(۱۶۴۹) سوال: آیا برای شخصی که تیمم نموده، جایز است که دو رکعت نمازِ سنتِ وضو بخواند؟
جواب:
طهارت با تيمم، کامل است و تا زمانی که سبب تیمم وجود داشته باشد، حَدَث را برطرف مینماید؛ الله سُبْحَانَهُوَتَعَالَىٰ میفرماید: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُؤُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إلَی الکَعْبَینِ وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ} [المائدة: ۶] : (ای کسانی که ایمان آوردهاید! هرگاه خواستید به نماز برخیزید، صورتها و دستانتان را تا آرنج بشویید سپس سرهایتان را مسح نمایید و پاهایتان را تا مچ بشویید. اگر جُنُب بودید، غسل نمایید. اگر بیمار یا در سفر بودید یا قضای حاجت نمودید یا با همسرانتان همبستری کردید سپس آب نیافتید، با خاک پاک و پاکیزه تیمم کنید و با آن، صورت و دستهایتان را مسح کنید. الله نمیخواهد شما را به مشقت و سختی دچار کند بلکه میخواهد شما را پاک نماید و نعمت خویش را بر شما کامل کند تا شکرگزار باشید). عبارت {وَلَكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ} بر این دلالت دارد که تيمم کاملا همانند آب، حدث را از بین برده و طهارت بخش است. این سخن رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم نیز بر همین مسئله دلالت میدهد که فرمود: «وجُعِلَتْ لي الأرْضُ مَسْجِدًا وطَهُورًا»[۱] : (زمین برای من محل نماز و پاک قرار داده شده است). «طَهور» چیزی است که با آن طهارت میگیرند.
بنابراین هرگاه انسان تيمم شرعی که دارای سبب تیمم باشد را انجام دهد، میتواند هر قدر که بخواهد نمازهای فرض و نفل را با این تيمم ادا کند و حتی اگر وقت نماز خارج شود نیز وی با طهارت است و میتواند نماز دیگر را نیز با همان تیمم ادا نماید تا این که یکی از باطلکنندههای وضو از وی واقع شود.
برای مثال: اگر شخصی برای نماز ظهر تيمم انجام دهد و هر اندازه که خواست نمازهای فرض و نفل بخواند سپس تا وقت نماز عصر با طهارت بماند و هیچ باطل کنندهای از وی واقع نشود و نماز عصر را با همان تیمم نماز ظهر بخواند، هیچ اشکالی ندارد. امیدوارم سؤال کننده تاکنون در یافته باشد که جایز است با طهارت تیمم، نماز نفل بخواند همان طور که میتواند با طهارت وضو چنین کند اما هرگاه آب در دسترس وی قرار گرفت، واجب است که هنگام نماز خواندن، وضو بگیرد یا اگر جُنُب باشد، غسل نماید. دلیل این مسئله این است که روزی رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم مردی را دید که گوشهای ایستاده و با مردم نماز نخوانده است لذا از وی پرسید: «مَا مَنَعَكَ يا فُلَانُ أن تُصَلِّيَ مَعَ القَومِ؟» : (ای فلانی! چه چیزی سبب شد که با مردم نماز نخوانی؟) گفت: ای رسول الله! جنب شدهام و آبی برای غسل کردن نیست. رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم فرمود: «عَلَيكَ بِالصَعِيدِ فَإنَّهُ يَكفِيكَ» : (از خاک استفاده کن که برایت کافی است). سپس نزد رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم آب آوردند و مردم از آن نوشیدند و سیراب شدند. مقداری از آن آب باقی ماند و رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم آن مقدار را به آن مرد داد و فرمود: «خُذ هَذَا أَفرِغهُ عَلَی نَفسِكَ»[۲] : (این آب را بگیر و بر خود بریز). این حدیث دلالت میدهد که هرگاه آب یافت شود تیمم باطل میگردد.
[۱] تخریج آن گذشت.
[۲] تخریج آن گذشت.