پنج‌شنبه 7 شوال 1447
۶ فروردین ۱۴۰۵
26 مارس 2026

۱۶۲ – درباره‌ی خلقت مجدد در روز قیامت

۱۶۲ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: شما در فتوای سابق خود، شماره‌ی «۱۶۱» گفتید که وصف جسم انسان‌ها در روز قیامت با جسمی که در دنیا دارد، متفاوت است. این در حالی است که الله عز و جل می‌فرماید: {كَمَا بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ}[۱]، یعنی: {همان طور که در آغاز شما را خلق کرد، (به سویش) باز می‌گردید}. از شما خواستار توضیحی در این باره هستیم.

جواب دادند: این با چیزی که گفتیم تناقضی ندارد. زیرا منظور از این فرموده‌ی الله تعالی: {كَمَا بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ} ، یعنی: {همان طور که در آغاز شما را خلق کرد، (به سویش) باز می‌گردید}، از جنبه‌ی خلقت است. این آیه مانند آیه‌ی دیگری است که می‌فرماید: {وَهُوَ الَّذِي يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ وَهُوَ أَهْوَنُ عَلَيْهِ}[۲]، یعنی: {و او کسی است که خلقت را آغاز می‌کند، و سپس تکرارش می‌نماید، و این کار برای او آسان‌تر است}. بنا بر این، معنی آیه این است که همان طور که شما را خلق کرد، و بر خلقت شما توانا بود، با قدرت الله همان طور دوباره بر انگیخته می‌شوید.


[۱]  – سوره أعراف، آیه «۲۹».

[۲] – سوره روم، آیه «۲۷».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(162) سئل فضيلة الشيخ : قلتم في الفتوى السابقة رقم “161” : إن الأجسام تبعث يوم القيامة لا على الصفة التي هي عليها في الدنيا، والله – عَزَّوَجَلَّ – يقول : (كما بدأكم تعودون) (سورة الأعراف ، الآية “29”) فنأمل من فضيلتكم توضيح ذلك؟

فأجاب فضيلته : هذا لا يشكل على ما قلنا ؛ لأن المراد بقوله: (كما بدأكم تعودون) من حيث الخلق فهو كقوله : (وهو الذي يبدأ الخلق ثم يعيده وهو أهون عليه) (سورة الروم ، الآية “27”) فالمعنى أنه كما بدأ خلقكم وقدر عليه فإنكم تعودون كذلك بقدرة الله عَزَّوَجَلَّ .

مطالب مرتبط:

۱۵۴ – آیا انسان مومن نیز شامل عذاب قبر می‌شود؟

۱۵۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا عذاب قبر شامل مومن عاصی هم می‌شود یا فقط خاص به کفار است؟ جواب دادند: عذاب قبری که مستمر است، خاص منافق و کافر است. اما مومن عاصی، گاهی در قبرش مورد عذاب واقع می‌شود. زیرا در صحیحین از ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا روایت شده رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم […]

ادامه مطلب …

۱۶۴ – در روز قیامت، کافر چگونه مورد محاسبه قرار خواهد گرفت، در حالی که تکالیف شرعی از کافر خواسته نشده؟

۱۶۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: در روز قیامت، کافر چگونه مورد محاسبه قرار خواهد گرفت، در حالی که تکالیف شرعی از کافر خواسته نشده؟ جواب دادند: این سوال مبنی بر فهم غلط است. زیرا در قیامت از کافر همان چیزی مطالبه می‌شود که از مومن نیز مطالبه می‌شود. با این تفاوت که کافر، […]

ادامه مطلب …

۱۷۵ – بهشتی که آدم و حوا در آن بودند، کدام بود؟

۱۷۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: بهشتی که آدم و همسرش در آن اسکان داده شدند، چه بود؟ جواب دادند: صواب این است: بهشتی که الله تعالی، آدم و همسرش را در آن سکنی داد، همان بهشتی است که به متقیان وعده داده شده. زیرا الله تعالی می‌فرماید: {اسْكُنْ أَنْتَ وَزَوْجُكَ الْجَنَّةَ}[۱]، یعنی: {تو […]

ادامه مطلب …

۱۵۹ – عذاب قبر از امور غیبی است یا عینی؟

۱۵۹ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا عذاب قبر، از امور غیبی است یا از امور شهادت[۱]؟ جواب دادند: عذاب قبر از امور غیبی است، و چه بسیار انسان‌هایی که در این قبرها عذاب می‌شوند و ما آن را حس نمی‌کنیم، و چه بسا همسایه‌های آنهایی که عذاب می‌شوند، در نعمت بوده و دری […]

ادامه مطلب …

۱۴۲ – دجال از کجا خروج می‌کند؟

۱۴۲ – از شیخ در مورد مکانی که دجال از آنجا خروج می‌کند، سوال شد. جواب دادند: از سمت مشرق از جهت فتنه‌ها و شر خارج می‌شود. چنان که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «فتنه اینجاست»، و به مشرق اشاره کرد. پس مشرق منبع شر و فتنه است. از مشرق خارج می‌شود؛ از خراسان، و به […]

ادامه مطلب …

۱۷۴ – اگر عرض بهشت مانند عرض آسمان‌ها و زمین است، پس جهنم کجاست؟

۱۷۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: اگر عرض بهشت مانند عرض آسمان‌ها و زمین است، پس در این هستی که جز آسمان‌ها و زمین در آن نیست، جهنم کجاست؟ جواب دادند: قبل از جواب به این سوال، باید مقدمه چینی کنیم: هر آنچه در کتاب الله و سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمده، حق است […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه