شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

۲۲۳ – آیا طالب علمی که عقیده را غیر از منهج سلف صالح خوانده‌ است در اشتباهش معذور است؟

۲۲۳ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا طلاب علمی که عقیده را بر منهجی غیر از منهج سلف صالح رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم خوانده‌اند، و حجت می‌آورند که فلان عالم یا فلان امام، چنین عقیده‌ای داشته، معذور دانسته می‌شوند؟

جواب دادند: چنین شخصی معذور دانسته نمی‌شود، چه اینکه حق به او رسیده. زیرا اتباع از حق واجب است و باید به دنبال حق باشد تا زمانی که برایش آشکار شود.

حق – الحمدلله – نمایان و آشکار، و برای کسی که نیتش صاف و منهجش نیکوست، واضح است. زیرا الله عز و جل در کتابش می‌فرماید: {وَلَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ فَهَلْ مِنْ مُدَّكِرٍ}[۱]، یعنی: {و به‌راستی قرآن را برای پندگرفتن آسان نمودیم؛ پس آیا پندپذیری وجود دارد}. اما بعضی مردم – چنان که برادر سائلمان ذکر کردند – از کسانی پیروی می‌کنند و آنها را تعظیم می‌نمایند و حاضر نیستند از رأی آنها دست بکشند، در حالی که در ذهنشان حس می‌کنند که نظریات بزرگانشان ضعیف یا باطل است. اما تعصب و هوی و هوس، حتی اگر هدایت نیز برایشان تبیین شده باشد، آنها را وادار به موافقت با بزرگانشان می‌کند.


[۱] – سوره قمر، آیه «۲۲».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(223) وسئل فضيلته –حَفِظَهُ‌الله – : هل يعذر طلبة العلم الذين درسوا العقيدة على غير مذهب السلف الصالح –رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم –محتجين بأن العالم الفلاني أو الإمام الفلاني يعتقد هذه العقيدة؟

فأجاب بقوله : هذا لا يعذر به صاحبه حيث بلغه الحق ، لأن الواجب عليه أن يتبع الحق أينما كان ، وأن يبحث عنه حتى يتبين له.

والحق –ولله الحمد-ناصع ، بين لمن صلحت نيته ، وحسن منهاجه ، فإن الله –عَزَّوَجَلَّ – يقول في كتابه: (ولقد يسرنا القرآن للذكر فهل من مدكر) (سورة القمر ، الآية “22”) ولكن بعض الناس- كما ذكر الأخ السائل –يكون لهم متبوعون معظمون لا يتزحزحون عن آرائهم ، مع أنه قد ينقدح في أذهانهم أن آراءهم ضعيفة أو باطلة ، لكن التعصب والهوى يحملهم على موافقتهم ، وإن كانوا قد تبين لهم الهدى.

مطالب مرتبط:

۲۳۸ – آیا باقی ماندن در میان مردمی که الله عز و جل را فحش می‌دهند، جایز است؟

خیر. باقی ماندن در میان چنین مردمی جایز نیست...

ادامه مطلب …

۲۲۲ – آیا انسان در مسائلی که متعلق به توحید است، معذور به جهل شناخته می‌شود یا خیر؟

۲۲۲ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا انسان در مسائلی که متعلق به توحید است، معذور به جهل شناخته می‌شود یا خیر؟ جواب دادند: عذر به جهل در هر موردی که بنده به عنوان دین، با آن الله را عبادت می‌کند، ثابت است. زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {إِنَّا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ كَمَا أَوْحَيْنَا إِلَى نُوحٍ […]

ادامه مطلب …

۲۴۸ – حکم کسانی که مفاهیم در نزدشان تغییر کرده، و معروف نزدشان منکر، و منکر نزدشان تبدیل به معروف شده است

۲۴۸ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: نظرتان در مورد کسی که مفاهیم در نزد او تغییر کرده، و معروف نزدشان منکر، و منکر نزدشان تبدیل به معروف شده، چیست؟ جواب دادند: نظرم در مورد چنین کسانی که مفاهیم در نزدشان تغییر کرده، تا جایی که معروف را منکر، و منکر را معروف می‌بینند، و […]

ادامه مطلب …

۲۴۱ – حکم کسی که نماز و روزه و ظاهرش اسلامی است ، اما غیر از الله را صدا می‌زند

خواندنِ غیر الله، شرک اکبر است که انسان را از دایره‌ی اسلام خارج می‌کند. چه پیامبر علیه الصلاة والسلام و چه کس دیگری را بخواند، و هر کس دیگری، دارای وجاهت کمتری نسبت به رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در نزد الله است...

ادامه مطلب …

۲۲۴ – عذر به جهل در مسائل عقیده

۲۲۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله در مورد مساله‌ی عذر به جهل در مسائل عقیده سوال شد. جواب دادند: اختلاف در مساله‌ی عذر به جهل مانند دیگر اختلافات فقهی اجتهادی است. حتی چه بسا در بعضی مواقع، اختلاف برای تطبیق حکم بر شخص معین، فقط لفظی باشد. یعنی همه متفق هستند که قول یا فعل یا […]

ادامه مطلب …

۲۳۱ – حکم ذبح کردن برای غیر الله

قربانی کردنی که برخی مردم نزد قبور انجام می‌دهند – قبور کسانی که به زعم خودشان، اولیاء هستند – شرک اکبر بوده و انسان را از دین خارج می‌کند، و نصیحتمان به آنان، این است که از این کار به سوی الله توبه کنند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه