یکشنبه 3 شوال 1447
۲ فروردین ۱۴۰۵
22 مارس 2026

۳۲۰ – آیا نگاه کردن مرد به تصویر، حتی اگر تصویر زن بیگانه باشد، جایز است؟

۳۲۰ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: در فتوای قبلی، فتوای شماره‌ی (۳۱۹) در مورد مسائلی که متعلق به مشاهده‌ی تصاویر است، آمد: «اما اگر از تصاویری است که نگاه کردن به آن حلال نیست؛ مانند نگاه کردن مرد به زن نامحرم، در این حالت، محل شک و تردید. احتیاط این است که از ترس فتنه به آن نگاه نکند». این پاسخ چنین به مخاطب القا می‌کند که شما اشکالی در نگاه کردن مرد به تصویر، حتی اگر تصویر زن بیگانه باشد، نمی‌بینید. امیدواریم در این مورد توضیح بدهید؟

جواب دادند: نکته‌ای که سائل به آن اشاره کرد، یعنی کلام ما چنین به مخاطب القا می‌کند که ما اشکالی در نگاه کردن مرد به تصویر، حتی اگر تصویر زن بیگانه باشد، نمی‌بینیم؛ می‌گوییم: در این مورد، تفصیل وجود دارد:

اگر زن معینی بود و به او نگاه لذت جویانه و شهوت‌آمیز داشت، حرام است. زیرا در چنین موقعی، نفس مرد به آن زن عشق می‌ورزد و به دنبال او رفته و چه بسا شر و فتنه‌ای به وجود آید. اگر به او نگاه لذت جویانه و شهوت آمیز نداشت، بلکه یک نگاه گذار بود که هیچ تاثیری بر او نداشت، و باعث تامل او هم نشد، تحریم این نوع نگاه، محل نظر است. زیرا الحاق نگاه کردن به تصویر با نظر حقیقی، به خاطر تفاوت بسیاری که در تاثیر دارند، صحیح نیست. اما بهتر است از آن دوری شود. زیرا چه بسا به تامل در آن و سپس لذت جویی و شهوت می‌انجامد. به همین خاطر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «وقتی زنی با شوهرش خوابیده است، زنی دیگر را برای شوهرش چنان به تصویر نکشد که شوهرش دارد او را می‌بیند». روایت بخاری. ابو داود و احمد نیز آن را با لفظ: «تا او را برای شوهرش توصیف کند»، روایت کرده‌اند، و لامی که در حدیث آمده، برای تعلیل[۱] است.


[۱] – در حدیث آمده: «لِتنعتها لِزوجها». لامی که در لتنعتها آمده، برای تعلیل است. (مترجم)

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(320) سئل فضيلة الشيخ : جاء في الفتوى السابقة رقم “319” فيما يتعلق بمشاهدة الصور ما نصه : “وإن كان ممن لا يحل له النظر إليه كنظر الرجل إلى المرأة الأجنبية فهذا موضع شك وتردد والاحتياط أن لا ينظر خوفاً من الفتنة” فهذا يفهم منه أن فضيلتكم لا يرى بأساً في نظر الرجل إلى الصورة ولو كانت صورة امرأة أجنبية فنرجو التوضيح؟

فأجاب فضيلته بقوله: النقطة التي أشار إليها السائل وهي أنه يفهم من كلامنا أننا لا نرى بأساً في نظر الرجل إلى الصورة ولو كانت صورة امرأة أجنبية فنقول هذه النقطة فيها تفصيل:

فإن كانت امرأة معينة ونظر إليها نظر تلذذ وشهوة فهذا حرام ، لأن نفسه حينئذ تتعلق بها وتتبعها وربما يحصل بذلك شر وفتنة ، فإن لم ينظر إليها نظر تلذذ وشهوة وإنما هي نظرة عابرة لم تحرك له ساكناً ، ولم توجب له تأملاً فتحريم هذا النظر ، فيه نظر فإن إلحاق نظر الصورة بنظر الحقيقة غير صحيح ، لما بينهما من الفرق العظيم في التأثير ، لكن الأولى البعد عنه لأنه قد يفضي إلى نظر التأمل ثم التلذذ والشهوة ، ولهذا قال النبي، ﷺ : “لا تباشر المرأة المرأة فتنعتها لزوجها كأنه ينظر إليها” رواه البخاري ، ورواه أحمد وأبو داود بلفظ : “لتنعتها لزوجها” . واللام للتعليل . وأما إن كانت الصورة لامرأة غير معينة فلا بأس بالنظر إليها إذا لم يخش من ذلك محظور شرعي.

مطالب مرتبط:

۳۳۳ – حکم تصاویر کارتونی در تلویزیون و حضور برخی از علما در تلویزیون و حکم همراه داشتن اسکناس‌های تصویردار

۳۳۳ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم تصاویر کارتونی که در تلویزیون نشان داده می‌شود، چیست؟ نظرتان در مورد حضور برخی مشایخ در تلویزیون چیست؟ نیز، حکم همراه داشتن اسکناس‌هایی که در آنها تصویر وجود دارد، چیست؟ جواب دادند: در مورد تصاویر کارتونی که گفتید در تلویزیون پخش می‌شود؛ اگر به شکل آدمی هستند، […]

ادامه مطلب …

۳۱۹ – رسم کردن عکس برای امتحان چه حکمی دارد؟

۳۱۹ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم تصویر چیست؟ کسی که در امتحان از او خواسته می‌شود عکس بکشد، چه کار کند؟ حکم مشاهده‌ی تصاویری که در مجلات و تلویزیون هستند، چیست؟ جواب دادند: سوالتان در مورد تصویر؛ تصویر دو نوع است: اول: تصویر موجودات جاندار نباشد. مثل کوه‌ها و رودخانه‌ها و خورشید و […]

ادامه مطلب …

۳۴۳ – حکم وجود تصویر در چیزهایی که از نیازهای ضروری مردم هستند، چیست؟

۳۴۳ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم وجود تصویر در چیزهایی که جزء نیازهای ضروری مردم هستند، چیست؟ جواب دادند: آنچه مردم امروزه به آن مبتلا شده‌اند که در بسیاری از نیازهای ضروریشان، تصویر وجود دارد، بر این هستم که اگر بشود آن را حذف کرد، بهتر است، و اگر نه، به اندازه‌ای حرج […]

ادامه مطلب …

۳۲۵ – اجبار دانش آموزان به رسم کردن تصویر

۳۲۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: در فتوای قبل گفتید: «و اگر دانش آموز حتما باید چیزی نقاشی کند، حیوانی را نقاشی کند که سر نداشته باشد». اما اگر دانش آموز، سر را نقاش نکند، ممکن است مردود شود. چکار کند؟ جواب دادند: اگر چنین است، پس دانش آموز ناچار به این کار است، […]

ادامه مطلب …

۳۳۲ – آیا بازی‌های آموزشی کودکان که نقاشی دارند جایز است؟

۳۳۲ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: بسیاری از بازی‌ها حاوی عکس‌های جاندارانی هستند که با دست کشیده شده‌اند و غالبا هدف از آن، آموزش است. مثل همین تصاویری که در کتاب ناطق وجود دارند. آیا این جایز است؟ جواب دادند: اگر برای آرام کردن بچه‌ها باشد، کسانی که بازی‌های این چنینی را برای کودکان […]

ادامه مطلب …

۳۱۷ – حکم نقاشی کردن موجودات چیست؟

۳۱۷ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم رسم ذوات ارواح چیست؟ و آیا حکم در عموم حدیث قدسی داخل می‌شود که الله می‌فرماید: «و چه کسی ظالم‌تر از آن کس که قصد می‌کند مخلوقی همانند آنچه من خلق کرده‌ام، بسازد؟ پس – اگر می‌توانند – ذره‌ای خلق کنند، پس – اگر می‌توانند – دانه‌ای […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه