(۱۶۴۸) حکم ادا کردن دو نماز فرض با یک تیمم در حالت سفر یا اقامت

(۱۶۴۸) سوال: آیا ادا کردن دو نماز فرض با یک تیمم در حالت سفر یا اقامت و جمع یا در حالت قصر و جمع خواندن نماز و ادای هر نماز در وقت خودش، جایز است؟ برخی مردم را دیده‌ام که دو نماز فرض را با یک تیمم ادا می‌کنند. اگر این کار درست نیست، این افراد باید چه کاری انجام دهند؟

جواب:

جواب به این سؤال بر این مسئله بنا می‌شود که آیا تيمم، نماز خواندن را حلال می‌کند یا اصلا حَدَث (بی‌وضویی) را برطرف می‌نماید؟ علما در این باره اختلاف ‌نظر دارند و دیدگاه راجح و برگزیده، این است که تيمم، حدث را برطرف کرده و طهارت می‌باشد زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ} [المائدة: ۶] : (اگر جنب بودید، غسل کنید و اگر بیمار یا در سفر بودید یا قضای حاجت نمودید یا با همسرانتان همبستری کردید سپس آب نیافتید، با خاک پاک و پاکیزه‌ تیمم کنید و با آن، صورت و دست‌هایتان را مسح کنید. الله نمی‌خواهد شما را به مشقت و سختی دچار کند بلکه می‌خواهد شما را پاک نماید و نعمت خویش را بر شما کامل کند).

همچنین به دلیل سخن رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که فرمود: «وجُعِلَتْ لي الأرْضُ مَسْجِدًا وطَهُورًا»[۱] : (زمین برایم محل نماز و پاک قرار داده شده است). بنابراین هرگاه انسان تیمم کرد و بر طهارتش باقی ماند و با مبطلات وضو باطل نشد، جایز است که بیش از دو نماز فرض را با آن ادا نماید و تفاوتی ندارد که نمازها را جمع نماید یا هر یک را در زمان خودش ادا کند.

برای مثال اگر برای نماز صبح تیمم نمود و تیممش تا ظهر باطل نشد و با طهارت بود، جایز است که نماز ظهر را با همان تیمم نماز صبح ادا کند. اگر مبطلات وضو از وی واقع نشود، طهارت وی باقی است و می‌تواند حتی نمازهای عصر، مغرب و عشا را نیز با همان تیمم ادا کند.

دیدگاه راجح و برگزیده همین است و تیمم فقط با چیزهایی که وضو و غسل را باطل می‌کند، باطل می‌گردد؛ مگر این که تیمم وی به خاطر عدم وجود آب یا بیماری و… بوده باشد که در این صورت، از بین رفتن این موانع از جمله دسترسی به آب و بهبود یافتن بیماری نیز تیمم را باطل می‌کند. می‌گوییم: نماز این افراد که با یک تیمم، چند نماز را ادا می‌کنند، صحیح است و تا زمانی که طهارتشان باطل نشده باشد، اشکال و گناهی بر آنان نیست.

[۱] تخریج آن گذشت.

تعداد بازدید: 51

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجوز تأدية صلاتين بتيمم واحد؛ حضرًا أو سفرًا، جمعا وقصرًا، أو تُصلَّى كل صلاة في وقتها، فقد شاهدت بعض الناس يصلون بتيمم واحدٍ فرضينِ، وإن كان لا يجوز فماذا على هؤلاء فعله؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: الجواب على هذا السؤال ينبني على: هل التيمم مبيح أو رافع للحدث؟ وهو محل خلاف بين أهل العلم، والراجح أن التيمم رافع للحدث ومطهر؛ لأن الله سبحانه وتعالى يقول: ﴿وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا وَإِنْ كُنْتُمْ مَرْضَى أَوْ عَلَى سَفَرٍ أَوْ جَاءَ أَحَدٌ مِنْكُمْ مِنَ الْغَائِطِ أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا فَامْسَحُوا بِوُجُوهِكُمْ وَأَيْدِيكُمْ مِنْهُ مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ﴾[المائدة: ٦].

ولقول النبي صلى الله عليه وسلم: «جُعِلَتْ لِي الْأَرْضُ مَسْجِدًا وَطَهُورًا». فالتيمم مطهر على ما تقتضيه هذه الآية الكريمة والحديث عن النبي ، وإذا كان مطهرا فإنه رافع للحدث.

وعلى هذا فيجوز للإنسان إذا تيمم لصلاة، واستمر على طهارته، ولم يوجد منه ناقض للوضوء، أن يصلي صلاتين فأكثر، سواء صلاهما جمعا أم صلى كل صلاة وحدها.

فإذا تيمم لصلاة الفجر مثلا، ولم يحدث منه ما ينقض الوضوء إلى الظهر، فإنه يصلي صلاة الظهر بالتيمم الذي تيممه لصلاة الفجر، وكذلك لو بقي إلى العصر، وإلى المغرب، وإلى العشاء، ولم يوجد منه ما يكون ناقضا للوضوء، فإنه يكون على طهارته أي طهارة تيممه الذي تيممه لصلاة الفجر.

هذا هو القول الراجح، ولا يبطل التيمم إلا بما يبطل طهارة الماء، أو بوجود الماء إذا كان تيمم لعدم الماء، أو بزوال مبيح من مرض أو غيره إذا تيمم لذلك. ونقول: إن هؤلاء الذين يراهم السائل يصلون صلاة فأكثر بتيمم واحد، صلاتهم هذه صحيحة، وليس عليهم حرج ما داموا باقين على طهارتهم.