۶۹ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله در مورد اسم جبّار که از اسم‌های الله تعالی است، پرسیده شد.

جواب دادند: جبار سه معنی دارد:

اول: جبر قوت. او سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است که با جبروت و عظمت خود، جباران را مقهور می‌گرداند. پس هر جباری هر چقدر هم بزرگ باشد، زیر قهر الله عز و جل و جبروت او و در دست و قبضه‌ی اوست.

دوم: جبر رحمت. او سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است که ضعیف را با غنا و قوت، توانگر می‌کند، و شكسته را سالم می‌کند، و دل شکستی را با رفع آن و رساندن فرج و طمانینه در آن جبران می‌کند، و اگر به خاطر او بر آن مشکلات صبر کنند، برای آنها ثواب زیاد و سرانجام نیکو قرار می‌دهد.

سوم: جبر علوّ. پس او سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ فوق مخلوقات و بالای آنهاست، و با اینکه بالای آنهاست، نزدیکشان بوده و سخنانشان را شنیده و اعمالشان را دیده و می‌داند چه در دل‌هایشان می‌گذرد.

ابن قیم در نونیّه‌ی خود در مورد معنی جبّار می‌گوید:

وكذلك الجبار من أوصافه … … … والجبر في أوصافه قسمان

و همچنین جبار از اوصاف اوست، و جبر در میان صفت‌های او، دو نوع است

جبر الضعيف وكل قلب قد غدا … … ذا كسرة فالجبر منه دان

جبران ضعیف و هر قلبی که شکسته است، جبر او به آن نزدیک است.

والثانِي جبر القهر بالعز الذي … … لا ينبغي لسواه من إنسان

و دوم، جبر قهر به وسیله‌ی عزتی که غیر از او، برای هیچ انسان شایسته نیست.

وله مسمى ثالث وهو العلو … … … فليس يدنو منه من إنسان

و مسمای سومی نیز دارد که همان علوّ است، که هیچ انسانی بدان نزدیک نمی‌تواند شود.

من قولهم جبارة للنخلة الـ … … … ـعليا التي فاقت لكل بنان

مثل جباره، که به نخل بلندی گفته می‌شود که از هر بنایی بالاتر رفته است.