چهارشنبه 2 محرم 1448
۲۷ خرداد ۱۴۰۵
17 ژوئن 2026

(۲۷۷۴) حکم ترک جماعت به سبب بدعت یا دعاهای ناصحیح نمازگزاران در مسجد

(۲۷۷۴) سوال: آیا ترک نمودن نماز در مسجد به دلیل آنچه برخی از نمازگزاران از اعمالی که خلاف دین است و دعا برای کسانی که مستحق دعا نیستند انجام می‌‌دهند، جایز است؟ آیا این به عنوان سببی که باعث مباح شدن خواندن نماز در خانه و جدا شدن از جماعت در مسجد شود، به شمار می‌‌آید؟

جواب:

چنین چیزی سبب جواز ترک نماز جماعت نیست بلکه بر شخص واجب است که در نماز جماعت حاضر شود و کسانی را که با شریعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در عمل مخالفت نموده نصیحت کند و فرقی ندارد که مربوط به نماز و یا غیر نماز باشد زیرا: «المؤمن للمؤمن کالبنیان یشد بعضه بعضا»[۱](شخص مؤمن به نسبت مؤمن دیگر مانند یک ساختمان است که یکدیگر را تقویت می‌‌کنند) و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {كُنتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ ۗ }[آل عمران: ۱۱۰](شما بهترین امتی هستید که برای مردم پدیدار شده‌اید: امر به معروف و نهی از منکر می‌‌کنید و به الله ایمان دارید).

در تخلف نمودن از نماز جماعت بنابر این دلیل دو چیز ممنوع وجود دارد:

اول: حضور نماز جماعت که بر وی واجب است را ترک نموده است. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «لقد هممت أن آمر بالصلاة فتقام، ثم آمر رجلا فیؤم الناس، ثم أنطلق معی برجال معهم حزم من حطب إلی قوم لا یشهدون الصلاة، فأحرّق علیهم بیوتهم بالنار»[۲](به تأکید خواستم دستور دهم که نماز برپا شود، سپس به شخصی دستور دهم که امام شود، بعد از آن همراه مردانی که همراه آن‌‌ها بسته‌‌هایی از هیزم است، به سوی اقوامی بروم که برای نماز جماعت حاضر نمی‌‌شوند، تا خانه‌‌های آن‌‌ها را با آتش بسوزانم) و از آنجایی که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم قصد این کار بزرگ را نموده، دلالت می‌‌دهد بر اینکه نماز جماعت واجب و تخلف از آن حرام است.

دوم: عدم نهی از منکر، در حالی که نهی از منکر بر هر کسی که توانایی دارد به عنوان واجبی از واجبات است. لذا بر این فرد ممکن است که همراه با مردم نماز بخواند و هرگاه از آن‌‌ها منکری دید آن‌‌ها را نهی کند تا آنچه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بر او از نهی از منکر و اصلاح نمودن برادران مسلمانش واجب نموده را انجام داده باشد.

در هر صورت بر انسان واجب است که همراه جماعت نماز بخواند و از منکری که آن را مشاهده می‌‌کند یا می‌‌شنود نهی کند.


[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجوز ترك الصلاة في المسجد بسبب ما يفعله المصلون في المسجد من بعض الأعمال المخالفة للدين، ومن الدعاء لأناس لا يستحقون الدعاء لهم، وهل يُعَدُّ هذا سببًا يبيح الصلاة في البيت ومفارقة الجماعة في المسجد؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: هذا لا يُعد سببا لجواز ترك الصلاة مع الجماعة، بل الواجب على المرء أن يحضر صلاة الجماعة، وأن ينصح من خالف شرع الله تعالى في عمله، سواء كان يتعلق بالصلاة أو بغير الصلاة؛ لأن المؤمن للمؤمن كالبنيان يشد بعضه بعضا ) ، وقد قال الله تعالى: ﴿ كُنتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ ۗ ﴾ [آل عمران: ١١٠].

وفي تخلف الإنسان عن صلاة الجماعة لأجل هذا السبب محذوران:

المحذور الأول: أنه ترك ما يجب عليه من حضور الجماعة، وحضور الجماعة واجب، حتى قال النبي عليه الصلاة والسلام: «لقد هَمَمَتُ أن آمر بالصلاة فتقام، ثم آمر رجلًا فيصلي بالناس، ثم أنطلق برجال معهم حزم من حطب إلى قوم لا يشهدون الصلاة، فَأُحَرِّقَ عليهم بيوتهم بالنار»، وإذا هَمَّ النبي – عليه الصلاة والسلام- بهذا الأمر العظيم دل ذلك على وجوب الصلاة مع الجماعة، فالتخلف عنها محرم.

أما المحذور الثاني: عدم النهي عن المنكر والنهي عن المنكر فرض من الفروض، واجب على كل من يستطيع، وبإمكان هذا الرجل أن يصلي مع الناس، وإذا شاهد منهم منكرًا نهاهم عنه حتى يكون في ذلك قيام بما فرض الله عليه من النهي عن المنكر، وإصلاح لإخوانه المسلمين.

والحاصل أنه يجب على الإنسان أن يصلي مع الجماعة، وأن ينهى عن المنكر الذي يشاهده أو يسمعه.

مطالب مرتبط:

(۲۷۷۶) حکم حضور فرد معلول در مسجد برای نماز جماعت در صورت دشواری حرکت و جابه‌جایی

نظرم این است که این سؤال کننده از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ طلب کمک نموده و به وسیله‌‌ی دوچرخه‌‌ای که ذکر نمود به مسجد برود و هرگاه به درب مسجد رسید به وسیله‌‌ی دست و پایش راه برود و مردم نیز به وی عذر می‌‌دهند و بر او انکار نمی‌‌کنند مادامی که می‌‌دانند شخص نمی‌‌تواند....

ادامه مطلب …

(۲۷۸۰) حکم ترک نماز جمعه برای کارمند شیفتی به سبب ضرورت شغلی

با این کار گناه‌‌کار نمی‌‌شود. اما برای مسئولین شایسته است که کسانی را که به صورت شیفتی کار می‌‌کنند را به صورت چرخشی قرار دهند طوری که گروهی در این هفته نماز جمعه بخوانند...

ادامه مطلب …

(۲۷۳۰) سن مناسب برای بردن کودک به مسجد چه سنی است؟

آن چه پیامبر  صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده است: «مروا أولادکم بالصلاة و هم أبناء سبع سنین، واضربوهم علیها و هم أبناء عشر»[1](فرزندانتان را در حالی که هفت ساله هستند به نماز امر نموده و در سن ده سالگی در صورت نخواندن آن‌‌ها را بزنید)...

ادامه مطلب …

(۲۷۷۲) حکم ترک نماز در مسجد همراه با جماعت با این دلیل که شخص دوست ندارد پشت سر این امام نماز بخواند

برای انسان جایز نیست که به خاطر دشمنی شخصی که بین او و بین امام وجود دارد، از نماز جماعت تأخیر کند...

ادامه مطلب …

(۲۷۳۸) حکم ترک امر به نماز جماعت و مسئولیت فرد در برابر اهل خود

گناهی بر وی نیست مادامی که تو بیداری و می‌‌دانی که به مسجد رفت و گناه بر تو است و بر تو واجب است که هرگاه دانستی که برای نماز اذان گفته می‌‌شود از خواب بلند شوی و بروی همراه مسلمانان نماز بخوانی...

ادامه مطلب …

(۲۷۷۰) حکم شرکت در جماعت همراه با منکرات

بهتر این است که با آن‌‌ها نماز بخوانید و آن‌‌ها به ترک نمودن این اموری بدعی سفارش کنید، حال اگر هدایت شدند، به نفع شما و آن‌‌ها است، اما اگر هدایت نشدند، به نفع شما و به ضرر آن‌‌ها است و در این صورت برای شما عذر وجود دارد که تنهایی نماز بخوانید....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه