(۱۷۱۳) سوال: حکم تلاوت قرآن، ماندن در مسجد و گوش دادن به اذکار در مسجد برای شخص حائض و جُنُب چیست؟ برخی احادیث در این ‌باره نقل شده است؛ از جمله حديث عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به او فرمود: «إن حيضتَكِ ليست في يدِكِ»[۱] : (حیض تو در دستت نیست). همچنین حديث: «افعلي کما يفعل الحاج»[۲] : (هر آنچه شخص انجام دهنده‌ی حج انجام می‌دهد تو هم انجام بده) و نفرمود وارد مسجد الحرام نشو. همچنین: «کان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم یتکئ في حجرها»[۳] : (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به سینه‌ی عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا که حائض بود تکیه می‌زد). همچنین حدیث: «كان النبي صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم يذكر الله على كل أحيانه»[۴] : (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ، الله را در هر زمان و حالتی، ذکر و یاد می‌نمود». یاران رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیز در مسجد می‌خوابیدند و گاهی در خواب دچار جنابت می‌شدند. لطفا در مورد این ادله را توضیح دهید.

جواب:

درست نیست که زن حائض، در مسجد بماند و تفاوتی ندارد که با وضو یا بدون وضو باشد؛ به دلیل این که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ادامه‌ی حدیث: «افعلي کما يفعل الحاج» : (هر آنچه شخص انجام دهنده‌ی حج انجام می‌دهد تو هم انجام بده) فرمود: «غير أن لا تطوفي بالبيت حتى تطهري» : (اما تا پاک نشده‌ای نباید طواف کعبه را انجام دهی) زیرا طواف کردن مستلزم ماندن در مسجد است.

درباره‌ی حديثِ آوردن پارچه برای رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم توسط عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا که حائض بود، باید گفت: این کار مستلزم ماندن در مسجد نیست بلکه عبور از مسجد است و برای حائض در صورتی که مسجد را آلوده نکند، جایز است که از مسجد عبور نماید.

برای شخص جنب جایز نیست که در مسجد بماند مگر این که وضو داشته باشد. در مورد صحابه‌ای که در مسجد می‌خوابیدند می‌گوییم: تو از کجا می‌دانی که آنان جنب می‌شدند؟ حتی اگر جنب شوند و بیدار نشوند، کسی که در خواب است گناهی ندارد و هرگاه بیدار شدند نیز کافی است که وضو بگیرند زیرا شخص جنب اگر وضو داشته باشد جایز است که در مسجد بماند.

بر شخص جنب، جایز نیست که قرآن را تلاوت کند تا این ‌که غسل نماید اما برای زن حائض در صورت وجود نیاز یا مصلحت، جایز است که قرآن را تلاوت کند؛ بنا بر نیاز مانند زمانی که شخصِ حافظِ قرآن، باید آن را تلاوت کند تا آیات را فراموش نکند یا زمانی‌ که بخواهد به فرزندش قرآن بیاموزد. همچنین قرآن می‌خواند زیرا معلم قرآن است و به دختران، قرآن می‌آموزد یا نزد استادش تلاوت می‌کند. تمام این موارد، ایرادی ندارد اما اگر به نیت عبادت باشد، بهتر است برای احتیاط، این کار را انجام ندهد زیرا جمهور علما، زن حائض را در حالتی که ضرورت یا نیاز نباشد از این کار منع نموده‌‌اند لذا اگر در این حالت قرآن بخواند میان دو حالت گناه و اجر قرار خواهد گرفت؛ یعنی نزد برخی علما، گناهکار محسوب می‌شود و نزد برخی دیگر پاداش دارد و قطعا سالم ماندن از گناه، اولویت دارد.

خلاصه: برای شخص جنب فقط با داشتن وضو جایز است که در مسجد بماند اما هرگز جایز نیست که قرآن را تلاوت کند زیرا همه چیز دست خودش است و می‌تواند غسل کرده و قرآن بخواند؛ اما برای زن حائض هرگز جایز نیست که در مسجد بماند و فقط جایز است که از آن عبور کند. همچنین جایز است که در صورت وجود نیاز یا مصلحت، قرآن را تلاوت کند.

[۱] صحیح مسلم: کتاب الحیض، باب جواز غسل الحائض رأس زوجها، شماره (۲۹۸).

[۲] صحیح بخاری: کتاب الحج، باب تقضی الحائض المناسک کلها الا الطواف بالبیت، شماره (۱۶۵۰). صحیح مسلم: کتاب الحج، باب وجوه الاحرام، رقم (۱۲۱۱).

[۳] کتاب الحیض، باب قراءة الرجل القرآن فی حجر امرأته وهی حائض، شماره (۲۹۷).

[۴] تخریج آن گذشت.