دوشنبه 1 ذیحجه 1447
۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵
18 می 2026

۳۷ – ساختن دعای مخصوص معلّمان برای شوخی

۳۷ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: دعاهایی هستند که برخی دانش آموزان برای شوخی و خنده بین همدیگر نقل می‌کنند. به طوری که برای معلم هر درسی دعای خاصی درست کرده‌اند. حکم این کار چیست؟ مثال:
دعای مدرس عربی: «اللهم اجعلنی فاعلا للخیر و مرفوعا عن الشر».
دعای مدرس ریاضیات: «اللهم اجعلنی مستقیما فی حیاتی و لا تجعل الدنیا حادة علیّ».
دعای مدرس جغرافیا: «اللهم ابعدنی عن العوامل المؤثرة فی النفوس، و اجعلنی فی حبک برکانا، و لکملتک زلزالا، و اجعلنی من معدن صلب و صخر قوی، و اجعل لی صلابة عالیة».

جواب دادند: دعا، عبادتی است که به وسیله‌ی آن به الله عز و جل تقرب جسته می‌شود. زیرا او تعالی می‌فرماید: (وَقَالَ رَبُّكُمُ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ إِنَّ الَّذِينَ يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبَادَتِي سَيَدْخُلُونَ جَهَنَّمَ دَاخِرِينَ[۱])، یعنی: (و پروردگارتان می‌گوید: مرا بخوانید که شما را اجابت می‌کنم، بدون شک هر کسی که از عبادت من رویگردانی کنند، به زودی با خواری وارد جهنم می‌شوند)، و برای مسلمان شایسته نیست که دعا را به سخره و شوخی بگیرد، زیرا این کار بسیار خطرناک و اشتباهی بس بزرگ است.

بر بنده واجب است که اگر در دعا کردنش واقعا صادق است، با ادب و صدقِ نیاز به او تعالی، او را بخواند و چیزهایی از امور دین و دنیایش را که احتیاج دارد، همان طور که در سنت آمده است از الله بخواهد.

اما در صیغه‌هایی که سائل پرسیده است، چند مورد حرام وجود دارد:

اول: این سخنان از باب سخن گفتن با کلماتی است که به ندرت از آنها استفاده می‌شود و نیز تکلّف به خرج دادن در حرف زدن است، و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده‌اند: «یقینا کسانی در امور، تکلف به خرج می‌دهند، هلاک شدند»، و این سخن را سه بار تکرار کردند.

دوم: این کلام از کسی صادر نمی‌شود که خود را نیازمند الله بداند و او را با خوف و رجا بخواند.

سوم: برخی از این سخنان محتوی معانی فاسد یا شبیه به لغو هستند؛ چنان که در دعای مدرس جغرافیا آمده است.

نصیحت من به چنین اشخاصی این است که تقوای الهی را پیشه نموده و از مقام باری تعالی بترسند و آیات الهی را به سخره نگیرند، و بدانند که مقام پروردگار بسیار بزرگ است و شایسته نیست او جل و علا با چنین کلمات سخیفی که تکلف در آن موج می‌زند، مورد خطاب قرار گیرد. از الله برای خود و آنها هدایت را می‌خواهم.


[۱] – سوره غافر، آیه «۶۰».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

( 37 ) سئل فضيلة الشيخ : هناك أدعية يتناقلها بعض الطلاب فيما بينهم على سبيل الطرفة والضحك بحيث يخصصو لمدرس كل مادة دعاء خاصاً. فما حكم هذا العمل؟ ومن الأمثلة:
دعاء مدرس اللغة العربية: اللهم اجعلني فاعلاً للخير ومرفوعاً عن الشر.
دعاء مدرس الرياضيات: اللهم اجعلني مستقيماً في حياتي ولا تجعل الدنيا حادة عليَّ.
دعاء مدرس الجيولوجيا: اللهم أبعدني عن العوامل المؤثرة في النفوس، واجعلني في حبك بركاناً، ولكملتك زلزالاً، واجعلني من معدن صلب وصخر قوي واجعل لي صلابة عالية.

فأجاب بقوله : دعاء الله تعالى عبادة يتقرب بها العبد إلى الله عَزَّوَجَلَّ لقوله تعالى: ( وقال ربكم ادعوني أستجب لكم إن الذين يستكبرون عن عبادتي سيدخلون جهنم داخرين ( ولا يحل للمسلم أن يتخذ دعاء الله تعالى هزءاً يتندر به ويتنطع به فإن هذا خطر عظيم وخطأ جسيم.

والواجب على العبد إن كان صادقاً في دعاء ربه أن يدعو الله عَزَّوَجَلَّ بأدب وصدق افتقار إليه وأن يدعو الله بما يحتاجه من أمور دينه ودنياه على الوجه الذي جاءت به السنة.

أما هذه الصيغ التي ذكرها السائل ففيها عدة محاذير:

الأول : أنها تقال على سبيل التندر والتنطع وقد قال النبي ﷺ : ” هلك المتنطعون ” قالها ثلاثاً .

الثاني : أنها لا تنم عن داع يعتبر نفسه مفتقراً إلى الله تعالى يدعوه دعاء خائف راجٍ .

الثالث: أن بعضها يحمل معاني فاسدة أو معاني أشبه ما تكون باللغو كما في دعاء مدرس الجيولوجيا.

ونصيحتي لهؤلاء أن يتقوا الله ويخافوا مقامه وأن لا يتخذوا آيات الله هزؤاً ، وأن يعلموا أن مقام الرب عظيم لا يخاطب جل وعلا بمثل هذه الكلمات السخيفة المتكلفة نسأل الله لنا ولهم الهداية.

مطالب مرتبط:

۳۲ – آیا جایز است که انسان برای خودش دعای مرگ کند؟

دعای انسان برای مردن خود، حرام بوده و جایز نیست. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «هیچ یک از شما به خاطر ضرری که به او رسیده است، تمنای مرگ نکند».

ادامه مطلب …

۳۹ – آیا می‌شود که به کلمات الله پناه برد؟

بله، جایز است. زیرا کلمات الله جزئی از صفات اوست، و به همین خاطر برخی از علما به این فرموده‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم استدلال کرده‌اند که می‌فرماید: «کسی که در منزلگاهی فرود آمد و گفت: پناه می‌برم به کلمات الله از شر آنچه که خلق کرده است، چیزی به او آسیبی نمی‌رساند تا اینکه آنجا را ترک کند»...

ادامه مطلب …

۳۹ – مذهب اهل سنت و جماعت در مورد خوف و رجا

علما بر اینکه آیا خوف بر رجا یا رجا بر خوف مقدم هستند، دارای اختلاف هستند و اقوال مختلفی از آنها نقل شده است. مثلا امام احمد رَحِمَهُ‌الله می‌گوید: «شایسته است که خوف و رجائش با هم مساوی باشد. نه خوف غالب باشد و نه رجا»...

ادامه مطلب …

۳۳ – گفتن «إن شاء الله» در دعا

شایسته نیست زمانی که انسان دعا می‌کند و از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ چیزی می‌خواهد، بگوید: «إن شاء الله». بلکه باید با عزم آن را بخواهد و رغبتش را زیاد کند. زیرا کسی نمی‌تواند الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را مجبور به کاری کند، و او جَلَّ‌جَلَالُهُ می‌فرماید: «ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ»، (یعنی: مرا بخوانید، شما را اجاب می‌کنم).

ادامه مطلب …

۴۱ – آیا استفاده از اسباب دنیوی، منافاتی با توکل دارد؟

پیامبران از اسباب شرعی و اسباب قَدَری حسّی که الله به آنها دستور داده است، استفاده کرده‌اند. زیرا گرفتن اسبابی که جلب خیر کرده و مانع از شر می‌شود، جزئی از ایمان به الله تعالی و حکمت اوست و هیچ منافاتی با توکل ندارد.

ادامه مطلب …

۴۸ – آیا نوشتن برخی آیات قرآن کریم مثل «آیة الکرسی» در ظرف‌ها با هدف مداوا کردن، جایز است؟

واجب است بدانیم که کتاب الله عز و جل، عزیزتر و جلیل‌تر از آن است که تا این حد مورد اهانت و ابتذال قرار گیرد. چگونه یک مومن می‌تواند راضی شود که کتاب الله و بزرگ‌ترین آیه در آن که آیت الکرسی است، را در ظرفی قرار دهد که در آن آب می‌خورد، و مورد اهانت قرار گرفته و در خانه انداخته شود و بازیچه‌ی بچه‌ها شود؟!

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه