سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۱۵۶۸) آیا غسل و شستن بدن، مسح سر و گفتن شهادت، بدون خیس کردن سر، پاک شدن از جنابت به شمار می‌آید؟

(۱۵۶۸) سوال: آیا غسل و شستن بدن، مسح سر و گفتن شهادت، بدون خیس کردن سر، پاک شدن از جنابت به شمار می‌آید؟

جواب:

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در کتاب عزیز خود می‌فرماید: {وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا} [المائدة: ۶] : (اگر جُنُب بودید، غسل نمایید). بنابراین باید تمام بدن، حتی سر و زیر موها نیز از جنابت پاک گردد لذا بر زن و مردی که موی پُر پشت دارد واجب است که سرشان را تا حدی بشویند که آب به ریشه‌ی مو برسد و بین موها داخل شود؛ به همین خاطر است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «إِذَا اغْتَسَلَ مِنَ الْجَنَابَةِ غَسَلَ يَدَيْهِ، وتَوَضَّأَ وُضُوءَهُ لِلصَّلَاةِ، ثُمَّ اغتَسَلَ، ثُمَّ یُخَلِّلُ بیَدِهِ شَعَرَهُ، حَتَّى إِذَا ظَنَّ أَنَّهُ قَدْ أروی بَشَرَتَهُ أَفَاضَ عَلَیه الماءَ ثَلَاثَ مَرَّات ثُمَّ غَسَلَ سَائِرِ جَسَدِهِ»[۱] : (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هرگاه غسل جنابت می‌نمود، ابتدا دو دستش را می‌شست همانند وضوی نماز، وضو می‌گرفت، سپس غسل می‌کرد سپس موهایش را با دست خلال می‌کرد. وقتی مطمئن می‌شد که آب به پوست سر رسیده است، سه مرتبه بر سرش آب می‌ریخت سپس سایر بدنش را می‌شست).

اهل علم گفته‌اند: فرد هنگام غسل، موهایش را خلال می‌کند تا مطمئن شود که آب به پوستش رسیده است اما مسح سر در غسل جنابت، کافی نیست زیرا مسح سر فقط در وضو انجام می‌شود همان طور که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ} [المائدة: ۶] : (سرهایتان را مسح کنید).


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: هل غُسل الجسم والمسح على الرأس والتشهد، دون بَل الرأس يعتبر تطهرا من الجنابة؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: يقول الله -عز وجل- في كتابه العزيز: ﴿ وَإِنْ كُنْتُمْ جُنُباً فَاطَّهَّرُوا ﴾ [المائدة: ٦] فلابد من تطهير جميع الجسد من الجنابة، حتى الرأس، وما تحت الشعر، فيجب على المرأة، وعلى الرجل ذي الرأس الكثيف الشعر، أن يغسلا رءوسهما غَسلا يصل إلى أصول الشعر، ويدخل فيما بين الشعر، ولهذا كان النبي صلى الله عليه وسلم «إِذَا اغْتَسَلَ مِنَ الْجَنَابَةِ غَسَلَ يَدَيْهِ، وَتَوَضَّأَ وُضُوءَهُ لِلصَّلاةِ، ثُمَّ اغْتَسَلَ، ثُمَّ يُخَلَّلُ بِيَدِهِ شَعَرَهُ، حَتَّى إِذَا ظَنَّ أَنَّهُ قَدْ أَرْوَى بَشَرَتَهُ، أَفَاضَ عَلَيْهِ اللَمَاءَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ، ثُمَّ غَسَلَ سَائِرَ جَسَدِهِ». قال أهل العلم : ويُخلَّل الشعر من أجل أن يتيقن دخول الماء إلى أصوله، وأما المسح على الرأس في غُسل الجنابة فإنه لا يُجزى؛ لأن المسح إنما يكون في الوضوء فقط، كما قال الله تعالى: ﴿ وَامْسَحُوا بِرُءُوسِكُمْ ﴾ [المائدة: ٦].

مطالب مرتبط:

(۱۵۷۲) کسی ‌که غسل جنابت را بدون عذر، یک یا دو روز به تأخیر بیاندازد، چه حکمی دارد؟

کسی‌ که غسل جنابت را بدون عذر به تأخیر بیاندازد، بی‌تردید گناهکار است و مرتکب جرم بزرگی شده است زیرا بدون طهارت، نماز خوانده است و این کار از گناهان کبیره به شمار می‌رود...

ادامه مطلب …

(۱۵۹۱) تأثیر لمس شرمگاه هنگام غسل بر صحت وضو

شستن شرمگاه، قبل از غسل انجام می‌شود همان طور که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم عمل می‌نمود. حتی اگر فرضا فرد در اثنای غسل، شرمگاهش را لمس کند نیز بنا بر دیدگاه راجح نزد ما، وضویش باطل نیست زیرا عمدی و از روی قصد نبوده است...

ادامه مطلب …

(۱۶۰۳) آیا اگر شخص مسافر بخواهد نماز جمعه را همراه با مسلمانان ادا کند، باید غسل انجام دهد یا خیر؟

پاسخ به این سؤال بر این پایه استوار می‎‌شود که غسل جمعه، واجب است یا سنت مؤکده؟ علما در این زمینه سه دیدگاه دارند:...

ادامه مطلب …

(۱۵۹۰) اگر فردی غسل جنابت انجام داد، آیا باید وضو نیز بگیرد یا خیر؟

اگر مضمضه و استنشاق کرده باشد و آب به تمام بدنش رسیده باشد، نیاز به وضو گرفتن نیست...

ادامه مطلب …

(۱۵۹۲) اگر کسی دچار جنابت ‌شود، می‌تواند به استحمام کردن اکتفا کند؟

اگر شخص دچار جنابت شد، غسل به جای وضو کافی است اما مضمضه و استنشاق باید انجام شود...

ادامه مطلب …

(۱۶۰۴) حکم غسل جمعه و آداب آن برای زنان و زمان مشروع انجام آن

این احکام، خاص مردان است زیرا مرد در نماز جمعه حاضر می‌شود و از خواسته می‌شود که با زیبایی و آراستگی در مسجد حضور یابد؛ بنابراین از مرد خواسته می‌شود که غسل جمعه را انجام دهد، خود را پاکیزه و خوشبو نماید، بهترین لباسش را بپوشد و زود به مسجد برود....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه