جمعه 26 جمادی‌الاول 1448
۱۵ آبان ۱۴۰۵
6 نوامبر 2026

(۶۴۲۱) آیا حضور شخص در جایی که در آن منکرات شرعی وجود دارد، از محظورات است؟

(۶۴۲۱) سوال: شيخ بزرگوار، آیا حضور شخص در جایی که در آن منکرات شرعی وجود دارد، از محظورات است؟

جواب:

بله، جایز نیست کسی در مجلس یا مکانی بنشیند که در آن منکرات وجود دارد، مگر آنکه بتواند آن‌ها را از بین ببرد؛ در این صورت واجب است بماند تا منکر رفع شود اما اگر توان آن را رفع ندارد، بر او واجب است که آنجا را ترک کند؛ چون الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ فرموده است: {وَقَدۡ نَزَّلَ عَلَیۡكُمۡ فِی ٱلۡكِتَـٰبِ أَنۡ إِذَا سَمِعۡتُمۡ ءَایَـٰتِ ٱللَّهِ یُكۡفَرُ بِهَا وَیُسۡتَهۡزَأُ بِهَا فَلَا تَقۡعُدُوا۟ مَعَهُمۡ حَتَّىٰ یَخُوضُوا۟ فِی حَدِیثٍ غَیۡرِهِۦۤ إِنَّكُمۡ إِذࣰا مِّثۡلُهُمۡ} [سوره النساء: ۱۴۰]: (و [ای مؤمنان،] مسلماً [الله این حُکم را] در این کتاب [= قرآن] بر شما نازل کرده است که: «چون شنیدید [افرادی] آیات الله را انکار می‌کنند و آن را به تمسخر می‌گیرند، با آنان ننشینید تا به سخنی دیگر بپردازند. [اگر با آنان بنشینید،] در این صورت، قطعاً شما [نیز] همانند آنان خواهید بود»)، یعنی اگر بنشینید مثل آن‌ها در گناه شریکید. همچنین وظیفه‌ی انسان است که به اندازه‌ی توانش منکر را انکار کند، چنان که رسول الله فرمودند: «مَنْ رَأَى مِنْكُمْ مُنْكَرًا فَلْيُغَيِّرْهُ بِيَدِهِ، فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِلِسَانِهِ، فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِقَلْبِهِ، وَذَلِكَ أَضْعَفُ الْإِيمَانِ»[۱]: (هریک از شما منکری دید باید آن را با دستش تغییر دهد، و اگر نتوانست با زبانش، و اگر نتوانست با قلبش، و آن ضعیف ترین ایمان است) انکار قلبی بدون ترک محل منکر امکان‌پذیر نیست، زیرا انکار قلبی یعنی کراهت منکر و ترک مکان اگر نتواند منکر را تغییر دهد.


[۱] صحیح مسلم: كتاب الإيمان، باب بيان كون النهي عن المنكر من الإيمان، شماره (٤٩).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: فَضِيلَةَ الشَّيْخِ، هل وجود الشخص في مكان توجد به منکرات شرعية يُعتبر من المحظورات؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: نعم لا يحل لإنسان أن يجلس في مجلس فيه منکرات، إلا إذا كان قادرًا على إزالتها، فالواجب عليه أن يبقى حتى تزول وأما إذا كان غير قادر، فالواجب عليه مغادرة المكان، لقول الله -تبارك وتعالى ﴿ وَقَدۡ نَزَّلَ عَلَیۡكُمۡ فِی ٱلۡكِتَـٰبِ أَنۡ إِذَا سَمِعۡتُمۡ ءَایَـٰتِ ٱللَّهِ یُكۡفَرُ بِهَا وَیُسۡتَهۡزَأُ بِهَا فَلَا تَقۡعُدُوا۟ مَعَهُمۡ حَتَّىٰ یَخُوضُوا۟ فِی حَدِیثٍ غَیۡرِهِۦۤ إِنَّكُمۡ إِذࣰا مِّثۡلُهُمۡ ﴾ [النساء: ١٤٠] يعني إنكم إن قعدتم كنتم مثلهم، أي في الإثم.

والواجب على المرء إنكار المنكر بقدر ما يستطيع، لقول النبي صلى الله عليه وسلم: «مَنْ رَأَى مِنْكُمْ مُنْكَرًا فَلْيُغَيّرْهُ بِيَدِهِ، فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِلِسَانِهِ، فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِقَلْبِهِ، وَذَلِكَ أَضْعَفُ الْإِيمانِ». والإنكار بالقلب لا يمكن مع بقاء الإنسان في محل المنكر أبدا، لأن الإنكار بالقلب هو كراهة المنكر ، ومغادرة المكان إذا لم يستطع أن يغير المنكر.

مطالب مرتبط:

(۶۴۰۰) راهکار شرعی برای غلبه بر ترس از قرائت در جمع و امامت نماز

از جمله راه‌حل‌ها این است که خود را در مکان‌هایی تمرین دهد؛ مثلاً با دو یا سه نفر از هم‌کلاسی‌هایش گفت‌وگو کند و یا چیزی شبیه به آن و اگر حتی این را هم نتوانست، حداقل در اتاق خود با خودش صحبت کند...

ادامه مطلب …

(۶۳۹۶) حکم داستان‌سرایی غیر واقعی برای ترغیب کودکان به نماز

اگر این داستان‌ها واقعی باشد، اشکالی ندارد اما اگر غیر واقعی باشد، مانند این‌که به کسی نسبت دهی که نماز صبح را خواند و چنین و چنان شد، در حالی که واقعیت ندارد، جایز نیست؛ چون این دروغ است.....

ادامه مطلب …

(۶۴۲۳) در یکی از مؤسسات کار می‌کنم، متوجه شدم حسابدار مقداری از اموال را اختلاس می‌کند، واجب بر من چیست؟

نظر من این است که بدون این‌که نام خود را بگویید، به صاحب مؤسسه اطلاع دهید و اگر صاحب مؤسسه فردی امین است، می‌توانید نام خود را نیز بگویید و درخواست کنید که حسابدار مطلع نشود...

ادامه مطلب …

(۶۳۹۲) مسئولیت دعوتگران در تبیین اقسام توحید و هدایت گمراهان

سخن این است که دعوت‌گر باید وضعیت دعوت‌شدگان را در نظر بگیرد؛ پس اگر در میان آن‌ها کسانی هستند که در نماز کوتاهی می‌کنند، باید تمرکز خود را بر تشویق به نماز و پرهیز از سهل‌انگاری در آن و بیان عقوبت ترک نماز و حکم آن در دنیا و آخرت بگذارد...

ادامه مطلب …

(۶۴۱۴) اگر زنی دارای علم و حماسه باشد و بخواهد مردم را به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ دعوت کند، چه روشی باید در پیش بگیرد؟

روشی که باید در پیش بگیرد همان است که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در این آیه بدان دستور داده است: ....

ادامه مطلب …

(۶۴۰۱) نظر شما درباره‌ی دعوتگری که وقتی از کسی خشمگین می‌شود، صدایش را بر او بلند می‌کند و خطاهای گذشته‌اش را به‌رویش می‌آورد، چیست؟

دیدگاه ما این است که دعوتگر به‌سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باید نخستین کسی باشد که به آنچه دعوت می‌کند، عمل نماید و پیش از همه، کارهایی را که از آن نهی می‌کند ترک کند ...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه