چهارشنبه 2 محرم 1448
۲۷ خرداد ۱۴۰۵
17 ژوئن 2026

۱۹۱ – فرق بین قضا، و قدر چیست؟

۱۹۱ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: فرق بین قضا، و قدر چیست؟

جواب دادند: علما در فرق بین این دو اختلاف دارند. گروهی گفته‌اند: قَدَر، «تقدیر الله در ازل است»، و قضا، «حکم الله به چیزی هنگام وقوع آن است». زمانی که الله مقدر کند چیزی در وقت معینی صورت گیرد، این قَدَر است. زمانی که وقت آن چیز برسد که در آن وقت انجام پذیرد، قضاست. این مورد در قرآن کریم بسیار آمده است. مثل این فرموده‌ی الهی: {قُضِيَ الْأَمْرُ}[۱]، یعنی: {این امر، حتمی و انجام شدنی است}، و این فرموده: {وَاللَّهُ يَقْضِي بِالْحَقِّ}[۲]، یعنی: {و الله به حق و راستی حکم می‌کند}، و امثال این آیات. بنا بر این، قدر، تقدیر الله در ازل، و قضا، حکم به آن در هنگام وقوعش است.

گروهی دیگر از علما گفته‌اند: این دو کلمه، به یک معنی هستند.

اما راجح این است که اگر این دو با هم و در کنار هم ذکر شدند، بینشان چنان که گذشت، فرق وجود دارد، و اگر فقط یکی از آنها ذکر شد و دیگری ذکر نشد، به یک معنی هستند. والله اعلم.


[۱] – سوره یوسف، آیه «۴۱».

[۲] – سوره غافر، آیه «۲۰».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(191) وسئل فضيلة الشيخ : ما الفرق بين القضاء والقدر؟

فأجاب بقوله :اختلف العلماء في الفرق بينهما فمنهم من قال : إن القدر “تقدير الله في الأزل” والقضاء “حكم الله بالشيء عند وقوعه” فإذا قدر الله –تعالى – أن يكون الشيء المعين في وقته فهذا قدر ، فإذا جاء الوقت الذي يكون فيه هذا الشيء فإنه يكون قضاء ، وهذا كثير في القرآن الكريم مثل قوله-تعالى-: (قضي الأمر) (سورة يوسف، الآية “41”) وقوله : (والله يقضي بالحق) (سورة غافر، الآية “20”) وما أشبه ذلك . فالقدر تقدير الله –تعالى- الشيء في الأزل ، والقضاء قضاؤه به عند وقوعه.

ومنهم من قال : إنهما بمعنى واحد.

والراجح أنهما إن قرنا جميعاً فبينهما فرق كما سبق ، وإن أفرد أحدهما عن الآخر فهما بمعنى واحد والله أعلم .

مطالب مرتبط:

۱۹۵ – آیا انسان اختیار دارد یا مجبور است؟

۱۹۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا انسان مخیر است یا مسیّر[۱]؟ جواب دادند: سائل باید از خود بپرسد: آیا کسی او را مجبور کرده که این سوال را بپرسد؟ و آیا او خودش نوع ماشینی را که می‌خرد، انتخاب می‌کند؟ و سوالاتی از این دست، و برای او معلوم خواهد شد که آیا […]

ادامه مطلب …

۲۱۴ – آیا چشم زدن یا چشم خوردن حقیقت دارد؟ درمان چشم زخم چیست؟

۲۱۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا چشم زخم به انسان می‌رسد؟ و چگونه معالجه می‌شود؟ آیا پرهیز از آن، با توکل، منافات دارد؟ جواب دادند: نظرم در مورد چشم زخم این است که: چشم زخم حق است و شرعا و حسّا ثابت شده. الله تعالی می‌فرماید: {وَإِنْ يَكَادُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَارِهِمْ}[۱]، یعنی: […]

ادامه مطلب …

۲۰۶ – آیا حدیث احتجاج آدم و موسی، اقرار به احتجاج به قَدَر است؟

۲۰۶ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا در حدیث احتجاج آدم و موسی، اقرار به احتجاج به قَدَر است؟ از این رو که آدم و موسی با هم بحث کردند. موسی گفت: «تو پدر مایی. خود و ما را با بیرون کردنت از بهشت، گرفتار کردی». آدم گفت: آیا به خاطر چیزی مرا سرزنش […]

ادامه مطلب …

۱۹۲ – آیا بین قضا و قدر، عموم و خصوص وجود دارد؟

۱۹۲ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا بین قضا و قدر، عموم و خصوص وجود دارد؟ جواب دادند: قضا، هنگامی که به صورت مطلق ذکر شود، شامل قدر نیز می‌شود، و قدر نیز وقتی به صورت مطلق ذکر شود، قضا را نیز شامل می‌شود. اما وقتی گفته شد: قضا و قدر؛ در این صورت […]

ادامه مطلب …

۱۹۸ – چطور الله به خاطر گناهان، انسان را عقوبت می‌کند، در حالی که خودش آن را برای انسان نوشته است؟

۱۹۸ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: اشکالی نزد برخی مردم وجود دارد که می‌گویند: «چطور الله به خاطر معاصی، انسان را عقوبت می‌کند، در حالی که خودش آن را برای انسان نوشته است»؟ جواب دادند: اینکه انسان اقدام به عمل بدی کند و در مقابل آن، عقوبت شود، مشکل نیست؛ زیرا اقدام انسان برای […]

ادامه مطلب …

۲۰۹ – آیا ناراحتی و خشم در هنگام مصیبت جایز است؟

۲۰۹ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله در مورد کسی سوال شد که وقتی مصیبتی به او می‌رسد، ناراحت و خشمگین می‌شود؟ جواب دادند: مردم در هنگام مصیبت، در چهار درجه هستند: درجه‌ی اول: خشمگین شدن، و این خود، چند نوع است: نوع اول: خشمش قلبی باشد. مثلا به خاطر چیزی که الله برایش مقدر کرده، از […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه