(۱۴۵۷) سوال: لطفا در مورد روش و مدت زمان مسح بر خف، توضیح دهید

جواب:

روش مسح بر خف بدین صورت است که: فرد بر روی دو خفّ و نه زیر آن، از سر انگشتان پا تا ابتدای ساق را دست بکشد. شروط مسح بر خف عبارت‌اند از:

شرط اول: خف را با وضو بپوشد؛ چون اگر وضو نداشته باشد، مسح بر آن درست نیست زیرا وقتی مغيرة بن شعبة رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ خواست که دو خف رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را برای وضو بیرون آوَرَد، ایشان فرمود: «دَعْهُمَا، فَإنّی أدْخَلْتُهُما طَاهِرَتَینِ»[۱] : (آن‌ دو را رها کن زیرا در حالی پوشیدم که پاکیزه بودند). سپس بر آن‌ها مسح نمود.

شرط دوم: مسح بر خف در مدت زمان تعیین شده انجام شود؛ این مدت زمان، یک شبانه ‌روز برای مقیم و سه شبانه روز برای مسافر است. مدت زمان مسح بر خف از نخستین باری که شخص بعد از بی‌وضو شدن بر آن‌ مسح کند شروع می‌شود. اگر شخص مقیم، خف را هنگام نماز صبح بپوشد و تمام روز را با وضو بماند و برای نماز عشاء که خواست وضو بگیرد، بر خفّ مسح کند، مدت زمان وی برای مسح بر خف از هنگام مسح برای نماز عشا شروع می‌شود، نه از وقتی که خف را پوشیده است. بنابراین مسح بر خف باید در مدت زمانی که مشخص شده، صورت بگیرد که همان سه شبانه‌ روز برای مسافر و یک شبانه ‌روز برای مقیم می‌باشد.

شرط سوم: مسح بر خف برای رفع حدث اصغر که وضو گرفتن را واجب می‌کند باشد، اما در حدث اکبر که غسل کردن را واجب می‌کند نمی‌توان بر خف، مسح نمود؛ به دلیل حدیث صفوان بن عسَّال رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ که گفت: «کان رسولُ الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم يأمرنا إذا کُنّا سَفرَا أن لا نَنزِعَ خِفَافَنَا ثَلاثَةَ أيّام وَلَيَالِيَهُنَّ، إلا مِن جَنَابَة، وَلکِن مِن غَائط وَبَول وَنَوم»[۲] : (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به ما فرمان داد که هرگاه در سفر بودم، خُفّ‌های خود را تا سه شبانه‌روز به خاطر (باطل شدن وضو با) ادرار، مدفوع و خواب، بیرون نیاوریم؛ مگر به خاطر جنابت).

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.