چهارشنبه 2 محرم 1448
۲۷ خرداد ۱۴۰۵
17 ژوئن 2026

۱۹۲ – آیا بین قضا و قدر، عموم و خصوص وجود دارد؟

۱۹۲ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا بین قضا و قدر، عموم و خصوص وجود دارد؟

جواب دادند: قضا، هنگامی که به صورت مطلق ذکر شود، شامل قدر نیز می‌شود، و قدر نیز وقتی به صورت مطلق ذکر شود، قضا را نیز شامل می‌شود. اما وقتی گفته شد: قضا و قدر؛ در این صورت بینشان فرق حاصل می‌شود. این موضوع در لغت عربی بسیار اتفاق می‌افتد. کلمه وقتی به تنهایی ذکر شود دارای یک معنای شامل، و وقتی با کلمه‌ی دیگری جمع شود، دارای معنای خاص است، و در مثل چینن موردی می‌گویند: «وقتی این دو جمع شوند، جدا می‌شوند، و وقتی جدا شوند، جمع می‌شوند». پس درست این است که قضا و قدر از این نوع کلمات هستند. یعنی وقتی قضا به تنهایی ذکر شود، قدر را نیز شامل می‌شود، و وقتی قدر به تنهایی ذکر شود، قضا را نیز شامل می‌شود. اما وقتی با هم ذکر شوند، قضا: «آن حکمی است که الله تعالی در مورد خلقش با ایجاد یا از بین بردن یا تغییر آن، حکم کند»، و قدر: «آن چیزی است که الله تعالی در ازل آن را مقدر نموده باشد». این فرق بین این دو کلمه است. قدر چیزی است که در گذشته مقدر شده، و قضا چیزی است که بعدا محقق می‌شود.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(192) وسئل فضيلة الشيخ : هل بين القضاء والقدر عموم وخصوص؟

فأجاب بقوله :القضاء إذا أطلق شمل القدر، والقدر إذا أطلق شمل القضاء ، ولكن إذا قيل : القضاء والقدر صار بينهما فرق وهذا كثير في اللغة العربية تكون الكلمة لها معنى شامل عند الانفراد و معنى خاص عند الاجتماع ويقال في مثل ذلك: “إذا اجتمعا افترقا ، وإذا افترقا اجتمعا” فالقضاء والقدر الصحيح أنهما من هذا النوع يعني أن القضاء إذا أفرد شمل القدر . والقدر إذا أفرد شمل القضاء ، لكن إذا اجتمعا فالقضاء ” ما يقضيه الله في خلقه من إيجاد ، أو إعدام ، أو تغيير” والقدر “ما قدره الله-تعالى- في الأزل” هذا هو الفرق بينهما فيكون القدر سابقاً والقضاء لاحقاً .

مطالب مرتبط:

۲۱۰ – آیا حدیثِ «بیشتر شدن رزق و عمْر با صله‌ی رحم» منافاتی با تقدیر دارد؟

۲۱۰ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: معنای این فرموده‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم چیست: «کسی که دوست دارد رزقش بیشتر و عمرش طولانی‌تر شود، پس صله‌ی رحم را به جای آورد». متفق علیه. و آیا به این معناست که انسان اگر صله‌ی رحم را به جای آورد، عمرش بیشتر از زمانی است که صله‌ی رحم […]

ادامه مطلب …

۲۱۶ – شخصی که اگر هنگام غذا خوردن کسی به او نگاه کند از ترس چشم زخم لقمه‌اش را به زمین می‌اندازد.

۲۱۶ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله در مورد فعل عده‌ای از مردم سوال شد که وقتی در حال غذا خوردن، می‌بیند کسی به او نگاه می‌کند، از ترس چشم زخم، لقمه‌ای به زمین می‌اندازد. حکم این کار چیست؟ جواب دادند: این اعتقادی فاسد است، و با فرموده‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم مخالف است که می‌فرماید: «هر گاه […]

ادامه مطلب …

۱۹۱ – فرق بین قضا، و قدر چیست؟

۱۹۱ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: فرق بین قضا، و قدر چیست؟ جواب دادند: علما در فرق بین این دو اختلاف دارند. گروهی گفته‌اند: قَدَر، «تقدیر الله در ازل است»، و قضا، «حکم الله به چیزی هنگام وقوع آن است». زمانی که الله مقدر کند چیزی در وقت معینی صورت گیرد، این قَدَر است. […]

ادامه مطلب …

۱۹۴ – تقدیر چیست و آیا انسان در اعمال خود اختیار دارد؟

۱۹۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله در مورد مساله‌ی قدر سوال شد. نیز سوال شد: آیا اصل فعل، مقدر شده و انسان فقط در مورد کیفیت آن، مخیّر است؟ مثلا اگر الله تعالی برای بنده‌ای مقدر باشد که مسجدی را بنا کند، آن بنده بدون شک مسجدی بنا خواهد کرد. اما آیا کیفیت بنای آن را […]

ادامه مطلب …

۲۱۵ – آیا چشم زخم با قرآن کریم منافاتی دارد؟

۲۱۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: بعضی مردم در مورد چشم زخم، اختلاف دارند و می‌گویند: چون با قرآن کریم مخالفت دارد، تاثیری ندارد. قول درست در این باره چیست؟ جواب دادند: قول حق و درست، آن است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم گفته‌اند، که: «چشم زخم، حق است»، و این چیزی است که واقع […]

ادامه مطلب …

۱۹۷ – آیا دعا تاثیری در تغییر آنچه برای انسان قبل از خلقتش نوشته شده، دارد؟

۱۹۷ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا دعا تاثیری در تغییر آنچه برای انسان قبل از خلقتش نوشته شده، دارد؟ جواب دادند: شکی نیست که دعا در تغییر آنچه برای انسان مکتوب است، تاثیر دارد. اما این تغییر نیز به سبب دعاست. پس تصور نکن وقتی از الله چیزی خواستی، چیزی را درخواست کردی […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه