پنج‌شنبه 3 محرم 1448
۲۸ خرداد ۱۴۰۵
18 ژوئن 2026

(۶۷۶۸) راهکارهای رهایی وسوسه‌های اعتقادی در جوان مؤمن

(۶۷۶۸) سوال: من جوانی حدود ۱۸ ساله هستم، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و پیامبر را دوست دارم و تمام تلاش خود را می‌کنم تا حد امکان از گناهان دوری کنم و به فرائضی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ واجب کرده پایبند باشم، اما از وسوسه‌هایی به من دست می‌دهد که مرا در عقیده‌ام به شک می‌اندازد، رنج می‌برم هرچند من یقین دارم اما این وسواس‌ باعث اضطراب شدید من شده است؛ لذا چگونه می‌توانم از این وسواس‌ها خلاص شوم؟

جواب:

وسوسه‌هایی که به انسان دست می‌دهد از شیطان است و این نشان‌دهنده قوت ایمان او و خلوص ایمانش است زیرا شیطان فقط به قلبی که آباد (پر از ایمان) است می‌آید تا آن را خراب کند و به قلبی که یقین دارد تا آن را به شک بیندازد و این وسواس‌‌ها به انسان هیچ آسیبی نمی‌رسانند و داروی آنها همان چیزی است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به آن راهنمایی کرده است و آن این است که به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه ببری و از این وسوسه‌ها دست برداری همان‌طور که در حدیث آمده است: «يَأْتِي الشَّيْطَانُ أَحَدَكُمْ، فَيَقُولَ: مَنْ خَلَقَ كَذَا وَكَذَا؟ حَتَّى يَقُولَ لَهُ: مَنْ خَلَقَ رَبَّكَ؟ فَإِذَا بَلَغَ ذَلِكَ، فَلْيَسْتَعِذْ بِاللَّهِ، وَلْيَنْتَهِ»[۱]: (شیطان یکی از شما را وسوسه می‌کند و می‌گوید: چه کسی فلان چیز را خلق کرده؟ چه کسی فلان چیز دیگر را خلق کرده؟ تا اینکه می‌پرسد: چه کسی خالق پروردگارت است؟ هنگامی که به این مرحله رسید، پس باید به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه ببرد و از آن دست بکشد).

آنچه این جوان را گرفتار کرده است، همان چیزی است که صحابه نیز از آن به رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم شکایت کردند و ایشان به آنها دستور دادند که به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از شیطان رانده شده پناه ببرند و از این وسواس‌ دست بردارند، لذا اگر کسی که به این وسواس‌ دچار شده است، آنچه رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به آن ارشاد کرده است را به کار گیرد، این همان داروی مؤثر است و هیچ دارویی بهتر از آنچه رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم گفته است، وجود ندارد؛ پس به این جوان می‌گویم: بشارت می‌دهم زیرا تو در حالی که قلبت یقین دارد، در وضعیت خوبی هستی و این (وسوسه‌های) ناگهانی که به قلبش می‌آیند، از شیطان هستند و هیچ آسیبی به تو نخواهند رساند.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: أنا شاب أبلغ من العمر حوالي الثامنة عشرة، وأحب الله، وأحب الرسول، وأبذل جهدي للابتعاد عن المعاصي قدر المستطاع، وأحافظ على الفرائض التي فرضها تبارك وتعالى- ولكن ينتابني وسواس يشككني في عقيدتي وأنا متيقن وهذه الوساوس سببت لي القلق الشديد، فكيف السبيل للخلاص من هذه الوساوس؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: الوساوس التي تعتري الإنسان من الشيطان دليل على قوة إيمانه وعلى أن إيمانه خالص، وذلك لأن الشيطان إنما يأتي إلى القلب العامر ليُدَمِّره، وإلى القلب المتيقن يشككه، وهذه الوساوس لا تضر الإنسان شيئًا، ودواؤها بما أرشد إليه النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- أن تستعيذ بالله، وأن تنتهي عنها، كما جاء في الحديث: «يَأْتِي الشَّيْطَانُ أَحَدَكُمْ فَيَقُولُ: مَنْ خَلَقَ كَذَا، مَنْ خَلَقَ كَذَا حَتَّى يَقُولَ: مَنْ خَلَقَ رَبَّكَ؟ فَإِذَا بَلَغَهُ فَلْيَسْتَعِذْ بِاللَّهِ وَلْيَشْتَهِ».

فعليك أن تعرض عنها، وتتلهى عنها ولا تهمك، وسرعان ما تَخْبُوو تزول.

والذي أصاب هذا الشاب قد أصاب الصحابة رضي الله عنهم وشَكَوْا إلى الرسول صلى الله عليه وسلم ذلك، فأمرهم أن يستعيذوا بالله من الشيطان الرجيم، وأن ينتهوا عن هذا، فإذا استعمل من وقعت فيه هذه الوساوس ما أرشد إليه النبي صلى الله عليه وسلم فهذا هو الدواء الناجع ولا دواء أنفعُ مما ذكره النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم- فنقول لهذا الشاب أبشر، فإنك بخير ما دام قلبك متيقنا، وأما هذه الطوارئ التي تطرأ عليه، فإنها من الشيطان، ولا تضره شيئا.

مطالب مرتبط:

(۶۷۷۹) آیا وسواس قلبی از نشانه‌های نفاق است یا نشان‌دهنده ضعف ایمان؟

وسواس قلبی نه نفاق است و نه دلیلی بر ضعف ایمان بلکه نشانه قوت ایمان است اما بر انسان واجب است که در برابر آن مقاومت کند...

ادامه مطلب …

(۶۷۶۶) حکم وسواس در وضو و ترس از عذاب آخرت

نصیحت من به این سوال کننده و دیگر افرادی که دچار وسواس شده‌اند - و این افراد زیادند - این است که از آنچه در دلشان می‌افتد به‌طور کامل روی برگردانند، پس از اینکه از شر شیطان رانده شده به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه بردند...

ادامه مطلب …

(۶۷۷۵) اگر زنی نسبت به اطرافیانش سوءظن داشته باشد، آیا این کار او گناه محسوب می‌شود؟

بله، گناه دارد زیرا بر هر مسلمان واجب است که به مسلمانی که ظاهرش عدالت است، حسن‌ظن داشته باشد و برای هیچ‌کس جایز نیست بدون دلیل یا قرینه‌ای، به برادرش سوءظن داشته باشد...

ادامه مطلب …

(۶۷۶۷) حکم شرعی افکار وسواسی در دل

انسان با آنچه که در دل خود از وسواس‌ها می‌یابد، که ممکن است به کفر برسد، کافر نمی‌شود چرا که صحابه نیز از چنین اموری به رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم شکایت کردند و ایشان به آنها دستور دادند که به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه ببرند...

ادامه مطلب …

(۶۷۷۶) تاثیر وسواس‌های قلبی در ذکر و شهادتین

این‌ها وسواس هستند، پس به آن‌ها اهمیت نده و توجهی نکن و اگر چنین وسواسی را احساس کردی، از شیطان رانده به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه ببر....

ادامه مطلب …

(۶۷۷۱) چگونه می‌توان از وسوسه‌ها در مورد وضو و نماز رهایی یافت؟

ولین کار: پناه بردن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از شیطان رانده شده زیرا شیطان در دل‌های مردم وسوسه می‌کند و آنها را در امور دینی‌شان و حتی در امور غیردینی‌شان دچار شک می‌کند تا بر انسان مسلط گردد ...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه