چهارشنبه 22 صفر 1448
۱۴ مرداد ۱۴۰۵
5 آگوست 2026

۱۹۱ – فرق بین قضا، و قدر چیست؟

۱۹۱ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: فرق بین قضا، و قدر چیست؟

جواب دادند: علما در فرق بین این دو اختلاف دارند. گروهی گفته‌اند: قَدَر، «تقدیر الله در ازل است»، و قضا، «حکم الله به چیزی هنگام وقوع آن است». زمانی که الله مقدر کند چیزی در وقت معینی صورت گیرد، این قَدَر است. زمانی که وقت آن چیز برسد که در آن وقت انجام پذیرد، قضاست. این مورد در قرآن کریم بسیار آمده است. مثل این فرموده‌ی الهی: {قُضِيَ الْأَمْرُ}[۱]، یعنی: {این امر، حتمی و انجام شدنی است}، و این فرموده: {وَاللَّهُ يَقْضِي بِالْحَقِّ}[۲]، یعنی: {و الله به حق و راستی حکم می‌کند}، و امثال این آیات. بنا بر این، قدر، تقدیر الله در ازل، و قضا، حکم به آن در هنگام وقوعش است.

گروهی دیگر از علما گفته‌اند: این دو کلمه، به یک معنی هستند.

اما راجح این است که اگر این دو با هم و در کنار هم ذکر شدند، بینشان چنان که گذشت، فرق وجود دارد، و اگر فقط یکی از آنها ذکر شد و دیگری ذکر نشد، به یک معنی هستند. والله اعلم.


[۱] – سوره یوسف، آیه «۴۱».

[۲] – سوره غافر، آیه «۲۰».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(191) وسئل فضيلة الشيخ : ما الفرق بين القضاء والقدر؟

فأجاب بقوله :اختلف العلماء في الفرق بينهما فمنهم من قال : إن القدر “تقدير الله في الأزل” والقضاء “حكم الله بالشيء عند وقوعه” فإذا قدر الله –تعالى – أن يكون الشيء المعين في وقته فهذا قدر ، فإذا جاء الوقت الذي يكون فيه هذا الشيء فإنه يكون قضاء ، وهذا كثير في القرآن الكريم مثل قوله-تعالى-: (قضي الأمر) (سورة يوسف، الآية “41”) وقوله : (والله يقضي بالحق) (سورة غافر، الآية “20”) وما أشبه ذلك . فالقدر تقدير الله –تعالى- الشيء في الأزل ، والقضاء قضاؤه به عند وقوعه.

ومنهم من قال : إنهما بمعنى واحد.

والراجح أنهما إن قرنا جميعاً فبينهما فرق كما سبق ، وإن أفرد أحدهما عن الآخر فهما بمعنى واحد والله أعلم .

مطالب مرتبط:

۲۱۲ – قضا و قدر چگونه به زیاد شدن ایمان مسلمان کمک می‌کند؟

۲۱۲ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: قضا و قدر چگونه به زیاد شدن ایمان مسلمان کمک می‌کند؟ جواب دادند: قضا و قدر، به مسلمان در امور دین و دنیایش کمک می‌کند؛ چون ایمان دارد که قدرت الله عز و جل فوق همه‌ی قدرت‌هاست، و الله عز و جل هر وقت اراده‌ی انجام کاری را […]

ادامه مطلب …

۲۱۵ – آیا چشم زخم با قرآن کریم منافاتی دارد؟

۲۱۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: بعضی مردم در مورد چشم زخم، اختلاف دارند و می‌گویند: چون با قرآن کریم مخالفت دارد، تاثیری ندارد. قول درست در این باره چیست؟ جواب دادند: قول حق و درست، آن است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم گفته‌اند، که: «چشم زخم، حق است»، و این چیزی است که واقع […]

ادامه مطلب …

۲۰۰ – آیا عمل کفار نیز از ازل نوشته شده؟ و چرا الله متعال آنها را عذاب می‌دهد؟

۲۰۰ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا عمل کفار نیز از ازل نوشته شده؟ و اگر چنین است، پس چرا الله تعالی آنها را عذاب می‌دهد؟ جواب دادند: بلکه، کفار از ازل، اعمالشان نوشته شده است. همچنین انسان وقتی در شکم مادرش کامل شد، عملش نوشته می‌شود. چنان که در حدیث صحیح از عبدالله […]

ادامه مطلب …

۱۹۳ – ایمان به قضا و قدر

۱۹۳ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله در مورد ایمان به قضا و قدر سوال شد. جواب دادند: ایمان به قدر، یکی از ارکان شش گانه‌ی ایمان است که پیامبر وقتی جبریل از ایشان در مورد ایمان سوال کرد، آن را برایش بیان کردند. ایمان به قدر مساله‌ی بسیار مهمی است، و مردم در این مساله از […]

ادامه مطلب …

۲۰۸ – چگونه الله چیزی می‌آفریند که دوست ندارد؟

۲۰۸ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: چگونه الله، کوناً چیزی را مقدر می‌کند که دوست ندارد؟ جواب دادند: محبوب دو نوع است: نوع اول: آنچه در ذات خود، محبوب است. نوع دوم: آنچه به خاطر دیگری، محبوب است. آنچه به خاطر دیگری، محبوب است، گاهی در ذات خود، مکروه است. اما به خاطر حکمتی […]

ادامه مطلب …

۱۹۷ – آیا دعا تاثیری در تغییر آنچه برای انسان قبل از خلقتش نوشته شده، دارد؟

۱۹۷ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا دعا تاثیری در تغییر آنچه برای انسان قبل از خلقتش نوشته شده، دارد؟ جواب دادند: شکی نیست که دعا در تغییر آنچه برای انسان مکتوب است، تاثیر دارد. اما این تغییر نیز به سبب دعاست. پس تصور نکن وقتی از الله چیزی خواستی، چیزی را درخواست کردی […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه