الله الذي علمه كما قال الله تعالى : (وأنزل الله عليك الكتاب والحكمة وعلمك ما لم تكن تعلم) (سورة النساء، الآية “113”). وليس هذا كقوله: “ماشاء الله وشئت” لأن هذا في باب القدرة والمشيئة، ولا يمكن أن يجعل الرسول، ﷺ، مشاركاً لله فيها.

ففي الأمور الشرعية يقال : “الله ورسوله أعلم” وفي الأمور الكونية لا يقال ذلك.

ومن هنا نعرف خطأ وجهل من يكتب الآن على بعض الأعمال (وقل اعملوا فسيرى الله عملكم ورسوله) (سورة التوبة، الآية “105”). لأن رسول الله، ﷺ، لا يرى العمل بعد موته.

مطالب مرتبط:

۴۶۲ – حکم گفتن جملاتی نذیر «در حج این قدر ضرر کردم»

۴۶۲ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم این سخن که برخی مردم می‌گویند، چیست: «در حج این قدر ضرر کردم، و در عمره، این قدر ضرر کردم، و در جهاد، این قدر ضرر کردم و و و»؟ جواب دادند: این عبارات درست نیستند. زیرا هر آنچه در طاعت الله صرف شده باشد، ضرر نیست. […]

ادامه مطلب …

۴۶۳ – آیا جایز است به کسی گفته شود: «تو خلیفه‌ی الله بر روی زمینی»؟

۴۶۳ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم این سخن که شخصی به کسی بگوید: «ای فلانی، تو خلیفه‌ی الله بر روی زمینی»، چیست؟ جواب دادند: اگر راست باشد، اشکالی ندارد. یعنی این شخص، خلیفه باشد. یعنی دارای سلطنت کامل بر کشور باشد، و بالاترین مرجع قدرت بر اهل یک کشور باشد. در این صورت، […]

ادامه مطلب …

۴۹۱ – حکم لعنت کردن شیطان چیست؟

۴۹۱ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم لعنت کردن شیطان چیست؟ جواب دادند: به انسان دستور داده نشده که شیطان را لعنت کند. بلکه دستور دارد که از او پناه برد؛ چنان که الله تعالی می‌فرماید: {وَإِمَّا يَنْزَغَنَّكَ مِنَ الشَّيْطَانِ نَزْغٌ فَاسْتَعِذْ بِاللَّهِ إِنَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ}[۱]، یعنی: {و اگر وسوسه‌ای از سوی شیطان به […]

ادامه مطلب …

۴۹۳ – حکم گفتن «الله برای تو» چیست؟

۴۹۳ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم گفتن «الله برای تو»، چیست؟ جواب دادند: ظاهرا لفظ «الله برای تو»، از جنس این سخن است: «خوبی‌های او از الله است». اگر از جنس این باشد، گفتنش جایز است و نزد اهل علم و غیره استعمال می‌شود. همچنین در مورد این سخن و سخنانی امثال آن، […]

ادامه مطلب …

۴۳۲ – حکم «امام» خواندن یک شخص چیست؟

۴۳۲ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم گفتن «امام» به یک شخص، چیست؟ جواب دادند: گفتن امام خیلی بهتر از گفتن شیخ الاسلام است. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم امام مسجد را امام نامید، حتی اگر یک نفر جماعت بیشتر نداشته باشد. اما شایسته است در مورد اطلاق کلمه‌ی امام، سهل انگاری نکرد، و باید […]

ادامه مطلب …

۴۸۳ – حکم این عبارت چیست: «فال الله، بله، اما فال تو، خیر»؟

۴۸۳ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم این عبارت چیست: «فال الله، بله، اما فال تو، خیر»؟ جواب دادند: این تعبیر، صحیح است. زیرا منظور از فالی که از الله است، این است که من تفاؤل به خیر می‌کنم، بدون اینکه به گفته‌ی تو توجهی داشته باشم. این معنای عبارت است، و چنین معنایی […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه