(۱۴۰۰) سوال: ابتدا برای سازندگان این برنامه دعای طول عمر می‌کنم. من به نظر خودم می‌دانم که چگونه باید خوب وضو بگیرم بلکه به بسیاری از مردم نیز آموزش می‌دهم. وضو چنان که من می‌دانم چنین است که ابتدا شرمگاه پشت و جلوی خود را می‌شویم، مضمضه و استنشاق می‌کنم سپس صورتم را می‌شویم، سپس دستانم را تا آرنج می‌شویم، سپس کمی آب برداشته و آن را بر سرم می‌ریزم سپس دستانم را در آب فرو برده و دو گوشم را مسح می‌کنم سپس گردنم را مسح می‌کنم و تا این‌جا هر کدام را سه مرتبه انجام می‌دهم؛ سپس ابتدا پای راست سپس پای چپ را می‌شویم. این روش را از خانواده‌ام یاد گرفته‌ام. آیا این روش، درست نیست؟!

جواب:

از برادرانی که برای این برنامه سؤال می‌فرستند تکرار شده که برای سازندگان برنامه دعای طول عمر کرده‌اند؛ دوست دارم که این دعای طول عمر همراه با طاعت و عبادت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ همراه باشد؛ یعنی این‌گونه دعا کنیم: الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ عمر تو را در طاعت خویش، طولانی کند؛ زیرا صرفا عمر زیاد، گاهی خوب و گاهی بد است لذا وقتی از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم پرسیده شد که بدترین مردم کیست؟ فرمود: «مَن طَالَ عُمُرُه وَسَاءَ عَمَلُهُ»[۱] : (کسی ‌که عمرش طولانی شود و عمل و کردارش بد باشد).

عمر حقیقی انسان، همان مقدار زمانی است که آن را در طاعت و فرمان‌برداری از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ سپری می‌کند اما زمانی را که در طاعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ صرف نکرده نباشد، زیان و ضرر است که یا به زیانش خواهد بود یا هیچ سود و زیانی برایش نخواهد داشت. بیشتر کسانی ‌که دعای طول عمر می‌کنند، منظورشان فقط ماندن در دنیا است؛ بدین خاطر از برادرانی که برای ما یا دیگران چنین دعا می‌کنند می‌خواهم که بودن در طاعت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را در دعای طول عمر، قید کنند.

روش وضویی که این برادر مطرح کرد و گفت می‌داند چگونه وضو بگیرد سپس کیفیت وضو گرفتن خود را ذکر کرد، شامل برخی نکات درست و همچنین برخی نکات اشتباه بود.

خطاها: وی می‌گوید‌‌: هرگاه بخواهد وضو بگیرد، ابتدا دو شرمگاه خود را می‌شوید؛ در حالی که این کار درست نیست و جزو وضو به شمار نمی‌آید. علت شستن شرمگاه، خروج ادرار یا مدفوع است لذا هرگاه کسی ادرار کند شرمگاه جلوی خود را می‌شوید و هرگاه مدفوع از وی خارج شود شرمگاه پشت خود را می‌شوید اما در غیر این صورت نیازی به شستن شرمگاه نیست. گفت که بعد از این کار شروع به شستن صورتش می‌کند و شستن دو دست تا تا مچ که قبل از شستن صورت است را فراموش کرد. همچنین عنوان کرد که با دستش آب برداشته و آن را بر سرش می‌ریزد سپس دوباره آب بر می‌دارد و گوش‌هایش را مسح می‌کند و هر کدام از این کارها را سه مرتبه انجام می‌دهد در حالی که هیچ کدام از این‌ کارها درست نیست؛ نباید سر را با آب خیس کرد بلکه سرش را با دست خیس مسح می‌نماید بدین صورت که دستش را در آب فرو ببرد و از جلوی سر تا پشت سر که مویش می‌روید را دست بکشد سپس برگشته و از پشت سر تا جلوی آن را دست بکشد سپس با همان مقدار باقی مانده از رطوبت دست، گوش‌هایش را مسح نماید. برای مسح گوش، آب جدید بر نمی‎‌دارد مگر این‌ که دستش خشک شده باشد که در این صورت آب جدید بر می‌دارد. همچنین اشاره کرد که گردنش را مسح می‌کند در حالی که مسح گردن، مشروع نیست بلکه از بدعت‌ها است زیرا در کتاب الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد نشده است.

این‌ پنج اشتباه بود که سؤال کننده در کیفیت وضو گرفتنش بیان کرد که عبارت‌اند از: شستن دو شرمگاه قبل از وضو، عدم شستن دو دست تا مچ قبل از شستن صورت، شستن سر به جای مسح کردن آن، برداشتن آب جدید و خیس کردن دوباره‌ی دست‌ها برای مسح گوش‌ و مسح کردن گردن.

اکنون روش صحیح وضو گرفتن به صورت مشروع را بیان می‌کنیم:

ابتدا (بسم الله) می‌گویی.[۲] گفتن (بسم الله) در ابتدای وضو سنت مؤکده است و برخی از علما آن را واجب دانسته‌ و گفته‌اند که وضو بدون گفتن (بسم الله) صحیح نیست. سپس دو دست را سه مرتبه تا مچ می‌شویی. سپس سه مرتبه دهان را شسته و با وارد کردن آب به بینی‌ استنشاق می‌کنی و بعد از آن، آب را از بینی خارج می‌کنی. سپس صورت را سه مرتبه می‌شویی. سپس دست راست و سپس دست چپ را از سر انگشتان تا آرنج سه بار می‌شویی. دقت داشته باشید که خود آرنج نیز باید شسته شود. سپس سر را با دو دست از جلو تا پشت سر مسح کرده و دستت را دوباره از پشت تا جلو می‌کشی. سپس  داخل و بیرون گوش‌ها را مسح می‌کنی بدین صورت که با دو انگشت سبابه، داخل گوش‌ها‌ و با انگشت شَست، پشت گوش را مسح می‌کنی. سپس پای راست و سپس پای چپ را سه مرتبه تا مچ می‌شویی. بعد از پایان وضو می‌گویی: «أَشْهدُ أَنْ لا إِله إِلاَّ اللَّه وحْدَه لا شَريكَ لهُ، وأَشْهدُ أَنَّ مُحمَّدًا عبْدُهُ وَرسُولُه اللَّهُمَّ اجْعلْني من التَّوَّابِينَ واجْعلْني مِنَ المُتَطَهِّرِينَ»[۳] : (شهادت می‌دهم که هیچ معبود به حق جز الله وجود ندارد، یگانه است و هیچ شریکی ندارد؛ همچنین شهادت می‌دهم که محمد، بنده و فرستاده‌ی او است. ‌ای الله! مرا از توبه ‌کنندگان قرار بده و مرا از پاکان قرار بده).

اگر در مضمضه، شستن صورت، شستن دو دست و شستن دو پا به یک یا دو مرتبه شستن اکتفا کنی نیز اشکالی ندارد. اگر برخی را یک بار و برخی دیگر را دو بار بشویی نیز اشکالی ندارد اما مسح سر تکرار نمی‌شود و در هر صورت فقط یک بار مسح می‌شود. به طور کلی شستن بیش از سه بار هر عضو، مشروع نیست بلکه مکروه یا حرام است لذا شایسته نیست که چنین کند.

این روش مشروع وضو گرفتن است که امیدوارم این برادر که سؤال کرد به آن توجه نموده و برای تطبیق آن تلاش کند.

[۱] مسند احمد (۳۴/۵۸، شماره ۲۰۴۱۵). سنن ترمذی: ابواب الزهد، باب ما جاء فی طول العمر للمؤمن، شماره (۲۳۳۰).

[۲] تخریج آن گذشت.

[۳] تخریج آن گذشت.