جمعه 14 ذیقعده 1447
۱۱ اردیبهشت ۱۴۰۵
1 می 2026

(۲۸۳۰) کیفیت قضا و ترتیب رکعات برای مأموم لاحق در نمازهای سه و چهار رکعتی

(۲۸۳۰) سوال: از شیخ می­خواهم که شیوه­ی صحیح به نسبت نماز کسی که یک رکعت از نماز چهار رکعتی یا نماز سه رکعتی را رسیده و بقیه را نرسیده از جهت ترتیب رکعات فوت شده و اینکه چه سوره­هایی در آن خوانده می­شود را بیان کنند؟ زیرا همراه بسیاری از جوانان را شاهد بحث در این موضوع شده­ام. بارک الله فیکم.

جواب:

صفت قضای نماز شخصی که به نماز نرسیده این است که بر آن بنا دارد هر چه رسیده اول نمازش محسوب می­شود زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می­فرماید: «ما أدرکتم فصلوا، و ما فاتکم فأتموا»[۱](هر اندازه از نماز را که رسیدید بخوانید و هر چه از شما فوت شد را تکمیل نمایید) لذا رکعاتی را که شخص مسبوق قضا می­کند را کامل کننده­ی نمازش قرار داد و تکمیل بنابر گذشته است. هرگاه انسان رکعت آخر را از نماز چهار رکعتی درک نمود دعای استفتاح را خوانده و سوره­ی فاتحه را می­خواند سپس سوره­­ی دیگر اگر ممکن بود و هرگاه امام سلام داد برای رکعت بعدی بلند شده و در آن سوره­ی فاتحه هر چه از قرآن برایش میسر بود می­خواند سپس به رکوع و سجده رفته و برای تشهد اولی می­نشیند سپس بلند شده و در دو رکعت باقی­مانده فقط سوره­ی فاتحه را می­خواند.

اگر رکعت آخری از نماز مغرب را درک نمود همان­طور که ذکر شد انجام می­دهد:

دعای استفتاح، سوره­­ی فاتحه و اگر ممکن بود سوره­ی بعد را نیز می­خواند سپس هرگاه امام سلام داد برای رکعت دوم بلند شده و در آن سوره­ی فاتحه  و یک سوره­ی دیگر از قرآن که میسر بود را می­خواند سپس برای تشهد اول نشسته سپس بلند می­شود و در رکعت سوم فقط سوره­ی فاتحه را می­خواند این صفت قضای نماز کسی است که مسبوق شده (کامل به نماز نرسیده) آن­طور که در سنت وارد شده است.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: أرجو أن يتكرم الشيخ ببيان الصورة الصحيحة في أداء صلاة الْمَسْبُوقِ بالنسبة لمن أدرك الركعة الرابعة من الصلاة الرباعية، أو الركعة الثالثة من صلاة المغرب من حيث ترتيب الركعات الفائتة، والسور التي تُقرأ، لأنني لاحظت الخوض الكثير في هذا الأمر مع مجموعة من الشباب، بارك الله فيكم؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: صفة قضاء المسبوق أن يبني على أن ما أدركه أول صلاته؛ لأن النبي صلى الله عليه وسلم قال: «ما أدركتم فَصَلُّوا، وما فاتكم فأتموا»، فجعل ما يقضيه المسبوق إتماما لصلاته الأولى، والإتمام يكون مبنيا على ما سبق، فإذا أدرك الإنسان الركعة الأخيرة من الصلاة الرباعية فإنه يستفتح ويقرأ الفاتحة، ثم يقرأ سورة معها إن تمكن، فإذا سلَّم الإمام قام فأتى بركعة يقرأ فيها سورة الفاتحة وما تيسر من القرآن ويركع ويسجد السجدتين ثم يجلس للتشهد الأول، ثم يقوم فيصلي الركعتين الباقيتين بسورة الفاتحة فقط.

وإذا أدرك الركعة الأخيرة من صلاة المغرب فإنه يفعل كما ذكرت: يستفتح ويقرأ الفاتحة وما تيسر إن تمكن من ذلك، ثم إذا سَلَّمَ الإمام قام فأتى بالركعة الثانية، يقرأ فيها الفاتحة وسورة أو ما تيسر من القرآن، ثم يجلس للتشهد الأول، ثم يقوم فيصلي الركعة الثالثة بفاتحة الكتاب فقط، هذه هي صفة قضاء المسبوق التي تقتضيها السنة.

مطالب مرتبط:

(۲۸۳۱) کسی که در نماز چهار رکعتی فقط به رکعت چهارم رسیده چگونه نمازش را کامل کند؟

بعد از سلام امام بلند می­شود و در آن رکعت سوره­ی فاتحه و هر چه از قرآن برای او میسر بود می­خواند سپس برای تشهد اولی می­نشیند سپس بلند شده و در دو رکعت بعدی فقط سوره­ی فاتحه را می­خواند....

ادامه مطلب …

(۲۸۳۴) حکم جهر و اخفات برای مأمومی که در رکعت سوم نماز عشاء به جماعت ملحق می‌شود

نمازش را به صورت سری تکمیل می­کند زیرا قول راجح این است آنچه شخص مسبوق آن را قضا می­کند آخر نمازش است نه اولش ...

ادامه مطلب …

(۲۸۳۷) شخصی رکعت سوم و چهارم را در نماز عصر درک نموده است و به تشهد وسطی نرسیده است؛ چگونه نمازش را تمام کند؟

نمازش را بنابر آنچه باقی مانده تکمیل می­گرداند،..

ادامه مطلب …

(۲۸۴۰) حکم فرد ملحق‌شده به نماز تراویح که تنها یک رکعت را ادا کرده و رکعت دوم را ترک نموده

این رکعت بر خلاف سنت است و شایسته نیست که انسان بر آن اکتفا کند ...

ادامه مطلب …

(۲۸۳۶) حکم تشهد مسبوق در دو رکعت پایانی جماعت

هنگامی انسان امام را در حالت تشهد اول درک نمود و همراه او نشست مادامی که فرصت دارد تشهد را بخواند زیرا تشهد ذکر مشروعی است و انسان بر آن اجر می­برد و اگر دو رکعت را خواند در حالی که امام در تشهد آخری بود تشهد را به خاطر تبعیت از امام  تکمیل کند و اشکالی ندارد ...

ادامه مطلب …

(۲۸۳۸) احکام مسبوق در نماز مغرب

اگر شخص رکعت آخری در نماز مغرب را همراه امام رسید دو رکعت برای او باقی می­ماند پس از اینکه امام سلام داد بلند شده و یک رکعت می­خواند و در آن سوره­ی فاتحه و هر چقدر از قرآن میسر است می­خواند ...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه